Кіріспе

Cruden Bay – Шотландиядағы шағын ауыл, Абердинширдегі Cruden шығанағының солтүстік жағалауында, Абердиннен солтүстікке қарай 26 миль (42 км) қашықтықта орналасқан. Slains қамалының батысында, Cruden Bay 1012 жылы король Малкольм II басқарған шотланд әскерінің даниялықтарды жеңген шайқасының болған жері деп есептеледі. Дәстүр бойынша, атау гэль тіліндегі Croch Dain ("даниялықтардың қырғыны") деген сөзден шыққан. Бүгінде Cruden Bay қонақүйлері мен гольф алаңымен туристерді қызықтырады. Онда Солтүстік теңізден алғашқы жалғыз ұшуын жасаған норвегиялық авиатор Триггве Гранның арқасында танымал болған ұзын, табиғаты бұзылмаған жағажай бар.

Әдеби бірлестіктер

Ауыл әдебиеттің түрлі тұлғаларымен байланысты. Доктор Сэмюэл Джонсон мен Джеймс Босвелл 1773 жылы Слейнс қамалында қонақ болған. Джонсонның айтуынша, "ешбір адам бейжайлықпен қарай алмайды" ауылға жақын орналасқан Буканның Булерлері деп аталатын теңіз шатқалын. Дун шығанағы немесе Сары жартас та Буканның Булерлеріне жақын орналасқан және Уолтер Скоттың "Антиквар" романымен байланысты. Брам Стокер 1893-1910 жылдар аралығында жиі келіп тұрған. Ол толық емес жазушы болғандықтан, Круден шығанағындағы демалысы кітаптарын жазуға көп уақытты бөлуге мүмкіндік берді. Ол 1893 және 1894 жылдары Килмарнок Армс қонақ үйінде, содан кейін Круден шығанағы мен Уиннифолдтағы шағын үйлерде тұрды. "Дракула" романының алғашқы тараулары Круден-Бейде жазылды, және, мүмкін, қалған бөлігі де сонда жазылған. Ол екі романының оқиғасын да ауылдың ішінде және төңірегінде өткізді: "Уоттерс Му" (1895) және "Теңіздің құпиясы" (1902). Джеймс Макферсонның "The Highlander" (1758) поэмасы Круден шайқасын үлгі етіп алған.

Алғашқы аймақ тарихы

Адамның ең ерте іздері жақын маңдағы Катто Лонг Барроуда көрініс береді, ол қазір ауыл шаруашылығы далаларымен қоршалған алып тас құрылыс. Жақын жердегі жартастың үстіндегі Слейнс қамалы 1597 жылы салына бастады және 1920 жылдары салық себептерімен тасталып, шатыры алынып тасталды. Бишоп көпірі Круден суы арқылы өтеді және 1697 жылға дейін салынған. Уильям Хей, Эрроллдің 18-ші графы, 1840 және 1850 жылдары Порт Эрролл балықшылар қауымын құрды. 1870 жылдары Круден суының сағасына функционалдық порт салынды. Одан бұрын, Уорд деп аталатын, қарапайым балықшылар үйлерінен тұратын кішкентай, ұзақ уақыт бойы тасталып кеткен ауыл, порт орнынан жоғары, Уорд төбесінде ашық тұрды. 1606 жылдан бері шіркеу мектебі де болды, ол 1834 жылдан бастап әсем екі қабатты [(Эрролл мектеп үйінде] орналасқан; Сент-Олафқа арналған Пресвитериан шіркеуі, немесе көбінесе Ескі Кирк деп аталатын – 1776 жылы салынған, 1833 жылы ерекше конустық мұнаралар қосылған, – және Сент-Джеймс епископалдық шіркеуі, атап айтқанда, 1842 жылы Чапел-Хиллдің үстінде сәулетші Уильям Хей жобалаған алғашқы құрылыс.

Балық аулау қауымдастығы және теңіз жағалауындағы курорт

Порт-Эрролл белгілі бір деңгейде балықшы қауымы ретінде дамыды, бірақ портың толқынды табиғаты одан жұмыс істей алатын кемелердің мөлшерін шектеді және ауыл шамайдың өркендеуінен қалыс қалды. Туризм ауылға тағы бір табыс көзін әкелді. Темір жол келмес бұрын-ақ, Круден шығанағының ұзын қызғылт құмды жағасы және солтүстікке қарайғы көрнекті жартастар саяхатшыларды қызықтырып, балықшы қауымына шағын теңіз жағалауындағы курорт қосыла бастады. 1791 жылы құрылған Круден Бей гольф клубы ашық алаңдарда ойнады.

Темір жолдың келуі мен кетуі

Темір жол Круден шығанағына сән-салтанат әкелді, бірақ ұзаққа созылмайтын гүлденуді сыйламады. Боддам тармағы 1897 жылы Эллоннан Питерхедке жақын Боддамға дейін, ал гольф алаңы және екі жылдан кейін 55 бөлмелі Круден Бей қонақ үйі ашылды. Станция мен қонақ үйді байланыстыратын Cruden Bay Hotel Tramway қосылды. Шотландияның Ұлы Солтүстік теміржол компаниясы Круден Бейді «Солтүстік Брайтон» деп жарнамалады, ол Лондоннан он екі сағаттық жерде орналасқан және ақсүйектер мен жаңадан байығандар үшін тамаша демалыс орны болды; бастапқы ынтасымен қатар, темір жол да, қонақ үй де сәттілікке жете алмады. 1932 жылы темір жол жолаушылар тасымалы үшін жабылды, ал 1939 жылы қонақ үй әскер госпиталі ретінде пайдаланылды, соғыстан кейін қайта ашылмады және шамамен 1950 жылы бұзылып кетті. Круден шығанағы бүгінде де гольф ойнауға танымал орын болып табылады, ал ауылда үш кішкентай қонақ үй жұмыс істейді. Порт Эррол атауы кемежай аймағы мен жергілікті бастауыш мектепте сақталғанымен, темір жол құрылысы Круден шығанағының атын географиялық картаға белгілі етті.

Бүгінгі Круден шығанағы

1950 және 1960 жылдар Круден шығанағы үшін халық санының жылдам азаю кезеңі болды, бірақ Солтүстік теңіз мұнайының Солтүстік-Шығыс Шотландияға келуі, оның ілесінде жұмыс іздеушілер мен қоныстануға жарамды жер іздеген отбасылар ауылды қайта жандандырды. Одан кейін халық саны қайта өсті, жаңа тұрғын үйлер бұрынғы кірпіш зауытының жанында, бұзылған Круден шығанағы қонақ үйінің орнында және Моррисон орнындағы Круден суының бойында салынды. Бүгінде Круден шығанағы негізінен солтүстіктегі Питерхед және оңтүстіктегі Абердин сияқты маңызды елді мекендер үшін жатақхана ретінде қызмет етеді. XVIII ғасырдан қалған ағаштан жасалған лосось станциясы әлі де жұмыс істеп тұр, сондай-ақ маусымдық балық аулау да жалғасуда. Круден-Бейде орташа өлшемді бастауыш мектеп бар. Жоғары сынып оқушылары жақын орналасқан Питерхед академиясына автобуспен жеткізіледі. Бірнеше шағын дүкендер, дәріхана/газет-журнал сататын дүкен, пошта/шаруашылық тауарлары сататын дүкен, қолөнер дүкені және жалпы мақсаттағы дүкен бар. Сонымен қатар, қытай тағамдарын дайындайтын орын, медициналық пункт және кітапхана да бар. Көптеген спорттық жабдықтар, теннис корты және екі футбол алаңы да бар. Мектеп пен мәдени орталықта Girlguiding UK сияқты жастар ұйымдары орналасқан. Ауыл орталығында қауымдық шіркеу, ал ауыл сыртында шотланд епископалдық шіркеу және Шотландия шіркеуінің қауымдары бар. Круден шығанағы Элон және Питерхед қалаларынан шалқары емес, ал Абердин қаласына дейін шамамен 30 минуттық жерде орналасқан. Демалыс шегушілерге 2 қонақ үй, паб және жатақхана қызмет көрсетеді. Келушілердің назарына жағажай, Круден шығанағы гольф клубының гольф алаңы (ел бойынша 29-орында) тартылады.

Мұнай құбыры

Ауылдан оңтүстікке бірнеше шақырым жердегі шағын кешеннен басқа оның болуына көп айғақ жоқ болса да, Круден шығанағындағы құмдар 1975 жылдан бері пайдаланылып келе жатқан, Ineos компаниясымен басқарылатын 110 мильдік (177 км) Фортис құбыр желісінің құрлыққа шығу орны болып табылады. Ол Фортис мұнай кен орнынан шикі мұнайды Уиннифолдқа, содан кейін құрлық арқылы жүретін құбыр желісімен Грангемутқа тасымалдайды.