Томас Андердаун: Ежелгі әдебиетті аудармашы және оның ықпалы
Thomas Underdown
Томас Андердаун (1566-1577) – ағылшын аудармашы. Гелиодордың «Эфиопия тарихы» мен Овидийдің «Ибис» шығармаларын аударған. Әдебиеттің моральдық құралы ретінде жақтады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Томас Андердаун, сондай-ақ Андердаун деп те жазылады (fl. 1566 – 1577) – аудармашы. Ол 1569 жылы Гелиодордың «Эфиопия тарихы» мен Овидийдің «Ибис» (1577) еңбектерін аударды. «Эфиопия тарихы» «Оқиғалы романдардың тікелей атасы» деп аталады және тарихи романдардың барлық өнері мен амалдарын болжағандығы үшін мақталады. Андердаун әдебиетті моральдық құрал ретінде жақтады, оның пікірінше, «Эфиопия тарихы» оқиғаға толы туынды ретінде басым болды, себебі адамдар жасаған жамандықтары үшін жазаланады. Керісінше, рыцарлық романсыздықтар мағынасыз кісі өлтіруге және «заңсыз құштарлыққа» рұхсат берді. Андердаунның аудармасының алғашқы (1569) басылымы Оксфордтың 17-ші графы Эдвард де Верге арналған. Бұл кітап Елизавета дәуірінің драмасы мен прозалық романтикасына кеңінен әсер етті. 1587 жылы, екінші немесе үшінші басылым жылы, театрға қарсы үгілші Стивен Госсон Андердаунның кітабының «Лондон театрларын жабдықтау үшін мұқият зерделенгенін» айтты. Аудармадан айқын әсер алған алғашқы туындылардың қатарында Роберт Гриннің «Пандосто» (1588) – Шекспирдің «Қысқы ертегісіне» маңызды көз, сондай-ақ Филип Сиднидің «Аркадия» (1581–86) шығармалары бар. Андердаунның аудармасы Сидниге соншалықты күшті әсер еткендіктен, 16 ғасырдың түсіндірушісі Марешел Сидниді «Англияның Гелиодоры» деп атады. Мұса Хадастың «Эфиопика» аудармасының кіріспесінде айтылғандай, «құрылысы және жүздеген егжей-тегжейлі мәліметтері бойынша Сидни Хелиодордың үлгісін шыдамдылықпен ұстанды, ал «Аркадия» Сиднидің ізбасарлары үшін басты үлгі болды». Шекспирге тигізген әсері көбірек таралған болса да, Андердаунның аудармасының элементтерін бірнеше пьесаларда табуға болады, олардың ішінде «Цимбелин» ерекше көзге түседі.
Thomas Underdown, also spelled Underdowne (fl. 1566 1577), was a translator. He translated the Æthiopian History of Heliodorus in 1569, and the Ibis of Ovid (1577). The Æthiopian History has been called "the ancestor in a direct line of the Novel of Adventure," and praised for anticipating every artifice of the historical novel. Underdown was an advocate for literature as a moral instrument, saying that the Æthiopian History was superior as an action story because people are punished for their misdeeds. By contrast, chivalric romance permitted pointless murder and "unlawful lust." The first (1569) edition of Underdown's translation was dedicated to Edward de Vere, 17th Earl of Oxford. The book went on to exercise a widespread influence on Elizabethan drama and prose romance. In 1587, the year of the 2nd or 3rd edition, anti theatrical propagandist Stephen Gosson remarked that Underdown's book had "beene thoroughly ransackt, to furnish the Playehouses in London." Among the early works markedly influenced by the translation is Robert Greene's Pandosto (1588), a major source for Shakespeare's Winter's Tale, and Philip Sidney's Arcadia (1581–86). So strong was the influence of Underdown's translation on Sidney that 16th century commentator Marechel referred to Sidney as the "Heliodore d'Angleterre." According to Moses Hadas, in the introduction to his translation of the Aethiopica, "in construction and a hundred details Sidney patiently follows Heliodorus, and the Arcadia was the principle model for Sidney's successors." Although the book's influence on Shakespeare is more diffuse, elements of Underdown's translation can be traced in a number of plays, prominent among them Cymbeline.