Кіріспе

Ресейлік миллиардер және бизнесмен Алексей Александрович Мордашов (; 26 қыркүйек 1965 жылы туған) – ресейлік миллиардер және бизнесмен. Ол Ресейдің ең ірі болат және тау-кен компаниясы «Северстальдің» негізгі акционері және төрағасы. 2022 жылдың наурызында Bloomberg Billionaires Index бағалауынша, Мордашовтың жеке байлығы 21,2 миллиард АҚШ долларын құрады, ол оны Ресейдегі ең бай адамдардың екіншісіне айналдырды. Forbes 2021 жылғы рейтингісінде, отбасының барлық активтерін ескере отырып, Мордашов ресейлік миллиардерлердің арасында бірінші орынды иеленді (29,1 миллиард доллар). Forbes 2023 жылғы рейтингісінде Мордашовтар отбасы 20,9 миллиард долларлық капиталымен бесінші орынға түсті. 37 жасында Forbes оны (Опрамен бірге) миллиардерлер әлеміне «жаңадан келген» деп атады. Мордашовтың аты «Панама құжаттары» мен FinCEN файлдарында кездеседі – Мордашовқа байланысты компания Владимир Путиннің бірнеше жеке жобаларын қаржыландырды және Путиннің жақын одақтастарына жан-жақты көмек көрсетті. Ол 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруіне байланысты санкцияларға алынды.

Ерте өмір

Мордашовтың ата-анасы орыс, екеуі де болат зауытында жұмыс істеген. Мордашовтың айтуынша, оның отбасы әлеуметтік купондармен қамтылып, айына 200 грамм сары май мен 400 грамм шұжық алуға ғана құқылы болған. Ол Ленинград инженерлік-экономикалық институтын бітірді, қазір ол ENGECON деп аталады. Кейін 2001 жылы Англияның Ньюкасл-апон-Тайн қаласындағы Нортумбрия университетінен MBA дәрежесін алды. Санкт-Петербургтегі Еуропалық университетінің студенттеріне сөз сөйлеген Мордашов Мәскеудің орнына Ленинградта оқуды қабылдауының себебін және бакалавриатта алған білімінің жұмыс іздеуде және одан әрі мансап жолын табудағы маңыздылығы туралы айтты. Череповецке оралған соң, ол ата-анасы жұмыс істеген болат зауытында жұмысқа орналасты.

Ерте мансап

1988 жылы Ленинград инженерлік-экономикалық институтын бітірген соң экономист мамандығымен Череповецкий металлургия зауытына орналасты. 1992 жылға қарай ол қаржы директоры болды, бұл компания жекешелендірілуге аздап қалған кезде болды. Зауыттың егде директоры оған акцияларды сыртқы адамдардың қолына өтпеуі үшін сатып алуды тапсырғанда, ол екі инвестициялық қор құрып, жұмысшылардың акцияларын сатып алып, зауыттың ірі үлесін қалыптастырды.

Санкциялар

2022 жылғы 28 ақпанда Ресейдің Украинаға басып кіруіне байланысты Еуропалық Одақ Мордашовты қара тізімге енгізіп, оның барлық активтерін тоқтатып қойды. Наурыз айының басында итальян полициясы оның Lady M яхтасын тәркіледі. Осы кезде оның тағы бір яхтасы, Nord, Сейшель аралдарында Еуропалық Одақтың құзыретінен тыс жерде болды. 2022 жылы Ұлыбритания үкіметі Ресей-Украина соғысымен байланысты оған санкция салды.

Пандора құжаттары

"Пандора құжаттары" – Халықаралық тергеуші журналистер консорциумы жинақтаған, шамамен 12 миллион құпия қаржылық деректердің жиынтығы. Осы деректерде "Прайсвотерхаус Куперс" (PwC) есептік фирмасының "Кипрлік" деп аталатын арнайы бөлімі Мордашовқа "оның бизнес империясының оффшорлық инфрақұрылымын құруға" қалай көмектескені туралы мәліметтер бар. Фирма Мордашовқа байланысты холдинг компаниясы атынан Британдық Виргин аралдары сияқты түрлі "құпия юрисдикцияларда" 65-тен астам фиктивті компания құруға көмектесті. Осы фиктивті компаниялар арқылы Мордашов Ресейдегі ағаш өңдеу, көмір және медиа салаларындағы бизнесін кеңейтті. 2001 жылы Санкт-Петербургтегі ажырасу сотында оның бұрынғы әйелі мен ұлын күтіп бағуға айына 620 доллар төлеп отырғаны белгілі болды. Ақырында, ол іс Еуропалық адам құқықтары сотында қарастырылды. Мордашов Lady M және Nord яхталарымен қатар жеке ұшаққа да ие. 2018–2019 жылдары Кирилл мен Никита үшін KN холдингі құрылды, оған Мордашов Nordgold және TUI акцияларын аударды. Осылайша ол ұлдарына бизнес тәжірибесін беруді жоспарлады. Бірақ 2021 жылы Никита оқудағы сәтсіздігі мен әскери қызметке шақырылуына байланысты үлесінен айырылды. 2022 жылы ICIJ Мордашовтың туристік конгломерат TUI-дегі меншік үлесінің көп бөлігін, оның балаларының анасы болған деп хабарланатын Марина Мордашова басқаратын Кариб теңізіндегі фиктивті компанияға бергенін хабарлады.