Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1930 жылдар Солтүстік Америкадағы әлеуметтік қозғалыс
1930s North American social movement
Технократия қозғалысы – 1930 жылдары АҚШ және Канадада белсенді болған әлеуметтік қозғалыс. Бұл қозғалыс өкілді демократия мен оның ілеспе партиялық саясаттан гөрі технократияны үкімет жүйесі ретінде қолдады. Тарихшылар бұл қозғалысты инженер Говард Скотттың Техникалық Альянсы және Технократия Инкорпорациясымен байланыстырады, бұл екінші дүниежүзілік соғыс кезінде соңғы ұйымды таратып жіберген ішкі фракцияларға дейін болды. Технократия ақырында Ұлы депрессия дағдарысын шешуге қатысты басқа ұсыныстарға жол берді. Технократиялық қозғалыс экономиканы басқару үшін техникалық білімі бар ғалымдар мен инженерлерді партиялық саясаткерлер мен бизнесмендердің орнына қоюды ұсынды. Алайда, қозғалыс толыққанды ғылыми үкімет құруға ұмтылмады. Қозғалыс барлық партиялық саясаттан және коммунистік революциядан бас тартуға бейілді болды. Ол 1930 жылдары күшейді, бірақ 1940 жылы Екінші дүниежүзілік соғысқа қарсы шыққандықтан Канадада тыйым салынды. "Технократия Inc." соғысқа белсенді қатысып, жалпы әскери міндеттілік бағдарламасын ұсынғаны белгілі болғаннан кейін 1943 жылы тыйым алынды. Қозғалыс соғыс кезеңінде кеңейе берді және Онтарио және Теңіз провинцияларында жаңа бөлімдер құрылды. Технократия қозғалысы бүгінгі күнге дейін сақталып келеді және 2013 жылдың мәліметтері бойынша, жаңалықтар бюллетенін жариялауды, веб-сайтты жүргізуді және мүшелердің жиналыстарын өткізуді жалғастыруда. Кішігірім топтарға Техникалық Альянс, "Жаңа Машина" және Американың Утопиялық қоғамы кірді.
The technocracy movement was a social movement active in the United States and Canada in the 1930s which favored technocracy as a system of government over representative democracy and concomitant partisan politics. Historians associate the movement with engineer Howard Scott's Technical Alliance and Technocracy Incorporated, prior to the internal factionalism that dissolved the latter organization during the Second World War. Technocracy was ultimately overshadowed by other proposals for dealing with the crisis of the Great Depression. The technocracy movement proposed replacing partisan politicians and business people with scientists and engineers who had the technical expertise to manage the economy. But the movement did not fully aspire to scientocracy. The movement was committed to abstaining from all partisan politics and communist revolution. It gained strength in the 1930s but in 1940, due to opposition to the Second World War, was banned in Canada. The ban was lifted in 1943 when it was apparent that 'Technocracy Inc. was committed to the war effort, proposing a program of total conscription.' The movement continued to expand during the remainder of the war and new sections were formed in Ontario and the Maritime Provinces. The Technocracy movement survives into the present day and, as of 2013, was continuing to publish a newsletter, maintain a website, and hold member meetings. Smaller groups included the Technical Alliance, The New Machine and the Utopian Society of America.
Шолу
Технократия жақтастары баға жүйесіне негізделген үкімет және экономика нысандары тиімді әрекет етуге құрылымдық тұрғыдан қабілетсіз екенін айтты және техникалық сарапшылар басқаратын қоғамды жақтады, олардың пікірінше, бұл қоғам одан да рационалды және өнімді болар еді. Ұлы депрессияның басталуы әлеуметтік инженерияның түбірінен өзгеше идеяларын әкелді, нәтижесінде «Жаңа мәміле» реформалары енгізілді. 1930 жылдардың ортасына қарай технократия қозғалысына қызығушылық төмендеді. Кейбір тарихшылар технократия қозғалысының құлдырауын Рузвельттің «Жаңа мәмілесінің» күшеуімен байланыстырады. Дегенмен, тарихшы Уильям Э. Акин Технократия идеялары Рузвельт пен «Жаңа мәміленің» тартымдылығына байланысты құлдырады деген тұжырымды жоққа шығарады. Оның орнына Акин, бұл қозғалыстың 1930 жылдардың ортасында технократтардың «өзгерістерді жүзеге асыру үшін қолдауға лайықты саяси теорияны» құрастыра алмауы салдарынан құлдырағанын айтады (Уильям Э. Акиннің «Технократия және американ арманы: Технократтар қозғалысы, 1900–1941» кітабының 111-беті). Акин көптеген технократтар бұрынғыдан да белсенді және наразы болған, сондай-ақ «Жаңа мәмілеге» қарсы үшінші тараптардың күш-жігеріне көбінесе жаны риза болған деп болжайды. Мысалы, Technocracy Inc. компаниясының жарнамалық материалдарындағы ең көп таралған суреттердің бірі трамвай мысалын келтіріп, дизайндық шешімдер заң немесе айыппұлдардың сәтсіз аяқталған жерінде әрқашан табысқа жететінін көрсетуге тырысты. Егер жолаушылар қауіпті сыртқы платформада мінгісін талап етсе, басшылар платформасыз вагондарды жобалауы жеткілікті. Міне, мәселе шешілді.
Technocracy advocates contended that price system based forms of government and economy are structurally incapable of effective action, and promoted a society headed by technical experts, which they argued would be more rational and productive. The coming of the Great Depression ushered in radically different ideas of social engineering, culminating in reforms introduced by the New Deal. By the mid 1930s, interest in the technocracy movement was declining. Some historians have attributed the decline of the technocracy movement to the rise of Roosevelt's New Deal. Historian William E. Akin rejects the conclusion that Technocracy ideas declined because of the attractiveness of Roosevelt and the New Deal. Instead Akin argues that the movement declined in the mid 1930s as a result of the technocrats' failure to devise a 'viable political theory for achieving change' (p. 111 Technocracy and the American Dream: The Technocrat Movement, 1900–1941 by William E. Akin). Akin postulates that many technocrats remained vocal and dissatisfied and often sympathetic to anti New Deal third party efforts. One of the most widely circulated images in Technocracy Inc.’s promotional materials, for instance, used the example of a streetcar to argue that design solutions will always succeed where legislation or fines fail. If passengers insist on riding on the car’s dangerous outer platform, leaders need only design cars without platforms. Problem solved.
Шығу тегі
Технократиялық қозғалыстың бастауы ХХ ғасырдың басындағы прогрессивті инженерлер мен Эдвард Белламидің жазбаларында, сондай-ақ Торстейн Вебленнің кейінірек жазған еңбектерінде, мысалы, 1921 жылы жазылған «Инженерлер және баға жүйесі» кітабында жатыр. Калифорниялық инженер Уильям Х. Смит 1919 жылы «технократия» сөзін «ғалымдар мен инженерлердің қызметі арқылы тиімді іске асырылған халық билігін» сипаттау үшін ойлап тапты, ал 1920 жылдары бұл термин Торстейн Вебленнің еңбектерін сипаттау үшін қолданылды. Генри Гант, Торстейн Веблен және Говард Скотт сияқты авторлар бизнесмендердің өнеркәсіпті қоғамдық мүддеге қарай реформалауға қабілетсіз екенін және осы себепті өнеркәсіпті басқаруды инженерлерге беру қажет екенін айтты.
The technocratic movement has its origins with the progressive engineers of the early twentieth century and the writings of Edward Bellamy, along with some of the later works of Thorstein Veblen such as Engineers And The Price System written in 1921. William H. Smyth, a California engineer, invented the word technocracy in 1919 to describe "the rule of the people made effective through the agency of their servants, the scientists and engineers", and in the 1920s it was used to describe the works of Thorstein Veblen. Writers such as Henry Gantt, Thorstein Veblen, and Howard Scott suggested that businesspeople were incapable of reforming their industries in the public interest and that control of industry should thus be given to engineers.
Күнтізбе
Технократиялық қозғалыс жұмыс кестесін реформалауды жоспарлады, үздіксіз өндіріс мақсатына жету үшін, ресурстардың, көлік және ойын-сауық мекемелерінің тиімділігі мен пайдалылығын арттырып, «демалыс күндерінің әсерінен» аулақ болуға тырысты. Қозғалыс есептері бойынша, әрбір азаматтың төрт күн қатарынан, күніне төрт сағат жұмыс істеу циклы, содан кейін үш күн демалыс беру жеткілікті болар еді. Жеті топтың жұмыс күндерін және сағаттарын «құрастыру» арқылы өнеркәсіп пен қызметтерді тәулігіне 24 сағат, аптасына жеті күн жұмыс істеуге болады. Бұл жүйе әрбір азаматқа берілетін демалыс кезеңдерін де қамтиды. Соғыстар аралығында солтүстік америкалықтарға ұқсас ерте тарихы бар кеңестік қозғалыс та болды. Оның жетекші мүшелерінің бірі инженер Питер Палчинский болды, ал технократиялық идеологияны «Инженер хабаршысы» журналы да насихаттады. Кеңес технократтары экономикалық дамуды, басқаруды, сондай-ақ өндірістік және ұйымдық психологияны ғылыми негізде дамытуды «Болашақ басқарушы инженерлер мен инженерлік басшыларға тиесілі» деген ұранмен алға итерді. Бұл көзқарастарды Оң оппозицияның жетекші мүшелері Николай Бухарин мен Алексей Рыков та қолдады. Елдің индустрияландыруына және инженердің қоғамдағы рөліне қатысты баламалы көзқарасты насихаттау Иосиф Сталиннің наразылығын тудырды. 1929 жылы Палчинский өлім жазасына кесілді, бір жылдан кейін жетекші кеңес инженерлері Өнеркәсіптік партия ісінде үкіметке қарсы құлақтандыруға айыпталды. Инженерлерге қарсы ірі қудалаулар ұйымдастырылып, оларды коммунистік партия басшылары тағайындаған тар техникалық мәселелерге назар аударуға мәжбүр етті. Александр Богдановтың, бәлкім, лениндік емес большевиктердің ең маңыздысы болған Тектология тұжырымдамасы технократиялық идеяларға ұқсас. Богдановтың көркем әдебиеттері де, саяси жазбалары да, Зеновия Сохор ұсынғандай, ол капитализмге қарсы болашақ революция технократиялық қоғамға әкелетінін күткенін көрсетеді.
The Technocratic movement planned to reform the work schedule, to achieve the goal of uninterrupted production, maximizing the efficiency and profitability of resources, transport and entertainment facilities, avoiding the "weekend effect". According to the movement's calculations, it would be enough that every citizen worked a cycle of four consecutive days, four hours a day, followed by three days off. By "tiling" the days and working hours of seven groups, industry and services could be operated 24 hours a day, seven days a week. This system would include holiday periods allocated to each citizen. There was also a Soviet movement whose early history resembled the North American one during the interwar period. One of its leading members was engineer Peter Palchinsky, technocratic ideology was also promoted by the Engineer's Herald journal. The Soviet technocrats advanced the scientization of the economic development, management as well as industrial and organizational psychology under the slogan "The future belongs to the managing engineers and the engineering managers.". Those viewpoints were supported by leading Right Opposition members Nikolai Bukharin and Alexei Rykov. The promotion of an alternative view on the country's industrialization and the engineer's role in society incurred Joseph Stalin's wrath. Palchinsky was executed in 1929, a year later leading Soviet engineers were accused of an anti government conspiracy in the Industrial Party Trial. A large scale persecution of engineers followed, forcing them to focus on narrow technical issues assigned to them by communist party leaders. The concept of Tectology developed by Alexander Bogdanov, perhaps the most important of the non Leninist Bolsheviks, bears some semblance to technocratic ideas. Both Bogdanov's fiction and his political writings as presented by Zenovia Sochor, imply that he expected a coming revolution against capitalism to lead to a technocratic society.