Рентгендік суреттеуді жақсартатын заттар және қауіпсіздік шаралары
Iodinated contrast
Йодталған контраст заттары – бұл қанайналым жүйесі мен ағзаларды рентгенде жақсы көру үшін қолданылатын зат. Қолданудың қауіптері мен пайдасы бар, бірақ абсолютті қарсы көрсетімдер жоқ.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рентгендік суреттеуді жақсартатын зат.
Substance to enhance X ray imaging
Иодированный контраст – суда еритін, іод қамтитын, тамырлар мен мүшелердің рентгендік процедуралар барысында көрінуін күшейтетін тамыр ішілік радиоконтрастты зат. Кейбір аурулар, мысалы, қатерлі ісік, иодированный контраст қолданғанда әлдеқайда жақсы көрінеді. Иодированный контрасттың радио тығыздығы 100-120 кВп түтік кернеуінде йодтың миллилитріне 25-30 Хаунсфилд бірлігін (ХУ) құрайды.
Iodinated contrast is a form of water soluble, intravenous radiocontrast agent containing iodine, which enhances the visibility of vascular structures and organs during radiographic procedures. Some pathologies, such as cancer, have particularly improved visibility with iodinated contrast. The radiodensity of iodinated contrast is 25–30 Hounsfield units (HU) per milligram of iodine per milliliter at a tube voltage of 100–120 kVp.
Жағымсыз әсерлер
Иодиндi контраст препараттары аллергиялық реакцияларды, контраст индуцияланған нефропатияны, гипертиреозды және мүмкін метформиннің жинақталуына себеп болуы мүмкін. Дегенмен, иодталған контрастқа абсолютті қарсы көрсетімдер жоқ, сондықтан пайдасы мен қаупі салмақталуы керек. Иодталған контраст агентіне жоғары сезімталдық қандағы гистамин мен триптаза концентрациясының жоғарылауымен байланысты. Дифенгидрамин (Бенадрил) 50 мг пероральды немесе интравенозды түрде контраст енгізілімінен бір сағат бұрын қабылдау, қышыма, ангиоэдема және тыныс алу симптомдарының пайда болу қаупін азайтуы мүмкін. 133 331 науқас арасында жүргізілген байқау зерттеуі, иодталған контрастты көкейкестен енгізгенде, артерия арқылы енгізуге қарағанда гиперсезімталдық реакцияларының көбірек болатынын көрсетті. Алайда, осы құбылыстың себебі белгісіз. Миастения грависпен ауыратын адамдарда иодталған контрасттың ескі түрлері аурудың күшею қаупін арттырды, бірақ қазіргі (төмен осмолярлы) түрлері дереу қауіпті арттырмайды.
Iodinated contrast agents may cause allergic reactions, contrast induced nephropathy, hyperthyroidism and possibly metformin accumulation. However, there are no absolute contraindications to iodinated contrast, so the benefits needs to be weighted against the risks. Hypersensitivity towards iodinated contrast agent is associated with increase in histamine and tryptase concentration in blood. Diphenhydramine (Benadryl) 50 mg orally or intravenously one hour before contrast administration can reduce the risk of urticaria, angioedema, and respiratory symptoms. An observational study conducted across 133,331 patients concluded that iodinated contrast injected through veins has more hypersensitivity reactions than when injected through arteries. However, the cause for this phenomenon is unknown. In people with myasthenia gravis, older forms of iodinated contrast have caused an increased risk of exacerbation of the disease, but modern (low osmolar) forms have no immediate increased risk.
Өте сезімталдық реакциялары
Анафилактоидтық реакциялар сирек кездеседі, бірақ инъекциялық, ауыз және ректаль контраст заттарына, тіпті ретроградты пиелографияға жауап ретінде туындауы мүмкін. Олар анафилактикалық реакцияларға ұқсас, бірақ IgE-ге байланысты иммундық жауаптан туындамайды. Дегенмен, контраст заттарына реакция берген науқастарда анафилактоидтық реакциялар қаупі жоғары. Кортикостероидтермен алдын ала емдеудің қолайсыз реакциялардың жиілігін азайтатыны көрсетілген. Анафилактоидтық реакциялар қызамық пен қышудан бастап, бронхоспазмға, бет пен көмекейдің ісінуіне дейін жетеді. Қарапайым қызамық пен қышу жағдайларында дифенгидрамин сияқты ауызға қабылданатын немесе тамырға енгізілетін антигистамин қолдану орынды. Бронхоспазм және бет немесе мойынның ісінуі сияқты ауыр реакциялар үшін альбутерол ингаляторы немесе тері астына немесе тамырға енгізілетін адреналин, сондай-ақ дифенгидрамин қажет болуы мүмкін. Егер тыныс алу қиын болса, медициналық шаралар қолданар алдында тыныс алу жолы қамтамасыз етілуі керек. Ионды (жоғары осмолярлы) контраст агенттеріне анафилаксия 1983 және 1987 жылдары Онтарио штатының Лондон қаласындағы бір радиологиялық клиникада екі рет тіркелді. Әрбір жағдайда анафилактикалық реакциялар инъекцияға табиғи каучук компоненттерінің (бірінші жағдайда бір реттік пайдаланылатын пластикалық шприцтер, екінші жағдайда резеңке ампула тығындары) қосылуымен байланысты болды. Аллергендік токсикалық каучуктан бөлінетін зат – МБТ (меркаптобензотиазол) болды. Бұл плазма ақуыздарымен байланысып, гаптен-ақуыз кешенін құрайтын белгілі аллерген, бұл нағыз IgE-ге байланысты дәрілік аллергия мен нағыз анафилактикалық реакциялардың (анафилактоидты емес) ерекше белгісі. 1981 жылы Австралияда шприцтермен байланысты токсикалық зертханалық жасушалар өсіруіне қатысқан жапондық шприц өндірушісі Terumo, жапондық бір реттік шприцтер мен ампула тығындарын табиғи каучуктан босатуға белсенді түрде көмектесті. Катаяманың 1990 жылғы "Радиология" журналындағы мақаласы жаңа типті иондық емес (төмен осмолярлы) контраст агентінің ескі иондық (жоғары осмолярлы) контраст агенттерімен салыстырғанда, өмірге қауіпті реакциялардың едәуір азайғанын көрсетті. Катаяма сериясының қайта басылымдарын таратқан арқылы өндірушілер бүкіл әлемдегі қолданушыларды қымбат иондық емес агенттерді қолдануға көндірді. Катаяма зерттеушілеріне белгісіз болған нәрсе – "қауіпсіз" иондық емес контраст агенттерінің ампула тығындары жасанды каучуктан жасалса, ал иондық агенттер табиғи каучукпен тығындалған. 1987 жылы Канададағы радиология кабинетіндегі бірқатар аллергиялық реакцияларға (оның ішінде анафилаксияға) иондық ампула тығындарынан аллергенді МБТ-ның бөлінуі себеп болды. Инъекциялардың МБТ-мен ластануының бүкіл әлемдік қаупі сол кезде белгісіз болды және Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы хабарлағандай, үш онжылдықтан кейін де әлі де белгісіз қауіп болып табылады. Ионды (жоғары осмолярлы) агенттердің инъекциялары жаңа, өте қымбат иондық емес агенттерге қарағанда кем дегенде сондай-ақ қауіпсіз екенін дәлелдейтін маңызды зерттеу 1997 жылы "Радиология" журналында жарияланды. Лассер иондық агенттермен ауыр реакциялардың айтарлықтай азайғаны иондық ампула тығындарынан табиғи каучук ластануын жоюмен байланысты екенін атап өтпеді.
Anaphylactoid reactions occur rarely, but can occur in response to injected as well as oral and rectal contrast and even retrograde pyelography. They are similar in presentation to anaphylactic reactions, but are not caused by an IgE mediated immune response. Patients with a history of contrast reactions, however, are at increased risk of anaphylactoid reactions. Pretreatment with corticosteroids has been shown to decrease the incidence of adverse reactions. Anaphylactoid reactions range from urticaria and itching, to bronchospasm and facial and laryngeal edema. For simple cases of urticaria and itching, an oral or intravenous antihistamine such as diphenhydramine is appropriate. For more severe reactions, including bronchospasm and facial or neck edema, albuterol inhaler, or subcutaneous or IV epinephrine, plus diphenhydramine may be needed. If respiration is compromised, an airway must be established prior to medical management. Anaphylaxis to ionic (high osmolar) contrast agent injections occurred in two clusters of reactions on two occasions (1983 and 1987) in a single radiology clinic in London, Ontario. On each occasion, these anaphylactic reactions were associated with contamination of the injection by natural rubber components (disposable plastic syringes in the first case and rubber ampoule seals in the second case). The allergenic toxic rubber leachate was MBT (mercaptobenzothiazole). This is a known allergen that becomes bound to plasma proteins, creating a hapten protein complex – a signature mechanism in true IgE drug allergy and true anaphylactic reactions (not "anaphylactoid" reactions). A Japanese syringe manufacturer, Terumo, implicated in syringe related toxic laboratory cell culture effects in Australia in 1981, was instrumental in pro actively making Japanese disposable syringes and ampoule seals free of natural rubber. Katayama's 1990 article in Radiology showed that a new type of nonionic (low osmolar) contrast agent was associated with significantly fewer severe life threatening reactions than the older ionic (high osmolar) contrast agents. By merchandizing the Katayama series reprints, manufacturers persuaded users worldwide to switch to the almost exclusive use of the expensive nonionic agents. What was unknown to the Katayama researchers was that the ampoule seals of the "safer" nonionic contrast agents were made from artificial rubber, whereas the ionic agents were sealed with natural rubber. In 1987, it was the leaching of allergenic MBT from the rubber seals of ionic ampoules that caused a series of allergic reactions (including anaphylaxis) in a radiology office in Canada. The worldwide hazard of MBT contamination of injections was unknown then and, as the World Health Organization reported it remains as an unknown hazard still – after three decades. The most significant study, proving that injections of ionic (high osmolar) agents are at least as safe as the newer, very expensive nonionic agents was published in Radiology in 1997. Lasser did not comment that the marked drop in the incidence of severe reactions with ionic agents was related to the removal of natural rubber contamination from ionic ampoule seals.
Теңіз өнімдері мен басқа да аллергиялардың үлесі
"Йодқа аллергия" деген терминді қолданудан бас тарту керек, себебі мұндай аллергия мүлдем жоқ. Теңіз өнімдеріне деген "аллергия" йодталған контрастты материалдарды қолдануға қарсы көрсетім емес, өйткені теңіз өнімдеріне аллергия кезінде иммундық жүйе бұлшық ет ақуызы – тропомиозинге қарсы күреседі. Теңіз өнімдерінде йод деңгейі теңіз өнімдері емес тағамдарға қарағанда жоғары болғанымен, соңғыларын тұтыну көлемі теңіз өнімдерінен әлдеқайда көп, және теңіз өнімдерінің йод мөлшерінің теңіз өнімдеріне реакциялармен байланысты екенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ. Бар мәліметтерге сәйкес, теңіз өнімдеріне аллергия контраст арқылы туындайтын реакция қаупін жемістерге аллергиясы бар немесе астмамен ауыратын адамдармен салыстырғанда шамамен бірдей арттырады. Сонымен қатар, алкогольге төзімсіздігі бар адамдар бұл препаратты қолданудан аулақ болуы керек, себебі оның химиялық ыдырауы этил спиртіне ұқсас. Зерттеулер көрсеткендей, контраст енгізілгеннен кейін 72 сағатқа дейін Б.А.С. көрсеткіші экспоненциалды түрде өседі, нәтижесінде зәр, қан және демнің алкогольге реакциясын анықтауда қате нәтижелер пайда болуы мүмкін. Ауыр контраст реакциясының тарихы бар пациенттерде жағымсыз реакциялардың пайда болу қаупі алты есе артады. Астмамен ауыратын адамдарда төмен осмолярлы контрастты материалдарды қолдану қаупі алты есеге, ал жоғары осмолярлы контрастты материалдарды қолдану қаупі он есеге артады. Теңіз өнімдеріне аллергиясы бар пациенттердің 85% - ден астамы йодталған контрастқа жағымсыз реакция білдірмейді. IL 2 дәрісі радиоконтрастты агенттерден туындайтын жағымсыз құбылыстардың пайда болу қаупін арттырмайды.
The term "iodine allergy" should be omitted because this kind of allergy does not exist. Seafood "allergy" is not a contraindication for the use of iodinated contrast materials, because in seafood allergy the immune system is directed against the muscle protein tropomyosin. While iodine levels in seafood are higher than in non seafood items, the consumption of the latter exceeds that of the former by far and there is no evidence that the iodine content of seafood is related to reactions to seafood. Available data suggest that seafood allergy increases the risk of a contrast mediated reaction by approximately the same amount as allergies to fruits or those with asthma. In addition, those with an intolerance to alcohol should avoid use of this product due to chemical breakdown similar to ethyl alcohol. Studies show that B. A. C. has been shown to increase exponentially for up to 72 hours after contrast is administered, resulting in altered results of urine, blood, and breath alcohol screens. Those with history of severe contrast reaction will have six fold increase risk of adverse reaction. Those with history of asthma will have six fold increased risk to low osmolar contrast media and 10 fold increased risk to high osmolar contrast media. Over 85% of patients with seafood allergies will not have an adverse reaction to iodinated contrast. IL 2 medication poses no risk for the acquisition of adverse events by radiocontrast agents.
Контраст әсерінен пайда болған нефропатия
Контрастталған нефропатия – сарысудағы креатининнің 25%-дан артық өсуі немесе сарысудағы креатининнің 0,5 мг/дл абсолюттік өсуі ретінде анықталады. Йодталған контрастты заттар бүйректерге зиянды болуы мүмкін, әсіресе катетерлі коронарлық ангиография сияқты зерттеулер алдында артерия арқылы енгізілген кезде. Компьютерлік томографияда (КТ) дерлік толығымен қолданылатын иондық емес контрастты заттар, КТ зерттеулері үшін қажетті дозаларда тамырға енгізілгенде, контрастталған нефропатияны тудырмайды.
Contrast induced nephropathy is defined as either a greater than 25% increase of serum creatinine or an absolute increase in serum creatinine of 0.5 mg/dL. Iodinated contrast may be toxic to the kidneys, especially when given via the arteries prior to studies such as catheter coronary angiography. Nonionic contrast agents, which are almost exclusively used in CT scans, have not been shown to cause CIN when given intravenously at doses needed for CT studies.
Қалқанша безінің қызметіне әсер ету
Иодидті контраст құралына ұшырау жаңадан туған гипертиреозға және айқын гипотиреозға әкелуі мүмкін. Гипертиреоз – йодтың қалқанша безі гормондарының құрамына кіретін зат болуының салдарынан пайда болады, бұл құбылыс Jod Basedow феномені деп аталады. Риск қалқанша безінің алдын ала аурулары бар адамдарда жоғары, мысалы, токсикалық көп түйінді зоб, Грейвс ауруы немесе Хашимото тиреоидиті, онда қалқанша безін бақылау қажет. Әйтпесе, жалпы халық үшін қалқанша безі функциясын тексеру арқылы жүйелі скрининг жасау әдетте мүмкін емес. Дегенмен, Американдық радиологтар колледжі жариялаған нұсқаулар бойынша, бұл нормаль бүйрек функциясы және жедел бүйрек зақымдануының белгілері жоқ пациенттер үшін осылай маңызды емес. Контрастты қолданудан бұрын бүйрек функциясының нашарлауы анықталса, метформин процедурадан кейін 48 сағатқа және бүйрек функциясы қалыпқа келгенше тоқтатылуы керек. Контраст құралына ұшырау радиоиодпен келесі емдеуге кедергі келтіріп, қалқанша безі қатерлі ісігін емдеуде қажетсіз кешігулерге себеп болуы мүмкін.
Iodinated contrast media exposure can potentially cause incident hyperthyroidism and incident overt hypothyroidism." Hyperthyroidism is the effect of iodine being a substrate of thyroid hormones, and is then called the Jod Basedow phenomenon. The risk is higher in those with an underlying thyroid disease, such as toxic multinodular goiter, Graves’ disease, or Hashimoto’s thyroiditis, where thyroid monitoring is indicated. Otherwise, for the general population, routine screening with thyroid function tests is generally not feasible. However, guidelines published by the American College of Radiologists suggest this is not as important for patients who have normal kidney function and no evidence of acute kidney injury. If kidney impairment is found before administration of the contrast, metformin should be withheld for 48 hours following the procedure and until kidney function has returned to normal. Contrast exposure may interfere with subsequent radioiodine treatment, causing unwanted delays in the management of thyroid cancer.
Жүктілік
Жүктілік кезінде медициналық бейнелеуде йодталған контраст, ауыз жолымен қабылданғанда, зиянсыз болып табылады. Йодталған радиконтрастты заттардың тамырға енгізілуі плацента арқылы өтіп, ұрықтың қан айналымына түсуі мүмкін, бірақ жануарлар зерттеулерінде оның қолданылуынан терратогендік немесе мутагендік әсерлер анықталған жоқ. Бос йодтың ұрықтың қалқанша безіне зиян келтіруі мүмкін деген теориялық алаңдаушылықтар бар. Дегенмен, радиконтрастты ұрыққа немесе анаға күтім көрсетуді жақсартуға қажетті қосымша диагностикалық ақпарат алу үшін қажет болған жағдай ғана қолдану ұсынылады. Соған қарамастан, балаға кез келген зиянды әсер етуі мүмкін деген алаңдаушылықтары бар аналарға 24 сағатқа сүт беруден бас тарту ұсынылады, осы кезеңде сүт сорғысы сияқты құралдармен сүт соруды жалғастыру керек.
Iodinated contrast in medical imaging in pregnancy, when orally administered, is harmless. Intravenous administration of iodinated radiocontrast agents can cross the placenta and enter the fetal circulation, but animal studies have reported no teratogenic or mutagenic effects from its use. There have been theoretical concerns about potential harm of free iodide on the fetal thyroid gland, Nevertheless, it generally is recommended that radiocontrast only be used if absolutely required to obtain additional diagnostic information that will improve the care of the fetus or mother. Still, mothers who remain concerned about any potential adverse effects to the child are recommended to have the option of abstaining from breastfeeding for 24 hours, with continued milk extraction such as by a breast pump during that period.