Кіріспе

Германияның Саксония-Анхальт жеріндегі қала. Наумбург – Германияның Саксония-Анхальт жеріндегі Бургенландкрейс ауданының (және оның әкімшілік орталығы) қаласы. Халық саны шамамен 33 000 адамды құрайды. Наумбург соборы 2018 жылы ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енді. Бұл ЮНЕСКО тағайындамасы 1000-1300 жылдар аралығында Еуропа құрлығын қалыптастырған процестерді мойындайды: христиандықтың қабылдануы, "Landesausbau" деп аталатын жерлерді игеру және осы дәуірге тән мәдени алмасу мен тәжірибе алмасу динамикасы.

Тарих

Наумбург туралы алғашқы жазба 1012 жылы жасалған, ол Мейсен маркграфы Эккехардингердің жаңа бекінісі ретінде танылды. Ол Via Regia және Regensburg Road сауда жолдарының тоғысқан жерінде орналасқан. 1021 жылы Мерсебург епископтарының жылнамасында Наумбург соборының орнындағы Пропштей шіркеуінің табысты құрылысы туралы айтылған. 1028 жылы папа Иоанн XIX епископтық орынды Зайцтан Наумбургке көшіруге рұқсат берді. 1568 жылға дейін, Реформация кезеңінде Наумбург епископтардың резиденциясы болды. Соңғы католик епископы Юлиус фон Пфлюг еді. Собор мектебінің негізі 1030 жылы қаланды. Наумбург 1144 жылдан бері қала мәртебесіне ие. Орта ғасырларда Наумбург Via Regia-дағы маңызды сауда орталығы болды, әсіресе 1278 жылы алғаш рет өткен Наумбург сауда жәрмеңкесінің арқасында. 1500 жылдан бастап Лейпцигтің сауда орталығы ретінде дамуы және Отыз жылдық соғыс Наумбург экономикасына кері әсер етті. 1561 жылы Наумбург диетасы өзгертілмеген Аугсбургтік мойындауды қабылдады және Конкорд кітабының тарихының бір бөлігі ретінде танылды. 16 ғасырдың ортасында шіркеулік жерлер секуляризацияланып, Саксония герцогтарына берілді, олар ауданды мемлекеттік қор (Stiftsregierung) арқылы басқарды және кейіннен әкімшілер тағайындады. 1657 жылы Саксонияның электоры Иоанн Георг I-нің төрт ұлы арасындағы бауырластық келісімнен кейін Наумбург ауданы Саксе-Цейцтің екінші ұрпағының иелігіне өтті, оны ағалардың ең кішісі Мориц мұра етті. Морицбург бекінісі жақын маңдағы Цейцте салынғанға дейін Наумбургтегі қалалық бекініс осы тармақтың резиденциясы болды. Бұл кезең 1718 жылы Саксе-Цейцтің соңғы протестант өкілі қайтыс болғаннан кейін аяқталды. Наумбург ауданы Дрездендегі Саксония герцогтарына қайтарылды және Альбертин Саксониясының құрамына толыққанды қосылды. Алайда, ол 1815 жылға дейін өзінің әкімшілік органының (Наумбург-Цейц ауданының консисториясы) орналасқан жері болып қалды. 1815 жылы Вена конгресінен кейін Наумбург Пруссия Корольдігіне берілді және Саксония провинциясының бөлігі болды. Ол 1832 жылы соборды және оның жабылуын басқару құқығын алды. 1846 жылы қала Галледен Эрфуртқа, 1889 жылы Артернге және 1900 жылы Тюхернге дейінгі теміржол желісіне қосылды. 1892 жылдың 15 қыркүйегінде Наумбургте бумен жүретін трамвай ашылды. 1907 жылдың 2 қаңтарынан бастап Наумбург трамвайы электрлендірілді. Өнеркәсіп нашар дамығанмен, 1848 жылы социалистік клуб құрылды. 1920 жылғы Капп төңкерісі кезінде бес жұмысшы қаза тапты. 1920 жылдың желтоқсан айында жергілікті коммунистік партия құрылды. 1933 жылдан 1945 жылға дейін Наумбургтің еврей тұрғындары жүйелі түрде ұсталды және өлтірілді. Олардың есімдері ескерткіш тақташаларда жазылған. Германия Демократиялық Республикасы кезінде Наумбург машина жасау, фармацевтика, металл өңдеу және аяқ киім өндірісінің орталығы болды. Бұл қалада Кеңес Әуе күштерінің де гарнизоны орналасқан. Рейсми емес мәліметтер бойынша, совет әскери қызметшілерінің саны жергілікті халыққа шамамен тең болды. 1989 жылы коммунизм құлаған кезде қалада демонстрациялар мен шіркеулерде жиналыстар өтті.

Наумбургтің ескі қаласы

Епископтық аудан мен ескі қаланың жоспары, бүгінге дейін сақталған, 11-13 ғасырлар аралығында жасалған. Олардың арасында собордың өзі, собордың қасындағы романдық тұрғын мұнара, базар алаңындағы ерте готикалық тұрғын мұнара және қала қабырғасы сияқты көптеген орта ғасырлық ескерткіштер бар. Наумбург, епископтық орын және маңызды базар орны ретінде 11 ғасырдың басында негіз салынды. Алғаш рет 1012 жылы жазбаларда айтылған. Жаңадан құрылған қаланың жанында бұрыннан елді мекендер болған, бұл туралы Домберг төбесінде, Отмасвиертте және қазіргі қаланың батыс бөлігінде табылған қыш ыдыстар куәлік етеді. Бұрынғы славян Ветхау бекінісінің іздері жоқ, ол тек Ветхау муниципалитетінің атында сақталған, онда ол орналасқан деп есептеледі. Наумбург қаласының ерте дамуы 1028 жылы Кляйненадан Наумбургтегі жаңа қамалға (Нюенбург) отбасылық орынды көшірген Экехард әулетімен тығыз байланысты. 1030 жылы Наумбург көздерде «цивитас» деген қосымшамен аталады. 1033 жылы император Конрад II берген жеңілдіктерге сүйеніп, Кляйнена саудагерлері де Наумбургке көшіп келді, оларға еркін сауда және мұрагерлік, пайызсыз меншік құқығы кепілдендірілді. Экехард II және Герман екі монастырь да құрды: Бенедикттік Санкт-Георгий монастыры және Августин канониктерінің Санкт-Мориц монастыры. 1046 жылы Экехард әулетінің тамыры кесілгенде, епископтар қаланың билеушілеріне айналды. Ол кезде Наумбург саяси, экономикалық және діни орталыққа айналған еді. Наумбургтің саудагерлік қонысымен құрылуы аймақтағы сауда жолдарының бағытын өзгертіп, Виа Регия және Регенсбург жолының тоғысқан жеріне орналасқан Наумбургке шоғырландырды. Собор ауданы (собор аумағы, собор қаласы) және азаматтық аудан, сондай-ақ екі монастырдың иммунитеттері ғасырлар бойы қатар өмір сүрді және бекіністер арқылы бір-бірінен айқын бөлініп, ерекше құқықтарға ие аудандарды құрады. Епископ пен оның соборлық тарапының ерекше құқықтары бар тиісті аймақтар қамалдарды, қалаларды, шіркеулерді, ауылдарды, форумдарды, сондай-ақ егістіктерді, шабындықтарды және ормандарды қамтыды және окоптармен, қамалдармен, қабырғалармен немесе қоршаулармен қоршалған. Наумбургтің ең көне тұрғын мұнарасы, шамамен 12 ғасырдың ортасында собор аумағында, Курия епископалис, Домплац 1 мекенжайында салынған. Ол Haus zur Hohen Lilie тұрғын мұнарасымен бірдей өлшемде және екі романдық қабаттан тұрады. Тағы бір тұрғын мұнара Наумбург соборының батыс хорының оңтүстік жағында орналасқан. Ол 13 ғасырдың екінші ширегінде салынған жаңа батыс хорға орын беру үшін бұзылды. Haus zur Hohen Lilie (Markt 19) - базар алаңынан көрінетін мұнарасы, мұнараның батысындағы ас үй ғимараты, мұнарамен шектесетін солтүстік ғимараты және солтүстік ғимараттың солтүстігіндегі барокколық ғимараты бар романдық стильдегі зайырлы ғимарат. Орта ғасырлық қала бекіністерінің бір бөлігі, соның ішінде ескі қала қақпаларының бірі - Мариентор сақталған. Немец философы Фридрих Ницше балалық шағы мен кейінгі жылдарын Наумбургте анасының отбасының үйінде өткізді. Ницше Хаус деп аталатын бұл үй қазір мұражай.

Саясат

Oberbürgermeister (қала әкімі) лауазымын 2007 және 2021 жылдар аралығында Бернвард Кюпер (CDU) атқарды. 2021 жылдың сәуірінде Армин Мюллер (CDU) қала әкімі болып сайланды.

Экономика

Жергілікті өнеркәсіптерге азық-түлік, тоқыма, машина жасау және ойыншықтар өндірісі кіреді. Наумбург шарап өсіру аймағында орналасқан, және оның төңірегінде көптеген жүзімдіктер бар.

Спорт

SC Naumburg – 1899 жылдың қыркүйегінен 1908 жылға дейін қалада болған бұрынғы футбол клубы.

Гуситтік вишня фестивалі

Жыл сайын маусымның соңғы демалыс күндері, шие піскен кезде, Наумбург қаласы гуситтердің шие фестивалін тойлайды. Бұл фестивальдің тарихы тереңде жатыр және кем дегенде 16 ғасырға дейін жетеді. 17 ғасырдан бері мерекелік шаралар 1432 жылы гуситтердің Наумбургты қоршауымен байланысты. Әңгімеге сүйенсек, бір ұстаз шәкірттерін қамалдан тысқа шығарып, гуситтердің қолбасшысы Андреас Прокоптан рақым сұраған. Ол олардың өтінішін қабылдап, балаларға шие берген. Бұл аңыз 1832 жылы Карл Фридрих Сейферт жазған "Die Hussiten zogen vor Naumburg" ("Гуситтер Наумбургке жорық жасады") әнінде бейнеленген.

Орталық неміс Сент-Джеймс жолы

Наумбург Германияның орталық бөлігінде, Сантьяго-де-Компостелаға қажылық жолымен, Камино-де-Сантьяго деп аталатын жолдың бойында орналасқан. Бұл жол 2005 жылы Еуропа Кеңесінің мәдени маршруты деп танылған ежелгі Виа Регия бағытын жалғастырады.

Білім

Наумбургте екі гимназия болған: Domgymnasium және Lepsiusgymnasium. 2007 жылы екі гимназия біріктіріліп, Seminarstraße мектебінен көшірілгеннен кейін Domgymnasium қазір бұрынғы Lepsiusgymnasium ғимаратында орналасқан. Бад-Кёзен қаласына қосылғаннан кейін, қалада тағы бір гимназия – Пфорта пайда болды. 1948-1993 жылдар аралығында Наумбургте Katechistisches Oberseminar (Катехизикалық жоғары семинар) деген атпен діни университет болды, онда теология, философия, дінтану және бір кезде діни құқық пәндері оқытылды. Осымен қатар діни просеминар да жұмыс істеді. Бұл семинарда SED режимі кезінде мемлекеттік мектептерде Абитур алудан бас тартқан оқушылар діни біліктілік алуға мүмкіндік алды.