Венгриялық "Танхаз": Халық билерінің жаңғыруы мен сақталуы

Кіріспе

Танчхаз (сөзбе-сөз "би үйі") – "еркін" венгр халық биі (сахналық қойылымдардан өзгеше). Бұл 1970-ші жылдардың басында басталган венгр мәдениетінің қайта жаңғыруының бір бөлігі болып табылады және бүкіл елде, әсіресе Будапешт сияқты қалаларда ұлттық мәдениеттің белсенді құрамы болып табылады. Танчхаз Венгрия Корольдігінің аймақтарының (әсіресе Трансильванияның) дәстүрлеріне, әсіресе музыка мен биге сүйенеді. Бұл термин Трансильваниядағы адамдардың үйлерінде би өткізу дәстүрінен туындаған. Танчхаз дәстүрлері венгр мәдениетін зерттеу арқылы мүмкіндігінше нақты қайта жаңғыртылды. Бұл қозғалыс көптеген бейресми топтардан тұрады. 1970-ші жылдардан бері Венгрияда тұратын венгр емес ұлт өкілдерінің халықтық дәстүрлері венгр көршілерімен тең қарастырылады. Сонымен қатар, Венгриядан тыс жердегі венгрлер, мысалы Трансильвания, Словакия және Молдавияның Сирет өзені аймағындағы венгрлер де танчхаз қозғалысымен құрметтеледі. Румыниядағы Сик/Сзек үш көшеге ие: Фелсзег, Цсипкезег және Форрозег, және әр көшеде өз "танчхазы" болған. Би үйлерінің екеуі қалпына келтірілді немесе қайта салынды: Цсипкезег би үйі қазір мұражай, ал Форрозег би үйінің жаңадан салынған ғимаратында Будапешт фотографы Корнис Петердің би үйлерінен түсірілген суреттерін көруге болады. Ай сайын Сик/Сзек қаласында Цсипкезег қоры ұйымдастырған венгр би үйі өтеді. АҚШ-та Csűrdöngölő (Нью-Джерсиде), Tisza Ensemble (Вашингтон, округте), Kárpátok (Лос-Анджелесте), Életfa (Нью-Йорк пен Нью-Джерсиде) және Csárdás (Кливлендте) сияқты венгр би топтары сахнада танчхаздың атмосферасын көпшілікке жеткізеді, ал Ti Ti Tábor (Вашингтон штатында) және Csipke (Мичиган штатында) лагерьлері Венгрия мен Трансильваниядан би оқытушыларын және музыканттарды шақырып, солтүстік америкалықтарға венгр халқының музыкасы мен биін үйретеді. Ұлыбританияда Csergő Band Лондонда тұрақты венгр би үйін өткізеді.

Táncház (, literally "dance house") is a "casual" Hungarian folk dance event (as opposed to stage performances). It is an aspect of the Hungarian roots revival of traditional culture which began in the early 1970s, and remains an active part of the national culture across the country, especially in cities like Budapest. Táncház draws on traditions from across the regions of the Kingdom of Hungary (most notably Transylvania), especially music and dance. The term is derived from a Transylvanian tradition of holding dances at individuals' homes. The táncház traditions were recreated as authentically as possible, a process aided by fairly detailed research on Hungarian culture. The movement is composed of numerous informal groups. Since the 1970s, non ethnic Hungarians living in Hungary have had their folk traditions treated the same as their Hungarian neighbors. In addition, ethnic Hungarians outside of Hungary, such as those in Transylvania, Slovakia, and the Siret River valley of Moldavia, are also celebrated by the táncház movement. Sic/Szék in Romania has three streets: Felszeg, Csipkeszeg and Forrószeg, and each street had their own "táncház". Two of the dance houses have been restored or rebuilt: the dance house of Csipkeszeg is now a museum and in the rebuilt dance house of Forrószeg you can admire the dance house pictures of Korniss Péter, a photographer from Budapest. Every month there is a Hungarian dance house in Sic/Szék organized by the Csipkeszeg Foundation. Within the United States, Hungarian dance groups such as Csűrdöngölő (in New Jersey), Tisza Ensemble (in Washington, D. C.), Kárpátok (in Los Angeles), Életfa (in New York and New Jersey), and Csárdás (in Cleveland) perform on stage bringing the feel of the táncház to general audiences, and camps such as Ti Ti Tábor (in Washington state) and Csipke (in Michigan) bring dance teachers and musicians from Hungary and Transylvania to teach North Americans the music and dance of the Hungarian peoples. In the United Kingdom, Csergő Band has a regular Hungarian dance house in London.

Танчаз әдісінің маңызы

Дәстүрлі биді оқытудағы танчаз әдісін жаңғырту және сақтау жөніндегі күш-жігерін мойындағандықтан, ол 2011 жылдың қараша айында ЮНЕСКО-ның шұғыл сақтауды қажет ететін материалдық емес мұралар тізіміне енгізілді.