Кіріспе

1925 жылғы Рауль Уолш режиссері түсірген фильмде. "Суэцке шығыс" термині британдық әскери және саяси талқылауларда Еуропадан тыс және Суэц каналының шығысындағы мүдделерге сілтеме жасау үшін қолданылады, және бұл термин Таяу Шығысты қамтуы да, қамтамауы да мүмкін. Бұл фразаны 1890 жылы Рудьярд Киплинг "Мандалай" атты өлеңінде танымал етті. Кейіннен 1907 жылы Оли Спикс әуен қосып, оны танымал әнге айналдырды. Мені Суэцке шығысқа қарай бір жерге жібер, онда жақсысы жаманнан ерекшеленбейді, онда он қағида жоқ, және адам шөлдеуге болады;

19 ғасыр

1869 жылы Суэц каналы ашылғаннан кейін Ұлыбританиядан Қиыр Шығысқа дейінгі ең қысқа теңіз жолы пайда болды, бұл Үміт мүйісін айналып өтудің қажеттілігін жойды. 1882 жылы Мысырға басып кіру және оны оккупациялау арқылы Ұлыбритания елдің де-факто бақылауын алды, сондай-ақ француздармен бірлесіп Суэц каналын бірлесіп бақылауға ие болды – бұл канал «Империяның артериясы» деп сипатталған еді. Канал және оның шығысындағы империялық бекіністер Британ империясы үшін нағыз стратегиялық маңызға ие болды, ал оның әскери инфрақұрылымы Жерорта теңізі арқылы Суэц каналымен, Үміт мүйісін айналып Үндістанға және Шығыс Азияға (Бруней, Бирма, Малайя, Гонконг, Солтүстік Борнео, Сингапур, Саравак) және Австралияға дейін теңіз жолдары арқылы байланысқа сүйенді.

Сингапурдың құлдырауы

1942 жылдың 15 ақпанында Сингапурдың жапондықтарға түсуі, ал оған дейін «Уэльс принці» мен «Репульс» кемелерінің батып кетуі, Империяның беделін күрт төмендетті, өйткені стратегиялық маңызды аванпосты жоғалды және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін британ империясының құлауына негіз салды. Содан кейін, 1947 жылы Үндістанның бөлінуінен кейін, "Суэц каналының шығысындағы" әскери күштердің біртіндеп қысқартылуы болды, бұл Империяның соңына жеткенін көрсетті.

Суэц дағдарысы

Суэц дағдарысы – 1956 жылғы қарашада Египет президенті Гамал Абдель Насердің Суэц каналын ұлттықтандыруынан туындаған дипломатиялық және әскери қақтығыс. Нәтижесінде, Египет каналды толық бақылауға алды. АҚШ және КСРО Британияны бас тартып, кері шегінуге мәжбүр етті, бұл аймақтағы Британияның экономикалық және әскери ықпалының әлсіреуіне және оның супердержава статусын жоғалтуына себеп болды, сондай-ақ Таяу Шығыс және Азиядағы базаларына бақылауын шектеді.

Фунттың құнсыздануы

1968 жылдың қаңтарында фунттың құнсыздануынан кейін бірнеше апта өткен соң, Парсы шығанағы мен Мальдив аралдары (екеуі де Үнді мұхитында орналасқан) да осы аймақтарға қатысты "Суэцке шығыс" деген тіркес қолданысқа енді. 1970 жылдың маусым айында Эдвард Хиттің үкіметі билікке келді және Бес елдің қорғаныс келісімі арқылы Оңтүстік-Шығыс Азиядағы саяси және әскери қатысуын сақтап қалды. 1997 жылы Гонконг Қытайға берілгенге дейін Ұлыбритания Гонконгта бірнеше әскери бөлімдерін орналастырған болатын.

21 ғасыр

2013 жылдың сәуірінде британдық талдау орталығы Royal United Services Institute Ұлыбританияның Суэцтің шығысына стратегиялық орталыққа қайта оралу процесінде екенін мәлімдеген есеп жариялады. Есепте Біріккен Араб Әмірліктерінде Корольдік әуе күштерінің тұрақты әскери қатысуын құру, сондай-ақ Ұлыбритания Ауғанстаннан әскерлерін шығара бастағанда Парсы шығанағы елдерінде британдық әскерлерді күшейту жалғасып жатқаны айтылды. Бұдан әрі, Ұлыбритания 2020 жылға қарай Германиядан әскерлерін көшіре бастағанда, БАӘ-дегі британдық база олардың тұрақты орналасқан жері болуы мүмкін екені көрсетілді. Талдау орталығы АҚШ Азия-Тынық мұхиты аймағына көбірек назар аударуы және Қытайдың әлемдік держава ретінде күшеюіне теңдесуге тырысуы салдарынан Парсы шығанағы аймағында стратегиялық бос орын туындайтынын, оны Ұлыбритания біртіндеп толтырып жатқанын атап өтті. Әскерлерді БАӘ-ға орналастыру Бахрейнде Корольдік теңіз күштерінің Ұлыбритания теңіз компоненті басқармасының (UKMCC) құрылуымен бірге жүрді. Желтоқсан айында Ұлыбританияның қорғаныс штабының бастығы, генерал сэр Дэвид Ричардс: «Ауғанстаннан кейін [Парсы шығанағы] біздің басты әскери күш саламыз» деді. Жалпы алғанда, бұл Ұлыбританияның Суэцтен шығысқа қарайғы кері шегінуінен бас тартуын білдіреді. 2014 жылы Сыртқы істер министрлігі мен Ұлтаралық қатынастар кеңсесі Ұлыбритания Парсы шығанағына жіберілген Корольдік теңіз күштерінің үлкен кемелерін қолдау үшін Бахрейндегі теңіз базаларын кеңейтетінін хабарлады. HMS Jufair – 1971 жылы аймақтан шығарылғаннан бері Ұлыбританияның Суэцтің шығысындағы тұрақты әскери базасы. База 45-ші типтегі эсминецтер мен «Королева Елизавета» класындағы әуе тасымалдағыштарын қабылдауға жеткілікті болады. 2015 жылғы стратегиялық қорғаныс және қауіпсіздік сараптамасында 2016 жылы Таяу Шығыста, Азия-Тынық мұхиты аймағында және Африкада жаңа британдық қорғаныс штабтары құрылатыны айтылды. 2017 жылы Оманда Ұлыбританияның бірлескен логистикалық қолдау базасы құрылды, ал 2019 жылы Оман-британдық бірлескен оқу орталығы ашылды. Ұлыбритания Брунейде жартас соғысы оқу орталығын және Британдық әскери гарнизонының бөлігі ретінде Армия әуе күштерінің бірнеше ұшағымен қатар Корольдік Гурка пулеметшілерінің батальонын сақтайды. Сонымен қатар, Британдық Үнді мұхитындағы Диего Гарсияда британдық әскерилердің кішкентай тобы және Сингапурдың Сембаванг қаласындағы Бес елдің қорғаныс келісімінің аясында жанармай құю станциясы (Корольдік теңіз күштерінің қызметкерлерімен басқарылады) бар.