Кіріспе
Орталық және солтүстік Италияның этрусктері қолданған әліпби – б.з.б. 700 жыл шамасынан б.з. 100 жылға дейін этрусктер, Орталық және солтүстік Италияның ежелгі өркениеті, өз тілдерін жазу үшін пайдаланған әліпби. Этруск әліпбиі Оңтүстік Италиядағы грек колонияларында қолданылған, «батыс» («қызыл») типіне жататын Батыс грек әліпбиінен туындаған. Латын әліпбиі сияқты бірнеше көне итальян жазулары одан (немесе осымен бірге) пайда болған.
The Etruscan alphabet used by the Etruscans, an ancient civilization of central and northern Italy, to write their language, from about 700 BC to sometime around 100 AD. The Etruscan alphabet derives from the Euboean alphabet used in the Greek colonies in southern Italy which belonged to the "western" ("red") type, the so called Western Greek alphabet. Several Old Italic scripts, including the Latin alphabet, derived from it (or simultaneously with it).
Шығу тегі
Этруск әліпбиі Италиядағы алғашқы отарларында, Питекуссай аралында және Кампаниядағы Кума қаласында Эвбея гректері қолданған Эвбея әліпбиінен бейімделіп пайда болды. Батыс алфавиттерінде X әрпінің дыбыстық мәні болды, ал Ψ әрпіні білдірді; этруск тілінде: X = , Ψ = немесе (Rix 202–209). Этрусктердің ең ерте белгілі абецедариумы Марсилианада (Гроссето маңы, Тоскана) табылған, сүйектен жасалған, өлшемі бар балауыз тақташаның жақтауына жазылған. Ол шамамен б.з.д. 700 жылға жатады және грек әліпбиінің сол кездегі түріне сәйкес келетін 26 әріпті қамтиды, оның ішінде дигамма, сан және коппа бар, бірақ омега әрпі ол кезде әлі қосылмаған.
Хаттар
Финикиялық модельБатыс грек тіліндегі көне грек тілінің дыбысталуы (Батыс) ~~ ~ Ежелгі итальян тілі (Unicode блогы) Марсилиялық тақташа Архаикалық этрус (б.з.д. 5 ғасырына дейін) Неоэтрус транслитерациясы a b c d e v z h θ i k l m n s o p σ q r s, ς t u s̽ φ χ f Шамамен айтылуы — — — — —
The shapes of the Archaic Etruscan and Neo Etruscan letters had a few variants, used in different places and/or in different epochs. Notably, opposite letters were used for and depending on the locality. Shown above are the glyphs from the Unicode Old Italic block, whose appearance will depend on the font used by the browser. These are oriented as they would be in lines written from left to right. Also shown are SVG images of variants shown as they would be written right to left, as in most of the actual inscriptions.
Архаикалық этрус және неоэтрус әріптерінің пішіндері әртүрлі жерлерде және/немесе әртүрлі кезеңдерде қолданылған бірнеше нұсқаға ие болды. Атап айтқанда, белгілі бір аймақтарға байланысты әр түрлі әріптер қолданылды. Жоғарыда көрсетілгендер – Unicode Old Italic блогының глифтері, олардың көрінісі қолданылатын шрифттен тәуелді болады. Бұл әріптер солдан оңға қарай жазылған жолдардағыдай бағытталған. Сондай-ақ, көптеген жазулардағыдай, оңнан солға қарай жазылатын нұсқалардың SVG суреттері де көрсетілген.
The shapes of the Archaic Etruscan and Neo Etruscan letters had a few variants, used in different places and/or in different epochs. Notably, opposite letters were used for and depending on the locality. Shown above are the glyphs from the Unicode Old Italic block, whose appearance will depend on the font used by the browser. These are oriented as they would be in lines written from left to right. Also shown are SVG images of variants shown as they would be written right to left, as in most of the actual inscriptions.