Кіріспе

Британ армиясы құрамындағы әскери бөлімше

Уэльс полкі (немесе "Уэльс", "Welsh" сөзінің ескіше жазылуы) – 1881 жылдан 1969 жылға дейін Британ армиясының құрамында болған жаяу әскер полкі. Полк 1881 жылы Чилдерс реформасы шеңберінде 41-ші (Уэльс) және 69-шы (Оңтүстік Линкольншир) жаяу әскер полктерін біріктіру арқылы құрылды, алғашқыда Уэльс полкі деп аталды, кейін 1920 жылға дейін осы атаумен танылды. 1969 жылы полк Оңтүстік Уэльс шекара полкімен біріктіріліп, Уэльс Корольдік полкі құрылды.

Құрылу

Полк 1881 жылы Чилдерс реформасы аясында 41-ші (Уэлш) және 69-шы (Оңтүстік Линкольншир) жаяу әскер полкінің бірігуі арқылы Уэльс полкін құру үшін құрылды. 1-ші батальон 1886 жылы Мысырға көшті. Батальон 1888 жылғы желтоқсанда Махдист соғысы кезінде Суакин шайқасына қатысты, оған полковник Герберт Китченер басшылық етті. Ол өзінің хабарламаларында былай деп жазды:

1-ші батальон 1889 жылы Мальтаға, ал 2-ші батальон 1892 жылы Үндістанға кетті. 1-ші батальон 1893 жылғы желтоқсанда Пемброк докқа көшірілді, онда 1895 жылы болған үлкен өрт кезінде полктің көптеген артефакттары, ыдыстары мен күміс заттары жоғалып кетті. 1899 жылғы желтоқсанда 3-ші, милиция батальоны құрылып, 1900 жылғы ақпанда сол соғыста қызмет ету үшін Оңтүстік Африкаға аттанды. 1908 жылы еріктілер мен милиция ұлттық деңгейде қайта ұйымдастырылды, бұрынғысы аумақтық күштерге, ал кейінгісі арнайы резервке айналды. Полкте енді бір резервтік және төрт аумақтық батальон болды.

Әдеттегі әскер

1-ші батальон Үндістаннан оралғаннан кейін 1915 жылдың қаңтар айында Батыс майданында қызмет ету үшін 28-ші дивизияның 84-ші бригадасының құрамында Ле-Хаврге келді, бірақ 1915 жылдың қарашасында Мысырға, содан кейін Салоникаға жіберілді. 2-ші батальон 1914 жылдың тамызында Батыс майданында қызмет ету үшін 1-ші дивизияның 3-ші бригадасының құрамында Ле-Хаврге қонды.

Аумақтық күш

1/4 батальон мен 1/5 батальон 1915 жылдың тамызында 53-ші (Уэльстік) дивизияның 159-шы бригадасы құрамында Suvla шығанағына қонды; 1915 жылдың желтоқсанында Галлиполиден эвакуацияланғаннан кейін батальон Мысырға көшті. 9-шы (қызметтік) батальон 1915 жылдың шілдесінде Батыс майданында қызмет ету үшін 19-шы (Батыс) дивизияның 58-ші бригадасы құрамында Булонь-сюр-Мерге қонды. 13-ші (қызметтік) батальон (2-ші Ронда), 14-ші (қызметтік) батальон (Сванси) және 15-ші (қызметтік) батальон (Кармартеншир) 1915 жылдың желтоқсан айында Батыс майданында қызмет ету үшін 38-ші (Уэльс) дивизиясының 114-ші бригадасының құрамында Ле-Хаврға қонды.

Соғыс аралығы

2-ші батальон 1920 жылы Ирландияға орналастырылды, ал 1-ші батальон Британдық Үндістанға қайтып, 1924 жылға дейін қызмет етті, содан кейін Вазиристанға көшті. 2-ші батальон 1927 жылы Шанхай қорғаныс күштерімен қызмет ету үшін Шанхайға, ал 1935 жылы Үндістанға жіберілді. 1921 жылы 7-ші (Велосипедші) батальонды қосып алған Аумақтық армияның 6-шы (Гламгорган) батальоны 1938 жылы іздеу полкіне айналдырылды және 1940 жылы 67-ші (Уэлч) іздеу полкі ретінде Корольдік артиллерияға берілді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1-ші батальон 1939 жылы Палестинаға 1936–1939 жылдардағы араб көтерілісіне байланысты операцияларға қатысу үшін жіберілді. Батальон алғаш рет 1940 жылы Батыс шөлдегі жорықта әрекет етті. 1-ші батальон ақпан айында Критке түсті, бірақ Ханьядағы Суда шығанағы мен Сфакия жағасындағы шайқаста жаудың күшіне қарсы тұра алмады және Корольдік теңіз күштерімен эвакуацияланды. Соңында 1-ші батальон Мысырда қайта құрылып, 4-ші Үндістандық жаяу әскер дивизиясының құрамындағы 5-ші Үндістандық жаяу әскер бригадасына қосылды және қайтадан Батыс шөлге оралды. Критте ғана батальон шамамен 250 адамды жоғалтты, 400-і тұтқынға алынды және батальон 7 офицер мен 161 қатардан тұратын күшке дейін азайды. Оларға 700 офицер мен сарбаздан тұратын үлкен топ келді. Бенгази ауданындағы ауыр шайқастардан кейін 1-ші батальон 1942 жылдың ортасында қайтадан жауға түсіп, Эрвин Роммельдің Африка корпусы Киренаика мен Ливияны басып алғанда, Ел-Аламейннің бірінші шайқасында ауыр шығынға ұшырады. Мысыр мен Суданда демалыс пен оқудан кейін 1-ші батальон 1943 жылдың басында 34-ші (Уэлч) Бич Брик ретінде қайта ұйымдастырылды және шілдеде Сицилияға шабуыл кезінде генерал Бернард Монтгомеридің британдық 8-ші армиясының бөлігі болған 50-ші (Нортумбрия) жаяу әскер дивизиясымен бірге түсті. Бұрын таратылған 10-шы Корольдік Беркшир полкіне алмастырып, 1-ші Лондон ирландтық винтовкалары мен 1-ші Лондон шотландтарымен бірге қызмет етті, бұл бригаданы ирланд, шотланд және уэльстік әскерлердің қоспасы етті. 168-ші бригада Анцио шайқасында ауыр зардап шеккен 56-шы (Лондон) дивизияның құрамына кірді. Шілдеде батальон Италияға келіп, Италия жорығында соғысты және соғыс аяқталғанға дейін сонда болды. Олар Италиядағы көптеген неміс қорғаныс шебінің бірі – Готика шебінде және 56-шы дивизияның қалған бөлігі ауыр зардап шеккен Кроче ауданында ауыр шайқастарға қатысты. Шығынға ұшырағандықтан және Жерорта теңізіндегі британдық жаяу әскерін ауыстырудың жетіспеуінен 168-ші бригада таратылды және 1-ші батальон 5 офицер мен 60 қатардан тұратын шағын құрамға дейін азайтылды. 1945 жылдың наурыз айында 1-ші батальон 1-ші гвардиялық бригадаға ауыстырылды, 3-ші гренадиер гвардиясы мен 3-ші Уэльс гвардиясымен бірге қызмет етті және 6-шы бронедивизияның бөлігі болған 3-ші Холодный гвардиясының орнын басты. Сәуірде олар Grapeshot операциясына қатысты, ол мыңдаған әскери тұтқындарды ұстаумен және 2 мамырда Италиядағы неміс армиясының капитуляциялауымен аяқталды. 4-ші батальон Солтүстік Ирландияда 53-ші (Уэльстік) жаяу әскер дивизиясына қосылған 160-шы жаяу әскер бригадасында болды. 1944 жылдың маусым айында подполковник Чарльз Коулман басқаруымен батальон көп жылдық оқудан кейін Францияға Нормандия жорығында британдық 2-ші армияға қосылуға бұйрық берілді. Кампанияның басынан бастап 4-ші батальон Каен шайқасында, Фалаиз қалтасында, Армуда шайқасында және Рейхвальд шайқасында қатыгез шайқастарға қатысты. Бұл шайқаста ауыр шығынға ұшырады және Солтүстік-Батыс Еуропа кампаниясындағы британдық әскерлер үшін ең қатыгез шайқастардың бірі болды, өйткені олар бейілді неміс парашютистеріне қарсы тұрды. Осы уақытта 1/5-ші және 2/5-ші батальондар 4-ші батальонмен бір уақытта жұмылдырылды, олар елде қалды, онда 2/5-ші батальон да оқудан өтіп, шетелге дайындалды, бірақ ол соғыс бойына елде қалды. 1/5-ші батальон бастапқыда 160-шы жаяу әскер бригадасының құрамында болды, 1944 жылдың маусым айының соңында Нормандияға көшіп барды және Солтүстік-Батыс Еуропа кампаниясында 53-ші (Уэльстік) дивизияның 4-ші батальонымен бірге соғысты, 's Hertogenbosch, Фалаиз аймағы, Ардендер және Рейхвальд орманында өзін таныстырды. 1944 жылдың тамызында 1/5-ші батальон 160-шы бригададан 158-ші жаяу әскер бригадасына, әлі де 53-ші (Уэльстік) дивизияға ауыстырылды. Ең ауыр шайқастар Фалаиз аймағында болды, онда 1944 жылдың 16 тамызында Балфур маңында 1/5-ші батальонның лейтенанты Таскер Уоткинс жоғары жеке батылдығы мен шабыттандыратын басшылығы үшін Виктория кресімен марапатталды. Екінші дүниежүзілік соғыста Уэльс полкінің 1100-ге жуық офицері мен қатары қайтыс болды немесе жарақаттан немесе аурудан қайтыс болды, ал тағы да көп адам жарақат алды.