Александр Можайский: Ресейлік әуежайдың алғашқы дамушысы
Alexander Mozhaysky
Александр Можайский: Ресейлік теңізші, авиацияның алғашқы дамуына үлес қосқан ғалым. Оның өмірі, теңіздегі қызметі және ұшқыш аппараттар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Александр Федорович Можайский (сонымен қатар Можайски, Можайский және Можайский деп латын әрпімен жазылады; Алекса́ндр Фёдорович Можа́йский) (21 наурыз 1825 [ескі стиль бойынша 9 наурыз 1825] – 1 сәуір 1890 [ескі стиль бойынша 20 наурыз 1890]) – Ресей империясының әскери-теңіз флотының адмиралы, авиацияның алғашқы дамушысы, ауадан ауыр ұшатын аппараттарды зерттеуші және конструкторы.
Alexander Fedorovich Mozhaysky (also transliterated as Mozhayski, Mozhayskii and Mozhayskiy; Алекса́ндр Фёдорович Можа́йский) (March 21 1825 [O. S. March 9 1825] – 1 April 1890 [O. S. March 20 1890]) was an admiral in the Imperial Russian Navy, an aviation pioneer, and a researcher and designer of heavier than air craft.
Өмірбаян
Можайский Рохенсальм қаласында дүниеге келді, ол Ресей империясының құрамындағы Финляндияның Ұлы Герцогтігінде (қазіргі Котка) орналасқан, Финляндияның оңтүстігінде. Оның әкесі Ресей императорлық теңіз флотында адмирал болған, ал Можайский 1841 жылы Теңіз кадет корпусын бітірген. Келесі жеті жылды ол Балтық және Ақ теңіздерде әртүрлі кемелермен саяхаттап өткізді, 1849 жылы лейтенант болып тағайындалды. 1850-1852 жылдары Балтық флотында қызмет етті. 1853 жылы вице-адмирал Евфимий Путиатиннің Қытайға жасаған экспедициясының құрамына енді. 1853 жылдың тамызында ол Нагасакидегі жапондық шенеуніктерге бу машинасының жұмыс істейтін моделін көрсетті, одан кейін жапондық өнертапқыш Танака Хисасиге оның жапондық үлгісін жасауға мүмкіндік алды. 1854 жылдың желтоқсанында «Диана» фрегаты 1854 жылғы Ансей-Токай жер сілкінісі кезінде батып кеткенде, Хеда, Шидзуока маңында кеме апатқа ұшырады. Можайский 1855 жылы «Хеда» шхунасын салуға көмектесті, бұл Шимода шарты бойынша келіссөздер жүргізген ресейлік делегацияға елге оралуға мүмкіндік берді. 1855 жылы Қырым соғысы кезінде ол Фин шығанағында «Антенор» бригінде қызмет етті. 1858 жылы Можайский Орталық Азиядағы Хиваға экспедицияға қатысуға таңдалды және Арал теңізі мен Амудария өзені туралы еңбек жариялады. Ол осы экспедицияға қатысқаны үшін 4-дәрежелі Әулие Владимир орденімен марапатталды. Отанына оралғаннан кейін ол лейтенант-коммандер болып тағайындалды, бірақ Қырым соғысының (1856) аяқталуынан кейін Ресей теңіз флоты қысқартылғандықтан 1863 жылы отставкаға шықты. 1869-1876 жылдары қазіргі Украинаның Винница қаласынан тыс жерде тұрды. Можайский 1876 жылдан бастап ауырлығы бар ұшақты жасау жобасымен айналыса бастады. 1879 жылы Можайский қайтадан теңіз флотына қабылданып, 1-сыныпты капитан шеніне ие болды. Ол Теңіз кадет корпусында оқытушы болып жұмыс істеді. 1882 жылдың шілдесінде контр-адмирал болып тағайындалды, бірақ жеке себептерге байланысты көп ұзамай отставкаға шықты. Шамамен 1884 жылы Можайскийдің ұшағы алғашқы ұшуын жасады. Оның конструкциясы көтерілу үшін жеткілікті жылдамдық алу үшін қозғалтқыш күшіне емес, рампаға сүйенді. Оның ұшағының қанаттарының пішіні көтерілу үшін қажетті қисықтыққа ие болмады. Можайскийдің қанаттары рампадан ұшырылғаннан кейін оның монопланының құлауын баяулатуға мүмкіндік берген болуы мүмкін, бірақ қолда бар қозғалтқыштарды ескере отырып, олар ұшуды қамтамасыз ету үшін жеткілікті көтерілу күшін беруі екіталай. Ол сондай-ақ шабуыл бұрыштарымен тәжірибе жасады. Можайский 1890 жылдың 1 сәуірінде қайтыс болды, оның жерленген жері Санкт-Петербургтегі Смоленск зиратында.
Mozhaysky was born in Rochensalm, in the Grand Duchy of Finland (present day Kotka), southern Finland, then part of the Russian Empire. His father was an admiral in the Imperial Russian Navy, and Mozhaysky graduated from the Sea Cadet Corps in 1841. He spent the next seven years on voyages in the Baltic Sea and in the White Sea on various vessels, and was commissioned as a lieutenant in 1849. He served with the Baltic Fleet from 1850 to 1852. In 1853 he was selected as a member of Vice Admiral Yevfimy Putyatin’s expedition to the Far East. In August 1853, he demonstrated a working model of a steam engine to various Japanese dignitaries at Nagasaki, from which Japanese inventor Tanaka Hisashige was later able to reverse engineer a Japanese version. In December 1854 he was shipwrecked at Heda, Shizuoka when the frigate Diana sank in the 1854 Ansei Tōkai earthquake. Mozhaysky assisted in the construction of the schooner Heda in 1855, which enabled the Russian delegation negotiating the Treaty of Shimoda to return home. Later in 1855, during the Crimean War, he served in the Gulf of Finland on the brig Antenor. In 1858 Mozhaysky was selected to participate in an expedition to Khiva in Central Asia, and published an account of the Aral Sea and the Amu Darya River. He was awarded the Order of St Vladimir, 4th class, for his participation in this expedition. After his return he was made a lieutenant commander; however, he resigned his commission in 1863 with the downsizing of the Russian navy following the end (1856) of the Crimean War. From 1869 to 1876 he lived outside the city of Vinnytsia in what is now Ukraine. Mozhaysky began work on a project to develop a heavier than air aircraft from 1876. Mozhaysky re enlisted in the navy in 1879 and was granted the rank of captain, 1st class. He became an instructor at the Sea Cadet Corps. He was promoted to rear admiral in July 1882, but resigned shortly thereafter due to domestic reasons. Approximately in 1884 Mozhaysky's airplane made its first flight. His design relied upon a ramp rather than on engine power to generate sufficient speed for lift. The wing design of his craft lacked the curvature necessary to generate lift. While it is possible that Mozhaysky's wings slowed his monoplane's descent after launch from the ramp, the wings were unlikely ever to have provided sufficient lift for sustained flight unless used at angles of attack that would have been impractical, given the engines available to Mozhaysky. He also experimented with different angles of attack. Mozhaysky died on April 1, 1890; his tomb is at the Smolensk Cemetery in Saint Petersburg.
Мұра
1909 жылы бір орыс газеті Можайскийдің аппараты алғашқы қозғалтқыштың күшімен ұшқан деп мәлімдеді. Бұл туралы кейін көптеген советтік басылымдарда да қайталанды. 1971-1981 жылдары Орталық аэрогидродинамикалық институт бұл мәселені зерттеп, бұл мәлімдеменің дұрыс еместігін дәлелдеді. Можайскийдің бастапқы ұшағының қозғалтқышының қуаты жеткіліксіз болғандықтан, көтерілуге қабілетсіз екені анықталды. Бірақ, Можайский өлімінен аз уақыт бұрын жоспарлаған күштірек қозғалтқыш болғанда, ұшақ ұшуға мүмкін болған. Дегенмен, Можайскийдің авиацияға қосып, әсіресе басқару және қозғалтқыш жүйелеріндегі жетістіктері, оның заманындағы технологиялық мүмкіндіктерге байланысты маңызды болды және соңғы кезде ғана лайықты бағаланды. Санкт-Петербургтегі А.Ф. Можайский әскери ғарыш академиясы мен 2850 Можайский астероиді оның құрметіне аталды.
In 1909 a Russian newspaper claimed Mozhaysky's hop was the first powered flight. This claim was later repeated in many Soviet publications. In 1971 1981 Central Aerohydrodynamic Institute researched the topic and disproved the claim. Mozhaysky's original aircraft was found incapable of generating lift because of low engine capacity. It was also shown that with a more powerful engine, which Mozhaysky had planned shortly before his death, the aircraft might have been able to fly. Nevertheless, Mozhaysky's aviation achievements, particularly with regard to flight controls and propulsion, were considerable given the limits of the technology available to him, and have only recently received serious attention. The A. F. Mozhaysky Military Space Academy in St Peterburg and asteroid 2850 Mozhaiskij are named in his honour.