Швейцария Альпі арқылы жаңа теміржол жолы

Кіріспе

Швейцария темір жол жобасы

Альп таулары арқылы жаңа темір жол желісі (NRLA; Neue Eisenbahn Alpentransversale, NEAT,) – Швейцарияның Швейцария Альп таулары арқылы солтүстік-оңтүстік темір жол байланысын жылдамдатуға бағытталған құрылыс жобасы. Ол екі бағыттан тұрады, олардың бойындағы бірнеше жақсартулардың ішінде үш жаңа базалық туннель – қазіргі туннельдерден бірнеше жүз метр тереңде орналасқан Готтард базалық туннелі, Лёчберг базалық туннелі және Ценери базалық туннелі бар. Осы жоба үшін Швейцария Федералдық темір жолдарының еншілес компаниясы AlpTransit Gotthard AG және BLS AG еншілес компаниясы BLS Alp Transit AG (қазір BLS Netz AG) құрылып, туннельдерді салды. Жобаның жалпы жобаланған құны 1998 жылы бастағанда 12,189 млрд швейцариялық франк болды; 2015 жылдың желтоқсанында соңғы құны 17,900 млрд швейцариялық франкқа жетеді деп болжанды. Готтард базалық туннелінің 1998 жылғы жобаланған жалпы құны 6,323 млрд швейцариялық франк болды; 2015 жылдың желтоқсанында соңғы құны 9,560 млрд швейцариялық франкқа жетеді деп болжанды. Ол 2016 жылдың 1 маусымында ашылып, сол жылдың 11 желтоқсанында пайдалануға берілді. Ценери базалық туннелі 2020 жылдың 3 қыркүйегінде ашылып, 2020 жылдың желтоқсанында толыққанды пайдалануға берілді және Готтард базалық туннелі үшін маңызды қосымша желі болып табылады. Лёчберг базалық туннелінің екінші құбырының толық немесе ішінара аяқталуы туралы шешім 2023 жылы қабылданатын болады.

Саяси ахуал

1980 жылдардың соңы мен 1990 жылдардың басында Еуропалық экономикалық қауымдастықпен (ЕО-ның алдыңғысы) келіссөздер кезінде Швейцария Альпі таулары арқылы жүк тасымалын шектеуді талап етті. ЕЭҚ бас тартқаннан кейін, швейцариялық келіссөзшілер ауыр көліктерге арналған төлемді (HVF) ұсынды – 3,5 тоннадан асатын жүк көліктеріне километрлік салық, сондай-ақ Альпі арқылы интермодальды жүк тасымалы үшін жоғары жылдамдықты теміржол желісін салуды ұсынды. Швейцариялық сайлаушылар 1992 жылдың 27 қыркүйегінде өткен міндетті референдумда теміржол желісін мақұлдады. ЕО 2000 жылы Швейцарияның ұсынысын қабылдады, бірақ жүк көліктерінің салмағын 28 тоннадан 48 тоннаға дейін көтеруді сұрады. Тараптар ақырында салмақты 40 тоннаға дейін шектеуге келісті. Еуропалық Одақпен екіжақты құрлық көлігі туралы келісімге қол қойылды, онда NRLA аяқталғаннан кейін ауыр жүк көліктеріне километрлік салықты (HVF; LSVA,) 1,6 т/ткм-ден 1,8 т/ткм-ге дейін арттыру туралы келісім жасалды. Бұл шарт 2007 жылы Лёчберг базалық туннелінің бірінші кезегі аяқталғаннан кейін орындалған деп есептелді. Швейцарияның басқа да маңызды заңнамаларына 1994 жылғы Альпілік бастама кіреді, ол Альпіде жол салуға тыйым салады және мүмкіндігінше көп жүктерді автомобильмен емес, теміржолмен тасымалдауға ынталандырады, сондай-ақ 1998 жылғы Көліктік ауысу заңы, ол Альпі арқылы автомобильмен өтетін жүк көліктерінің ең көп санын белгілейді. Осы мақсатқа жету үшін NRLA теміржол желісінің толыққанды жұмыс істеуі қажет. NRLA жоспарларының бастапқы нұсқасында тек бір негізгі базалық туннельді салу көзделген, бірақ аймақтық даулар екі нұсқаның бірін таңдауға кедергі келтірді және жобаның жалпы табысын қауіпке ұшыратты. Сондықтан 1995 жылы Швейцария Федералдық Кеңесі Готтард және Лёчберг базалық туннельдерін бір мезгілде салу туралы шешім қабылдады. 1998 жылы NRLA жобасының жалпы құны 12,189 млрд швейцариялық франкқа бағаланды, ал 2015 жылдың желтоқсанында соңғы құны 17,900 млрд швейцариялық франкқа жетеді деп күтілді. Оның маңызды бөлігі – Готтард базалық туннелінің құны 1998 жылы 6,323 млрд швейцариялық франк болса, 2015 жылдың желтоқсанында 9,560 млрд швейцариялық франкқа жетеді деп бағаланды. 1998 жылы Лёчберг осінің құны 3,214 млрд швейцариялық франкқа бағаланды, ал 2015 жылдың желтоқсанында 4,237 млрд швейцариялық франкқа жетеді деп күтілді. Қор негізінен ауыр жүк көліктеріне (HVF) салынатын километрлік салықтан, сондай-ақ бастапқыда жол салуға арналған бензинге салынатын салықтан, ҚҚС түсімдерінің бір бөлігінен және Швейцария Конфедерациясының жалпы бюджетінен толтырылады. ЕО-мен жасалған екіжақты келісімдерде 40 тонналық шектеу және HVF-ті енгізу қарастырылған, олар 2000 жылдың 21 мамырында Швейцария халқы қарсы саяси партиялардың бастамасымен өткен федералдық референдумда 67,2% қолдаумен мақұлданды. Готтард базалық туннелі – әлемдегі ең ұзын және ең терең көлік туннелі, 1881 жылы аяқталған Готтард туннелі де сол сипаттамаға ие болған. Ол 178 қиылысқан байланыстармен біріктірілген екі бір жолды туннельден тұрады. Әрбір туннельде екі авариялық станция бар, олардың әрқайсысы қарсы туннельдегі авариялық станциямен байланысты. Бұл станциялар өрт сөндірушілер мен құтқарушылардың пойыздарын сумен толтыруға арналған сумен жабдықталған. Бір станция (Porta Alpina) 800 метр тереңдіктегі теміржол станциясы ретінде ұсынылды, бірақ бұл ұсыныс экономикалық және техникалық себептермен қабылданбады. AlpTransit Gotthard аяқталған туннельді 2016 жылдың 31 мамырында Швейцария үкіметіне тапсырды. Келесі күні туннель ресми түрде ашылды, одан кейін ол операторына – Швейцария Федералдық Теміржолдарына (SBB CFF FFS) берілді.

During late 1980s and early 1990s negotiations with the European Economic Community (the predecessor of the EU), Switzerland demanded a limitation on transalpine truck traffic. When the EEC refused, Swiss negotiators instead proposed a heavy vehicle fee (HVF), a kilometre based tax on freight vehicles, for all lorries above 3.5 tonnes and offered to build a high speed rail link through the Alps for intermodal freight transport. Swiss voters approved the rail link in a 27 September 1992 mandatory referendum. The EU accepted the Swiss offer in 2000, but requested that the extant 28 tonne weight limit for lorries be raised to 48 tonnes. The parties eventually compromised on a 40 tonne weight limit. The bilateral Land Transport Agreement with the European Union was signed, agreeing to an increase of the kilometer based tax (HVF; LSVA, , ) on HGVs from 1.6 ct/tkm to 1.8 ct/tkm when the NRLA was completed. The condition was deemed fulfilled at the completion of the first track of the Lötschberg Base Tunnel in 2007. Other relevant Swiss legislation includes the 1994 Alps initiative, which prohibits road building in the Alps and encourages the transport of as many transalpine goods as possible by rail rather than road, and the 1998 Traffic Transfer Act, which sets an ideal maximum number of trucks crossing the Alps by road. Meeting this goal requires a fully functional NRLA rail link. The original plans for the NRLA were to construct only one main base tunnel, but regional disputes prevented a choice between the two options and threatened to jeopardize the entire project. The Swiss Federal Council therefore decided in 1995 to build two base tunnels (Gotthard and Lötschberg) simultaneously. In 1998, the total projected cost of the NRLA project was CHF 12.189 billion; in December 2015, the final cost was projected to be CHF 17.900 billion. The projected cost of its centerpiece, the Gotthard Base Tunnel, was CHF 6.323 billion in 1998; in December 2015, the tunnel's cost was an estimated CHF 9.560 billion. The 1998 cost of the Lötschberg axis was an estimated CHF 3.214 billion; in December 2015, it was an estimated CHF 4.237 billion. The fund is replenished primarily by the previously mentioned kilometre based tax on heavy goods vehicles (HVF) and partially by taxes on gasoline originally intended for road building, a small fraction of the VAT revenues, and funds from the general budget of the Swiss Confederation. The bilateral agreements with the EU containing the 40 tonne limit and the implementation of the HVF were finally accepted by the Swiss populace on 21 May 2000 with 67.2% support in a federal optional referendum initiated by opposing political parties. The Gotthard Base Tunnel is the world's longest and deepest traffic tunnel, as was the original Gotthard Tunnel at its completion in 1881. It consists of two single track tunnels, connected by 178 cross connections. There are two emergency stations in each tunnel, each connected to the corresponding opposite tunnel emergency station. These stations are equipped with water supplies to refill firefighter and rescue trains. One (Porta Alpina) was proposed as an 800m deep rail station, but that proposal was rejected on both economic and technical grounds. AlpTransit Gotthard handed the completed tunnel over to the Swiss government on 31 May 2016. It was formally opened in a ceremony the next day, during which the tunnel was conveyed to its operator: Swiss Federal Railways (SBB CFF FFS).

Лёчберг осі

Лёчберг осі, Берн Альпіндегі Лёчберг базалық туннелімен (LBT) BLS Alp Transit компаниясы салды. Ол Базель, Ольтен, Берн, Бриг, Домодоссола және Милан арқылы батыс транзиттік желісін қолдайды. Бұл туннель көбінесе қозғалыс үшін 1913 жылы салынған Лёчберг туннелінің орнына келді. Базалық туннель 2007 жылғы 7 желтоқсанда қозғалысқа ашылды; ол NRLA-ның тапсырылған бірінші бөлігі болды, бірақ толыққанды аяқталған жоқ. NRLA жобасының құны жоспардан асып кеткендіктен, аталмыш оське бөлінген қаржы Готтард базалық туннеліне жұмсалды және туннельдің екі құбылысының тек біреуі ғана аяқталды және теміржол пайдалануы үшін толық жабдықталды. Екінші құбылыстың 14 шақырымы аяқталды; 14 шақырымы қазылды, бірақ жабдықталмады, ал 7 шақырымы қазылмаған күйде қалды. Жоғары жылдамдықты өткізгіштер аяқталған екінші құбылыстың 40 пайызын өткізу жолы ретінде пайдалануға мүмкіндік береді, бірақ өткізу тізбектері жоқ бір рельстік жолдың болуы операцияларды қиындатады және желінің өткізу қабілетін күрт төмендетеді. Пойыздар әр бағытта партиялар бойынша кестеленеді және араларында үлкен интервалдар болады; жеті минуттан кешіккен пойыздар ескі желі арқылы бағытталады немесе туннельдегі келесі бос кестелік уақытқа күтуге мәжбүр болады, бұл үлкен кешігулерге себеп болады. 2016 жылы LBT екінші жолын аяқтау үшін жобалау шарты жасалды, оның құны 1 миллиард швейцариялық франкқа бағаланды. Соның нәтижесінде жасалған жоспар 2019 жылдың көктемінде ұсынылды. Қазір 14 шақырымдық жабдықталмаған туннельдерді жабдықтау, немесе екінші құбылысты толық аяқтау туралы шешім қабылдау қажет, және бұл шешім 2023 жылы қабылданады деп күтілуде. Толыққанды нұсқа, әрине, қымбатқа түседі және екі жылға созылады, бірақ ол әлдеқайда жоғары өткізу қабілетін қамтамасыз етеді және желінің сегіз айға толық жабылуына жол бермейді. Лёчберг осінің екінші бөлігі – 1905 жылы бір рельстік базалық туннель ретінде аяқталған және 1921 жылы екінші құбылыспен толықтырылған Симплон туннелі. Ол Жоғарғы Валесті Солтүстік Италияның Пьемонт аймағымен байланыстырады.