Кіріспе

Жерлеу түрі

Шахталы қабір немесе шахталы жерлеу – терең тіктөртбұрышты жерлеу құрылысының бір түрі. Ол пішіні жағынан әлдеқайда шамалы терең болатын тас жәшік қабірге ұқсас, едені кесек тастармен, қабырғалары қиыршық таспен қаланған және жабылуы ағаш тақтайлардан жасалған.

Практика

Шахталы қабірлерді қазу кең таралған құбылыс болды, оның айқын мысалдары Микен Грециясында, қола дәуірі Қытайында және Мезоамерикалық Батыс Мексикада кездеседі. Неолит дәуірінде Эпирді жағалау бойында теңіз саяхатшылары, ал оңтүстік-батыс Балқаннан келген мал өсірушілер мен аңшылар мекендеген. Олар өздерімен грек тілінің прото-тілін әкелді. Бұл халық өздерінің басшыларын шахталы қабірлері бар үлкен обаларға жерледі. Микен өркениеті кейіннен осыған ұқсас жерлеу камераларын пайдаланды, бұл Микенді құрғандар Эпир мен орталық Албаниядан шыққан болуы мүмкін екенін көрсетеді. Эпирдің өзі сол кезде мәдени тұрғыдан дамымаған болып қалды, бірақ аймақтағы екі ежелгі діни қасиетті орында Микеннің іздері табылды: Гомердің "Одиссеясындағы" батырларға таныс Ахерон өзеніндегі Өлім оракулы және Ахилл "Илиадада" дұға еткен Додондағы Зевс оракулы.

Микен Грециясы

Микендік шахталы қабірлер орта ғасырдағы Элладаның қарапайым қүмбездерінен, обалардан және толостардан пайда болды, олардың ерекшеліктері ерте қола дәуірі дәстүрінен алынған және б.з.б. 16 ғасырда материктік Грецияның қола дәуірінде жергілікті жерде дамыған. Орта ғасырдағы Элладалық жерлеулер ақырында түрлі қабір заттарымен жабдықталған патшалық шахталы қабірлердің негізіне айналды, бұл Грек тілінде сөйлейтін жергілікті патшалық әулеттің биіктеуін көрсетеді, оның экономикалық күші алыс теңіз саудасына тәуелді болды. Микендік шахталы қабірлердің тереңдігі 1,0 метрден 4,0 метрге дейін жетеді, әр қабір үшін үйінді салынып, стелалар орнатылған. Археологиялық мысалдарға А қабір шеңбері мен В қабір шеңбері жатады.

Қытайдың қола дәуірі

Шахта қабірлері Қытайдың солтүстігінде қола дәуірінде, б.з.д. 1200 жылы Шан (немесе Инь) әулетінің элиталары қолданған.

Мезоамерикалық Батыс Мексика

Батыс Мексикадағы шахталы қабір дәстүрі немесе шахталы қабір мәдениеті – қазіргі Мексиканың батыс штаттары Халиско, Наярит және, аздаған дәрежеде, оңтүстіктегі Колимада кездесетін өзара байланысты мәдени ерекшеліктер жиынтығы. Бұл шамамен б.з.б. 300 жылдан б.з. 400 жылға дейінгі кезеңге жатады. Мысалы, Капаша және одан кейінгі мәдениеттердің Ла Кампана археологиялық ескерткіші.