Ли Кун Хи: Samsung тобының төрағасы және Кореяның бизнес сардалы

Кіріспе

Оңтүстік Кореяның бизнес магнаты (1942–2020)

Ли Кун Хи (이건희,; 9 қаңтар 1942 – 25 қазан 2020) – 1987 жылдан 2008 жылға дейін және 2010 жылдан 2020 жылы қайтыс болғанға дейін Samsung Group компаниясының төрағасы болып қызмет еткен Оңтүстік Кореяның бизнес магнаты. Ол Samsung компаниясын жартылай өткізгіштер, смартфондар, электроника, кеме жасау, құрылыс және басқа да салаларда жұмыс істейтін әлемдегі ең ірі компаниялардың біріне айналдырғаны үшін де танымал. Ли Кун Хи Samsung компаниясының төрағасы болғаннан бері компания әлемдегі ең ірі смартфон, жад чиптері мен тұрмыстық техника өндірушісіне айналды. Ол Samsung компаниясының негізін қалаушы Ли Бён Чулдың үшінші ұлы. Өлген кездегі шамамен 21 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі жеке капиталымен ол 2007 жылдан бері Оңтүстік Кореядағы ең бай адам атанды. Ол 1996 жылы және 2008 жылы сыбайлас жемқорлық және салықтан қашу айыптары бойынша екі рет сотталды, бірақ екі жағдайда да кешірілді. 2014 жылы Forbes журналының әлемдегі ең ықпалды адамдар тізімінде Ли өзінің ұлы Ли Чжэ Ёнмен бірге әлемдегі 35-орынды және корейлер арасындағы ең ықпалды адам атанды.

Ерте өмір

Ли Кун Хи 1942 жылдың 9 қаңтарында Кореяны жапондықтар басып алған кезде Тэгу қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Ли Бён Чул бастапқыда жеміс-жидек пен құрғақ балық экспорттаған Samsung Group компаниясын құрды. Ли Кун Хи Токиодағы Васеда университетінде экономиканы оқыды, ал кейін Вашингтондағы Джордж Вашингтон университетінде білім алды. 1993 жылы Ли Samsung Group компаниясының сапасы төмен тауарлар өндіруге тым көп назар аударғанын және сапа бойынша бәсекелесуге дайын емес екенін айтып, "Әйел мен балалардан басқа бәрін өзгертіңіз" деді. Бұл компанияның инновациялық дамуын қозғау және сол кездегі Sony Corporation сияқты қарсыластарға қарсы тұруға бағытталған әрекет болды. Ол 1993 жылы басшыларын Германияның Франкфурт қаласында жинап, «Франкфурт декларациясы» деп аталған құжатты қабылдады. Компания 2006 жылы Sony компаниясын озып, ең ірі теледидар өндірушісі атанды. 2008 жылдың 4 сәуірінде Ли өзіне тағылған айыптауларды жоққа шығарды. Оңтүстік Корея прокуратурасының екінші рет сұраққа тартылғаннан кейін, 2008 жылдың 11 сәуірінде Ли журналистерге: «Мен бәріне жауаптымын. Мен толық моральдық және құқықтық жауапкершілікті қабылдаймын» деді. 2008 жылдың 21 сәуірінде ол отставкаға кетіп, былай деді: «Біз, соның ішінде мен өзіміз, арнайы тергеудің нәтижесінде елге қиындықтар туғыздық; Бұған өте кешірім сұраймын және құқықтық және моральдық жағынан бәріне толық жауапкершілікті қабылдаймын». 2008 жылдың 16 шілдесінде The New York Times газеті Сеулдің Орталық аудандық соты Лиді қаржылық қылмыс жасағаны және салықтан жалтарғаны үшін кінәлі деп тапты деп хабарлады. Прокуратура Лиге жеті жылға бас бостандығынан айыру және 350 миллиард вон (шамамен 312 миллион АҚШ доллары) айыппұл салуды сұрады. Сот оған 110 миллиард вон (шамамен 98 миллион АҚШ доллары) айыппұл салып, үш жылға шартты түрде бас бостандығынан айырды. Алайда, 2009 жылдың 29 желтоқсанында Оңтүстік Корея президенті Ли Мён Бак Лиге кешірім берді, кешірімнің мақсаты Лидің Халықаралық Олимпиада комитетінде қалуына мүмкіндік беру екенін мәлімдеді. 2010 жылы жарық көрген «Samsung-ты ойлаңыз» атты кітабында Samsung-тың бұрынғы заң кеңесшісі Ким Ён Чул Лидің сыбайлас жемқорлыққа қатысқандығын айыптады. Атап айтқанда, ол Лидің Samsung еншілес компанияларынан 10 триллион вон (шамамен 8,9 миллиард АҚШ доллары) ұрлағанын, дәлелдерді жоқ еткенін және ұлының одан кейін билікке ие болуын қамтамасыз ету үшін мемлекеттік шенеуніктерге пара бергенін мәлімдеді. Ол 2014 жылға дейін бұл лауазымда болды, содан кейін жүрек талмасынан зардап шегіп, ұлы Ли Чжэ Ён Samsung Group компаниясының де-факто басшысы болды. Ол Samsung компаниясын әлемдегі ең ірі смартфон, теледидар және жад чипі өндірушісіне айналдырғаны үшін мақталады. Ли қайтыс болғаннан кейін оның мұрагерлері шамамен 10 миллиард АҚШ долларына жететін мүлік салығын төлеуі керек болады, бұл отбасының конгломераттағы үлесін азайтуы мүмкін. Бұл Оңтүстік Кореяның 3 миллиард АҚШ долларынан асатын мүлікке 50% мүлік салығынан туындайды, бұл ЭЫДҰ елдері арасында Жапониядан кейін екінші орында. Хонг – бұрынғы JoongAng Ilbo және Tongyang Broadcasting Company төрағасы Хонг Цзин Кидің қызы. Оның бауырлары мен кейбір балалары да Кореяның ірі бизнес топтарының басшылары болып табылады. Оның үлкен қызы Ли Бу Джин – «Шилла» қонақ үйінің президенті және бас директоры, сондай-ақ «Ассошиэйтед Пресс» агенттігінің хабарлауынша, «Еверленд» демалыс саябағы мен курорт операторының президенті. Лидің ағасы Ли Мэн Хи және үлкен әпкесі Ли Сук Хи 2012 жылдың ақпан айында Samsung компаниясының акцияларының жалпы құны 850 миллион АҚШ долларын (913,563 миллиард вон) құрайтынын талап етіп, Оңтүстік Корея сотына қарсы сотқа жүгінді, олардың әкесі оларға осы акцияларды өсиет еткенін мәлімдеді. Сот отырыстары 2012 жылдың мамыр айында басталды. 2014 жылдың 6 ақпанында Оңтүстік Корея соттары бұл істі қараудан бас тартты.

Lee Kun hee was born on 9 January 1942 in Daegu, during the Japanese occupation of Korea. His father, Lee Byung chul, founded the Samsung Group, initially as an exporter of fruit and dried fish. Lee Kun hee studied economics at Waseda University in Tokyo, and was later educated at the George Washington University in Washington, DC. In 1993, believing that Samsung Group was overly focused on producing large quantities of low quality goods and was not prepared to compete in quality, Lee famously said, "Change everything except your wife and kids". This call was an attempt to drive innovation at the company and to face up to the competition at that time from rivals like Sony Corporation. In what is now known as the 'Frankfurt Declaration', he gathered his executives in the German city in 1993, and called for a change in the company's approach to quality, even if it meant lower sales. The company went on to become the largest manufacturer of televisions, outpacing Sony in 2006. On 4 April 2008, Lee denied allegations against him in the scandal. After a second round of questioning by the South Korean prosecutors, on 11 April 2008, Lee was quoted by reporters as saying, "I am responsible for everything. I will assume full moral and legal responsibility.” On 21 April 2008, he resigned and stated: "We, including myself, have caused troubles to the nation with the special probe; I deeply apologize for that, and I'll take full responsibility for everything, both legally and morally." On 16 July 2008, The New York Times reported the Seoul Central District Court had found Lee guilty on charges of financial wrongdoing and tax evasion. Prosecutors requested that Lee be sentenced to seven years in prison and fined 350 billion won (approximately US$312 million). The court fined him 110 billion won (approximately US$98 million) and gave him a three years suspended sentence. However, on 29 December 2009, South Korean president Lee Myung bak pardoned Lee, stating that the intent of the pardon was to allow Lee to remain on the International Olympic Committee. Think Samsung, a 2010 book by Kim Yong chul, former Samsung legal counsel, alleged that Lee was guilty of corruption. In particular, it claimed that he stole up to 10 trillion won (approximately US$8.9 billion) from Samsung subsidiaries, tampered with evidence, and bribed government officials to guarantee his son would succeed him. He continued in this position until 2014, when he suffered an incapacitating heart attack and his son, Lee Jae yong, became the Samsung group's de facto leader. He is credited with having transformed Samsung into the world's largest manufacturer of smartphones, televisions, and memory chips. Following his death, Lee's heirs are expected to face an estate tax of around US$10 billion, which might potentially result in dilution of the family's stake in the conglomerate. This stems from South Korea's high estate tax of 50% for estates larger than US$3 billion, which is second only to Japan, amongst the OECD countries. Hong is the daughter of Hong Jin ki, the former chairman of the JoongAng Ilbo and Tongyang Broadcasting Company. His siblings and some of their children are also executives of major Korean business groups. Lee Boo jin, his eldest daughter, is president and CEO of Hotel Shilla, a luxury hotel chain, as well as president of Everland Resort, a theme park and resort operator that is "widely seen as the de facto holding company for the conglomerate" according to the Associated Press. Lee's older brother Lee Maeng hee and older sister Lee Sook hee initiated legal action against him in February 2012, asking a South Korean court to award them shares of Samsung companies totaling US$850 million (913.563 billion won), which they claim their father willed to them. Court hearings began in May 2012. On 6 February 2014, courts in South Korea dismissed the case.

Ауру және өлім

Ли 1990-шы жылдардың соңында өкпе қатерлі ісігімен емделді және 2005 жылы Техас штатының Хьюстон қаласындағы MD Anderson Medical Center-де қайтадан қатерлі ісікке тексерілді, содан кейін ешқандай мәселе жарияланбады. Ол 2014 жылдың мамыр айында Сеулдегі ауруханаға жүрек ұстамасынан кейін түсті және комаға батып, 2020 жылдың 25 қазанында 78 жасында қайтыс болды.

Өлімнен кейін

Марқұм Лидің мұрагерлері 2021 жылдың көктемінде бизнесменнің 23 000-нан астам өнер туындысынан тұратын, миллиардтаған долларлық коллекциясын Оңтүстік Кореяның мемлекеттік мекемелеріне тарату туралы хабарлады. Алайда, бұл хабарламаға қайшы, елдің мәдениет, спорт және туризм министрі Хван Хи Ли коллекциясына арналған жаңа мұражай салу жоспарларын жариялады.