Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көлемді географиялық ақындар тобы
Group of distinguished geographical poets
Көл ақындары – бірінші тоғызыншы ғасырдың бірінші жартысында Ұлыбританияның Англиясындағы Көлдер аймағында өмір сүрген ағылшын ақындарының тобы. Топ ретінде, олар сол кездегі белгілі бір "мектеп" ойларына немесе әдеби тәжірибелеріне ешқандай бағынбады. Оларға "Эдинбург ревью" журналында біркелкі сын көрсетілді, осылай аталып, жамандалды. Олар Романтизм қозғалысының бір бөлігі деп есептеледі. "Көлдер мектебі" деп белгілі болған мектептің үш негізгі өкілі – Уильям Вордсворт, Сэмюэл Тейлор Колридж және Роберт Саути. Олар басқа да бірнеше ақындар мен жазушылармен байланыста болды, олардың ішінде Дороти Вордсворт, Чарльз Лэмб, Мэри Лэмб, Чарльз Ллойд, Хартли Кольридж, Джон Уилсон және Томас Де Квинси бар.
The Lake Poets were a group of English poets who all lived in the Lake District of England, United Kingdom, in the first half of the nineteenth century. As a group, they followed no single "school" of thought or literary practice then known. They were named, only to be uniformly disparaged, by the Edinburgh Review. They are considered part of the Romantic Movement. The three main figures of what has become known as the Lakes School were William Wordsworth, Samuel Taylor Coleridge, and Robert Southey. They were associated with several other poets and writers, including Dorothy Wordsworth, Charles Lamb, Mary Lamb, Charles Lloyd, Hartley Coleridge, John Wilson, and Thomas De Quincey.
Атаудың шығу тегі мен дәлдігі
"Көл ақындары мектебі" (немесе "Көл ақындарының тобы", немесе "Көл мектебі") бастапқыда осы ақындарды кемсіте айтылған сөз болды ("Көлдерді мекендейтін, жылап-сықтайтын, гипохондриялық ақындар мектебі", – Фрэнсис Джеффридің Колриджге баяндаған сөзі). Бұл атау да шартты, себебі бұл мектеп Көл аймағында туған жоқ, сонымен қатар, поэзияның біртұтас мектебі де емес. "Топтың" басты мүшелері – Уильям Вордсворт, Сэмюэл Тейлор Колридж және Роберт Саути. Дороти Вордсворт тірі кезінде жарияланбаған, көмекші мүше болды (оның күнделіктері, хаттары мен өлеңдері қайтыс болғаннан кейін жарық көрді), бірақ ол ағасы Уильямның шығармаларына үлкен шабыт берді. Оқырмандардың "мектепке" деген көзқарасында да бір ирония бар еді: олар поэзияны оқығаннан кейін осы аймаққа саяхаттауға құштар болып, Вордсворттың ойынша, көлдердің ерекшелігін жоюға себепкер болды (дегенмен ол өзі аймаққа арналған ең жақсы жол көрсетушілердің бірін жазды). Сонымен қатар, романтизм поэзиясының бірінші және екінші буынының өкілдерінің көпшілігі (Вордсворттан басқа) көлдермен күрделі және оңай емес қарым-қатынаста болды. "Көп жағдайда басқа романтик ақындары көл ақынының бейнесімен күресіп, немесе поэзиялық тұрғыдан көлдер ұсынатын мүмкіндіктерге қарсы өздерін анықтауға тырысты".
The "Lake Poet School" (or 'Bards of the Lake', or the 'Lake School') was initially a derogatory term ("the School of whining and hypochondriacal poets that haunt the Lakes", according to Francis Jeffrey as reported by Coleridge) that was also a misnomer, as it was neither particularly born out of the Lake District, nor was it a cohesive school of poetry. The principal members of the 'group' were William Wordsworth, Samuel Taylor Coleridge and Robert Southey. Dorothy Wordsworth was an auxiliary member who was unpublished during her lifetime (her journals, letters, and poems were published posthumously), but she provided much of the inspiration for her brother William's work. There was a certain amount of additional irony involved in the 'School's' perception by readers, who were inspired, upon reading the poetry, to visit the area, thus helping to destroy, in the mind of Wordsworth at least, the very thing that made the Lakes special (although he himself ended up writing one of the best guides to the region). In addition, many of the first and second generation practitioners of Romantic poetry had a complex and not entirely easy relationship with the Lakes (apart from Wordsworth). "For the most part other Romantic poets either struggle with a Lake Poet identity or come to define themselves against what the Lakes seem to offer in poetic terms."
Көл ақындары
Бірнеше жыл саяхаттағаннан кейін, әпкесі Доротимен Грасмирдегі Dove Cottage-те қоныстанған Вордсворт үшін көлдер оның ақындық өзіндігінің бір бөлігіне айналды. Ол 1799 жылдың желтоқсанында Лейк аймағының шетінде (Кокермут пен Пенритте) дүниеге келіп, өсті. Вордсворт Лейк аймағын "жаңадан тапқан" жоқ, сондай-ақ оны ең танымал еткен де емес, бірақ "оның туған жеріне қатысты ерекше көзқарасы болашақта осы аймақтың басты тартымдылығына айналды, және оның пейзажға деген көзқарасы ұзаққа соққан әсер қалдырды". Ол тек "табиғат ақыны" ғана емес, оның поэзиясы "адам мен табиғат арасындағы ажырамас байланыс туралы". Кембридж жылдары суреткерлікке деген қысқа ғана қызығушылығынан кейін, ол табиғатқа деген осы эстетикалық көзқарасты көптеген көзқарастардың бірі деп санады (дегенмен, ол "суреткерлік теорияның ықпалында болды" деуге болар, бірақ одан көбінесе асып өтті). Оның табиғатты "көргені" оны өнер үшін бұрмаламайтын көзқарас болды. Вордсворттың ерте кезеңдегі радикалды саяси идеялары оны екінші поэтикалық ерекшелігіне – "жай тіл" қолдануға және тақырыбы ретінде "қатардағы адамды" (осы уақытқа дейін болғандай "патшалар мен патшайымдар, лордтар мен ханымдар немесе құдайлар мен құдайшалар" емес) бейнелеуге итерді. Николсон "Көрнекілік" Вордсворттың табиғатқа деген поэтикалық көзқарасын жоғалтуының және "бірнеше жыл бойы, мүмкін, көңілі тоқырап, көңілі қалғаннан және рухани күшсіздікке ұшырағаннан кейін шындықты сақтауға тырысуының" салдары болғанын айтады. Оның тағы бір жағы Уордсвортпен таныс және "консервативті, тарихи және араласпаушылық эстетиканы" ұсынған Уведел Прайстың идеяларымен байланысы болды. "Көрнекілік" Вордсворттың өмірінде бес рет қайта басылып, өте танымал болды. Шындығында, "келесі жүз жылға Лейк аймағындағы құрылыс және бағбандалықтың архитектуралық қағидалары осы "Көрнекілікпен" белгіленді". Вордсворттың "Лирикалық балладалар" жинағына енгізбеуінің нәтижесінде, Грета Холлда жазылған "Кристабель" поэмасы Колеридждің жеке өміріне деген күйзелісін, қалағанындай жаза алатынына күмәндануын және Камбрия климатының күшейте түскен денсаулығының нашарлауын күшейтті. Бұл оны Кендалдың қара тамшысына жүгінуге мәжбүр етті, жағдайды одан да қиын етті. Колеридж 1804 жылы осы аймақтан көшіп кетті. Роберт Саути, орталық "көл ақыны" ретінде танылса да (1803-1843 жылдары Грета Холлда өмір сүрді), негізінен прозашы болды және Лейкстің Вордсворттық көзқарасына толыққанды қосылмады. Саути, Вордсворт сияқты, республикалық солшылдан бастады, бірақ Наполеоннан келетін қауіп азайғаннан кейін, ол ұлттың және патриотизмнің қасиеттерін дәріптеген торидің символына айналды, сондай-ақ көлдерді сынақ тасы ретінде және "ұлттың Құдаймен келісімінің символы" ретінде пайдаланды. Летиция Элизабет Лэндонның "Грасмир көлі, кокнидің эскизі" атты эскизі Фишердің 1834 жылғы "Көрсету бөлмесі" кітабында көл ақындарына (әсіресе Вордсвортқа) құрметпен қарады, бірақ оларды ескірген деп санады. Оның пікірінше, романтизм дәуірі аяқталды. Джон Патерсонның "Мэр" еңбегінде Джеймс Хогтың Эдинбургтегі баспа сахнасына арналған аллегориялық сатирасы алғаш рет 1825 жылы Ньюкасл журналында жарияланды, онда көл ақындары "көптеген құрлықаяқтар немесе су торғайларының" тобы ретінде бейнеленген.
For Wordsworth, who settled at Dove Cottage, Grasmere, with his sister Dorothy after some years of wandering, the Lakes became bound up with his identity as a poet. Born and brought up on the fringes of the Lake District (at Cockermouth and Penrith), Wordsworth came back to the area in December 1799 and settled into a 'poetic retirement' within his 'native mountains.' Although Wordsworth did not 'discover' the Lake District, nor was he the one who popularised it the most, he "was destined to become one of the key attractions to the area, while his particular vision of his native landscape would have an enduring influence upon its future". Not just a 'nature poet', his poetry "is about the organic relationship between human beings and the natural world ' After a brief flirtation with the Picturesque in his Cambridge years, he came to see this aesthetic view of nature as being only one of many (although it is arguable that he "was under the sway of Picturesque theory", he frequently transcended it). His 'vision' of nature was one that did not distort it in order to make art. Wordsworth's early radical political ideas led him to his second poetic characteristic: the use of "plain language" and having for his subject the "common man" as represented by the Dales folk (rather than "kings and queens, lords and ladies or gods and goddesses" as was the case up to then). Nicholson argues that the Guide was the outcome of the loss of Wordsworth's poetic vision of nature and a turning outwards into hard facts in order to preserve his sanity after "years, perhaps, of disillusion, disappointment, of spiritual impotence " Another aspect of it was the link to the ideas of Uvedale Price, whom Wordsworth knew and who proposed a "conservative, historicising and non interventionist aesthetic". The Guide ran to five editions during Wordsworth's lifetime and proved to be very popular. Indeed, it has been said that "the architectural axioms of building and gardening in the Lake District for the next hundred years were established by the Guide". Wordsworth's rejection of the poem Christabel, partly written at Greta Hall, for the Lyrical Ballads collection, added to Coleridge's depression over his personal life, his doubts about being able to write as he would have wished and his ill health which was made worse by the Cumbrian climate. This led him to resort to the Kendal Black Drop, making matters desperate. Coleridge moved out of the area in 1804. Robert Southey, it has been argued, although becoming identified as the central 'Lake Poet' (he lived at Greta Hall from 1803 to 1843), was mostly a prose writer and did not particularly subscribe to the Wordsworthian vision of the Lakes. Southey, like Wordsworth, started out on the republican left, but, by the time the threat from Napoleon had dwindled, he had become the embodiment of a Tory extolling the virtues of nation and patriotism, and using the Lakes as a touchstone, and as "the symbol of the nation's covenant with God." Letitia Elizabeth Landon's sketch, Grasmere Lake, A Sketch by a Cockney, in Fisher's Drawing Room Scrap Book, 1834, is a spoof on the Lake Poets, whom she admired (especially Wordsworth) but regarded as outmoded. In her view the days of Romanticism were over. In John Paterson's Mare, James Hogg's allegorical satire on the Edinburgh publishing scene first published in the Newcastle Magazine in 1825, the Lake Poets feature as 'a whole covey of sandpipers or water larks'.
Қатысқан жазушылар
Романтикалық ақындардың екінші буыны осы аймаққа романтикалық көзқарас пен ескі ақындардың республикалық мүдделерімен тартылды, бірақ келген соң мүлдем басқа шындықпен бетпе-бет келді. Шелли 1811 жылы үш ай бойы Кесуикте тұрды, ол Сотидің "бостандық пен теңдік" туралы ерте туындыларын оқып, көлдерге қызығушылық танытқан, бірақ Сотидің көзқарастары өзгергенін және көлдерді "кәсіпкерлер" бүлдіргенін анықтады. 1818 жылғы жазда Китс Шелли сияқты сезімдерге ие болды, оның кумирі Вордсворттың үйі сәнді адамдарға толы болды, ал Вордсворттың өзі жергілікті тори үміткері үшін дауыс жинап жүрді. Китс Шотландияға кетіп, ол іздеген шабытты тапты (әсіресе Роберт Бернстің ықпалын сезінді). Байрон көлге бармады, бірақ ол ескі көл ақындарының оқшаулануын, ой-қиялының шектеулілігін және радикалды саясаттан бас тартуын сынады. Джон Уилсон, күшті және денсаулы, көл ақынының рөлін өзгеше түсіндірді. Ол 1808 және 1815 жылдар аралығында Виндермирдің жанында тұрды және көл ақындарының үштігімен жақсы таныс болды. Оның поэзиясы ("Пальма аралы") көлдің ландшафтына физикалық реакцияны көрсетеді (ол белсенді жаяу жүргінші және альпинист болды) және Вордсворттың тыныштығы мен жалғыздығына қарсы серіктестік пен энергияны баса назар аударады. Уилсон Харриет Мартино мен Томас Де Квинсиді де білген. Мартино 1845 жылы Амблсайдқа жақын жерде салған үйіне қоныстанды. Оның әлеуметтануға негізделген біліміне сәйкес, оның көзқарастары көлдердің сыртқы әлеммен байланысуын күшейту қажеттігіне бағытталған (мысалы, ол досы Вордсворттан айырмашылығы, аудан арқылы санитарияны жақсартуды және жаңа теміржолдар салуды қолдады). Оның көлдерге арналған нұсқаулығы ("Көлдерге толық нұсқаулық", 1855) онда не табуға болатыны және адамдардың жағдайы туралы нақты және ашық сипаттама берді. Де Квинси 1809 жылы Дув коттеджіне көшіп келді, бұрын ол Аллан Банкте кумирі Вордсвортпен бірнеше рет кездескен, онда Вордсворттар 1808-1811 жылдары тұрды, содан кейін Ридал-Маунтта ("Көл ақындары туралы естеліктер", редакцияланған мақалалар, 1834-1840). Де Квинси жергілікті қызға үйленгеннен кейін Вордсвортқа деген құрметі суытылып, Вордсворттар онымен кездесуден бас тартты. Оның орнына, Николсонның сөзіне сүйенсек, ол жергілікті биік таулы аймақтың халқына көбірек назар аударды және "оларды Вордсворттан гөрі жақсырақ, адамдар ретінде, тұлғалар ретінде білуге тырысты". Ол көркемдік бейнелеу тәсілін кері бұрды, қиялмен шынайы, сыртқы әлемді өзгертуге (және бұрмалауға) емес, көлдердің сыртқы әлемін өз армандары мен қиялына жем беру үшін пайдаланды.
The second generation of Romantic poets were drawn to the area by the Romantic vision of seclusion and by the perceived republican views of the older poets, but found a different reality when they arrived. Shelley lived for three months in 1811 at Keswick, having been drawn to the Lakes by reading the early, "liberty and equality" Southey, only to find that Southey's views had changed and that the Lakes had been despoiled by "the manufacturers". Keats, in the summer of 1818, had a similar response to that of Shelley, finding his hero Wordsworth's house full of fashionable people and Wordsworth himself away canvassing for the local Tory candidate. Keats moved on to Scotland which provided him with the inspiration he sought (and where, in particular, he felt the influence of Robert Burns). Byron did not visit the Lakes, but he ridiculed the isolation and narrowness of mind of the older Lake Poets, as well as of their abandonment of radical politics. The hale and hearty John Wilson provided an alternative take on the role of Lake Poet. He lived near Windermere between 1808 and 1815 and knew the older Lake Poet trio well. His poetry (Isle of Palms) reveals a physical response to the Lakes scenery (he was an energetic walker and climber), and emphasises companionship and energy as against Wordsworthian quiet and solitude. Wilson knew both Harriet Martineau and Thomas De Quincey. Martineau settled in a house she had built near Ambleside in 1845. As befitted her sociology based background, her views concentrated on the need for the Lakes to be connected more with the outside world (for example, she was in favour of improved sanitation and of the new railways being set up through the district, unlike her friend Wordsworth). Her guide to the Lakes (Complete guide to the Lakes, 1855) was a rather factual and clear eyed description about what to find there and about the condition of the people. De Quincey moved into Dove Cottage in 1809 after having met his hero Wordsworth a couple of times before at Allan Bank, where the Wordsworths lived during 1808–1811, and then at Rydal Mount (Recollections of the Lake Poets, edited essays, 1834–1840). His worship of Wordsworth turned sour after De Quincey married a local girl and the Wordsworths refused to meet her. Instead, according to Nicholson, he turned more to the local dalesfolk and "he got to know the dalesmen as people, as persons, better than ever Wordsworth did". He reversed the practice of the Picturesque – instead of using the imagination to transform (and distort) the real, external world, he used the external world of the Lakes to feed his dreams and imagination.
Басқа жазушылар
Көл ауданының сұлулығы жылдар бойы Көл ақындарынан өзге де көптеген жазушыларды шабыттандырды. Олардың замандастары Брайан Проктер, Фелисия Хеманс және Уолтер Скотт, сондай-ақ жұмысшы табы мен кейінірек Джон Клоуз осылардың қатарында, ол әсіресе дамып келе жатқан туристік саудаға қызмет етті. Джеймс Пэйн, Маргарет Кроппер және Норман Николсон да ақындардың арасында болды. 1871 жылы, 48 жасқа толған Джон Раскин Көлдерге көп рет сапар шеккеннен кейін Брантвудқа қоныстанды, ол Конистон суына қарап тұратын үй. Денесі мен жаны шаршаған ол тынығу іздеді, және осы "шаршаңқылық пен үмітсіздік" Көлге келушілердің көңіліне тиді. Олар да "бұрынғы саяхатшылардың қуанышы болған қызығушылық пен көтеріңкілікке" емес, "жайлылық пен демалысқа" үміттене Көлдерге бет бұрды. Раскин аймақ туралы көп жазбаса да, Вордсворттың "Көлдердің жаңа данасы, көркем тұлға, Конистонның қарт адамы" деген беделін иеленді. Николсон оны "көркем тұлға" деп санады, себебі ол оның үш негізгі қырысын біріктірген: эстетикалық, ғылыми және моральдық.
The beauty of the Lake District has also inspired many other writers over the years, beyond the core Lake Poets. These include their contemporaries Bryan Procter, Felicia Hemans, and Walter Scott, as well as the labouring class and slightly later John Close, who catered particularly to the growing tourist trade. Other poets include James Payn, Margaret Cropper, and Norman Nicholson. In 1871, aged 48, having visited the Lakes many times, John Ruskin decided to settle down in Brantwood, a house overlooking Coniston Water. Worn out in body and mind, he was looking for a restful escape, and it was this 'weariness and despair' that caught the sympathy of the Lake visitors. They, too, turned to the Lakes for comfort and rest,' rather than for the 'stimulus and excitement that had been the joy of the early travellers.' Ruskin, although he wrote little about the area, ended up taking on the mantle of Wordsworth as the 'new Sage of the Lakes, the Picturesque Figure, the Old Man of Coniston.' Nicholson saw him as the 'Picturesque Figure', 'for in him are combined its three main phases the aesthetic, the scientific and the moral '