Кіріспе

Американдық жазушы (1819–1885)

Сьюзан Богерт Уорнер (қалам аты, Элизабет Ветрелл; 11 шілде 1819 – 17 наурыз 1885), американдық пресвитериандық діни көркем әдебиет, балалар әдебиеті және теологиялық еңбектердің авторы. Ол ең әйгілі "Кең әлем" романымен танылды. Оның өзге де шығармаларына «Квичи», «Шатмук төбелері», «Мельбурн үйі», «Дейзи», «Еденнен серуендер», «Израиль үйі», «Оның қолынан келетіні», «Мүмкіндіктер» және «Қалалық үй» кіреді. Уорнер мен оның қарындасы Анна, үлкен сұранысқа ие болған жартылай діни романдар сериясын жазды, олардың ішінде «Айтылған және бекітілген», «Рождестволық шұлық», «Бақыт кітаптары» (8 томдық), «Заң мен куәлік» бар.

Алғашқы жылдар және білім

Сьюзан Уорнер 1819 жылғы 11 шілдеде Нью-Йорк қаласында дүниеге келген. Уорнер әкесі мен анасы тарапынан пуритандарға дейін тегін анықтап көрсетуге болатын. Оның әкесі Генри Уорнер – Нью-Йорк қаласының адвокаты, бастапқыда Жаңа Англиядан шыққан, ал анасы Анна Бартлетт – Нью-Йорктің Хадсон скверіндегі бай және әсем әйелдер отбасынан шыққан. Уорнер кішкентай кезінде анасы қайтыс болды, содан кейін әкесінің қарындасы Фанни олармен бірге тұра бастады. Әкесінің мол байлығы болғанымен, ол 1837 жылғы экономикалық дағдарыста, сондай-ақ келесі сот процестері мен тиімсіз инвестициялар салдарынан байлығының көп бөлігін жоғалтты. Осыған байланысты отбасы Нью-Йорктегі Сент-Маркс-Плейс жеріндегі сарайын тастап, Вест-Пойнтқа жақын, Конституция аралындағы Американ революциясы кезеңіне жататын ескі шаруа үйіне көшуге мәжбүр болды. 1849 жылы Сюзан мен Анна отбасының қаржылық жағдайында ешқандай өзгеріс болмағанын көріп, табыс табу үшін жазуға кірісті.

Мансап

Ол "Елизавета Ветрель" деген атпен отыз роман жазды, олардың көптегені бірнеше рет қайта басылды. Дегенмен, оның "Кең әлем" (1850) атты тұңғыш романы ең танымал болды. Ол француз, неміс және голланд тілдеріне аударылды. "Том ағаның үйі" романынан басқа, ол американдық авторлардың ең көп таралған туындысы болды. Басқа шығармаларының ішінде "Квичи" (1852), "Заң мен куәлік" (1853), "Шатемук төбелері" (1856), "Ескі дулыға" (1863) және "Мельбурн үйі" (1864) кіреді. XIX ғасырда сыншылар оның алғашқы романдарының американдық ауылдық өмірді бейнелеуін жоғары бағалады. Американдық сыншылар Уорнердің христиандық және моральдық ұстанымдарын мақтап, ал лондондық сыншылар оның нұсқаулық сипатын жақтырмады. ХХ ғасырдың басындағы сыншылар Уорнердің шығармаларын "сентименталды" деп сипаттап, олардың әдеби құндылығын төмен бағалады. ХХ ғасырдың соңында феминисттік сыншылар "Кең әлемді" қайта ашты, оны үйдегі өмірді көрсететін классикалық роман ретінде қарастырып, гендерлік қатынастарды бейнелеуін талдады. Оның кейбір шығармаларын кіші қарындасы Анна Бартлетт Уорнермен бірлесіп жазды, Анна кейде "Эми Лотроп" псевдонімімен жазды. Уорнер қарындастары балаларға арналған христиан әндерін де жазды. Сюзан "Иисус жарқырауға шақырады" әнін жазды, ал Анна Сюзанның өтінішімен жазылған, әйгілі балалар әні "Иисус мені жақсы көреді" әнінің бірінші шумағының авторы болды. Екі қарындас 1830-шы жылдардың аяғында терең сенімді христиандарға айналды. Олар сенімге келгеннен кейін Мерсер-стрит пресвитериан шіркеуінің толық құқықты мүшелері болды, бірақ кейін Уорнер методисттік ағымға бейімделді. Қарындастар Вест-Пойнт курсанттары үшін Библияны оқу сабақтарын өткізді. Курсанттар әскери қызметте жүргенде "Иисус мені жақсы көреді" әнін айтатын. Әннің танымалдылығы соншалық, Уорнер қайтыс болғаннан кейін ол Вест-Пойнт зиратында жерленді. Сюзан Уорнер Нью-Йорктің Хайленд-Фоллс қаласында қайтыс болды және Вест-Пойнт зиратында жерленді.