Роланд Хейс: Америкалық тенор және композитордың өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Африка-американдық лирикалық тенор және композитор

Роланд Уилтс Хейс (3 маусым 1887 – 1 қаңтар 1977) – американдық лирикалық тенор және композитор. Оның француз, неміс және итальян тілдеріндегі әндердегі шеберлігі мен тілдік дағдылары сыншылардың жоғары бағасына ие болды. Хейстен бұрынғы белгілі африка-американдық концерт әртістері, оның ішінде Сиссиерта Джонс және Мари Селика жазбалары сақталмаған. Мариан Андерсон және Пол Робсонмен бірге Хейс классикалық репертуарда бұл тосқауылды бұзған алғашқылардың бірі болды, ол 1939 жылы Columbia компаниясымен жазба жасады.

Балалық шағы мен отбасы

Хейз 1887 жылғы 3 маусымда Джорджия штатының Карривилл қаласында Уильям Хейздің (шамамен 1898 жылы қайтыс болған) және оның әйелі Фаннидің (немесе Фанни, туған тегі Манн; шамамен 1848 – 1920 жылдан кейін) отбасында дүниеге келді. Олар анасы бір кезде құл болған плантацияда жалға жалдаған шаруалар еді. Хейзтің шаруашылығы плантация иесі Калпеппердің олар үшін жұмыс істеген қара нәсілділерге берген жерлердің бірінде орналасқан болса керек. Роланның алғашқы музыка мұғалімі болған әкесі оны жиі аң аулауға алып шығып, табиғаттың музыкалық дыбыстарын қадірлеуге үйретті. Хейз 11 жасқа келгенде әкесі қайтыс болды, ал анасы отбасын Чаттанугаға (Теннеси штаты) көшірді. Уильям Хейз өзінің шероки тайпасынан шыққан екенін айтқан, ал анасының әкесінің әкесі Аба Оуги (Шарль Манн деп қайта аталған) – Пілсүйек жағалауынан шыққан басшы болған. Аба Оуги 1790 жылы тұтқындалып, Америка Құрама Штаттарына әкелінді. Роланның анасы құрған Тау Сион баптист шіркеуінде Ролан мәңгілікке сақтайтын негр рухани әндерін алғаш рет естіді. Роланның міндеті – ақсақалдардан жаңа рухани әндерді үйреніп, оларды қауымға үйрету болды. Ол пианистпен мансабын бастаған кезде былай деген: «Мен темірден салмақ жасаудың жаңа тәсілін таптым, – деді ол, – соның арқасында мен жалақымды көбейтіп, бос уақытымды пайдалана алдым. Ол кезде мен шын мәнінде музыка естімеген едім, бірақ Грузиядағы бір шалдан риторика сабағын алғанмын. Бірақ бір күні Чаттанугадағы шіркеуімізге пианист келді, мен хор мүшесі ретінде онымен дуэт орындауға шақырылдым. Пианист дауысымды ұнатып, мені қолға алып, Карұзоның грампластинкаларын таныстырды. Ол мен үшін жұмақты ашты. Дауыспен не істеуге болатынының сұлулығына мен таң қалдым. Хейз Чаттанугада Артур Калхуннан, органшы және хор жетекшісінен сабақ алды. Роланд 1905 жылы Нэшвиллдегі Фиск университетінде музыканы оқуға түсті, бірақ ол бар болғаны 6-сыныпты бітірген еді. Хейздің анасы оның ақшаны ысыраптап жатыр деп ойлады, өйткені афроамерикалықтар ән айту арқылы күнкөріс қамтамасыз ете алмайды деп сенді. Оқу кезінде ол 1911 жылы Fisk Jubilee Singers тобымен гастрольдік сапарға шығып, көпшілік алдында өнер көрсетуді бастады. Оқуын Бостонда Артур Хаббардпен жалғастырды, ол Хейз студиясына емес, үйіне келсе ғана сабақ беруге келісті. Ол Роландтың ақ нәсілді студенттерінің алдында ұялуын қаламайды. Хаббардпен оқыған кезінде өзін асырау үшін «Хэнкок» өмірді сақтандыру компаниясында хабаршы болып жұмыс істеді.

Hayes was born in Curryville, Georgia, on June 3, 1887, to William Hayes (died ca. 1898) and wife Fannie (or Fanny, née Mann; ca. 1848 – aft. 1920), tenant farmers on the plantation where his mother had once been a slave; the Hayes farm appears to be on one of the tracts of land given by a plantation owner named Culpepper to some black people who worked for them. Roland's father, who was his first music teacher, often took him hunting and taught him to appreciate the musical sounds of nature. When Hayes was 11, his father died, and his mother moved the family to Chattanooga, Tennessee. William Hayes claimed to have some Cherokee ancestry, while his maternal great grandfather, Aba Ougi (renamed as Charles Mann) was a Chieftain from the Ivory Coast. Aba Ougi was captured and shipped to the United States of America in 1790. Mt. Zion Baptist Church in Curryville (founded by Roland's mother) is where Roland first heard the music he would cherish forever, Negro spirituals. It was Roland's job to learn new spirituals from the elders and teach them to the congregation. A quote of him talking about beginning his career with a pianist:
I happened upon a new method for making iron sash weights," he said, "and that got me a little raise in pay and a little free time. At that time I had never heard any real music, although I had had some lessons in rhetoric from a backwoods teacher in Georgia. But one day a pianist came to our church in Chattanooga, and I, as a choir member, was asked to sing a solo with him. The pianist liked my voice, and he took me in hand and introduced me to phonograph records by Caruso. That opened the heavens for me. The beauty of what could be done with the voice just overwhelmed me. Hayes trained with Arthur Calhoun, an organist and choir director, in Chattanooga. Roland began studying music at Fisk University in Nashville in 1905 although he had only a 6th grade education. Hayes's mother thought he was wasting money because she believed that African Americans could not make a living from singing. As a student he began publicly performing, touring with the Fisk Jubilee Singers in 1911. He furthered his studies in Boston with Arthur Hubbard, who agreed to give him lessons only if Hayes came to his house instead of his studio. He did not want Roland to embarrass him by appearing at his studio with his white students. During his period studying with Hubbard, he worked as a messenger for the Hancock Life Insurance Company to support himself.

Ерте мансап

1915 жылдың қаңтар айында Хейз Нью-Йорктың Манхэттен қаласында оркестр жетекшісі Уолтер Ф. Крейг ұсынған концерттерде тұңғыш рет сахнаға шықты. 1916 жылдан 1919 жылға дейін Хейз жеке концерттерінде өзінің музыкалық өңдеулерін орындады, елдің барлық аймандарына гастрольдік сапарлар жасады. Алғашқы концерті үшін демеуші таба алмағандықтан, ол өзінің 200 долларын классикалық концерті үшін Джордан залын жалға алуға жұмсады. Ақша табу үшін Оңтүстіктегі афроамерикандық шіркеулер мен колледждерін аралап шықты. 1917 жылы ол екінші концертінің Бостонның Симфония залында өтетінін жариялады. 1917 жылдың 15 қарашасында залдағы барлық орындықтар сатылып, Хейздің концерті музыкалық және қаржылық тұрғыдан сәтті аяқталды, бірақ музыка индустриясы оны әлі де жетекші классикалық орындаушы деп санамады. Ол Уолтер Крейгтің Үрімдік оразаға дейінгі концерттерінде және бірнеше Карнеги залында ән шырқады. Филадельфия концерт оркестрімен, Атлантадағы афроамерикандық музыка фестивальдерінде және Вашингтон консерваториясының концерттерінде өнер көрсетті. 1917 жылы ол баритон Уильям Ричардсон және пианист Уильям Лоуренс құраған Хейс триосымен гастрольдік сапарға шықты. 1920 жылдың сәуір айында Хейз Еуропаға сапар шекті. Ол Бостон симфониялық оркестрінің алғашқы дирижері болған сэр Джордж Хеншельден сабақ алды және 1920 жылдың мамырында Лондонның Эолиан залында пианист Лоренс Браунмен бірге алғашқы концертін өткізді. 1921 жылдың маусым айына қарай, ол жеке үйлердегі кештеріне ән айтуға шақырыла бастады; ақын Зигфрид Сассон оны Теңіз жағасындағы Брейде бай музыканы ұнататын Франк Шустермен бірге болғанда естіді. Ұзақ өтпей Хейз Еуропаның барлық астаналарында ән шырқап, кеңінен танымал болды. Еуропаға келгеннен кейін шамамен бір жыл өткен соң, Хейз Лондонның Вигмор залында концерт берді. Келесі күні ол король Георг V және королева Мэриден Букингем сарайында жеке өнер көрсету үшін шақыру алды. 1923 жылы ол Америка Құрама Штаттарына оралды. 1923 жылдың 16 қарашасында Бостонның Симфония залында Пьер Монтеux дирижерлігімен Берлиоз, Моцарт және рухани әндер орындап, ресми дебютін жасады, бұл сыншылардың жоғары бағасына ие болды. Ол Бостон симфониялық оркестрімен бірге өнер көрсеткен алғашқы афроамерикандық солист болды. 1924 жылы "Спингерн" медалімен марапатталды.

In January 1915 Hayes premiered in Manhattan, New York City in concerts presented by orchestra leader Walter F. Craig. Hayes performed his own musical arrangements in recitals from 1916 to 1919, touring from coast to coast. For his first recital he was unable to find a sponsor so he used 200 dollars of his own money to rent Jordan Hall for his classical recital. To earn money he went on a tour of black churches and colleges in the South. In 1917 he announced his second concert, which would be held in Boston's Symphony Hall. On November 15, 1917, every seat in the hall was sold and Hayes's concert was a success both musically and financially, but the music industry was still not considering him a top classical performer. He sang at Walter Craig's Pre Lenten Recitals and several Carnegie Hall concerts. He performed with the Philadelphia Concert Orchestra, and at the Atlanta Colored Music Festivals and at the Washington Conservatory concerts. In 1917, he toured with the Hayes Trio, which he formed with baritone William Richardson (singer) and pianist William Lawrence (pianist). In April 1920, Hayes traveled to Europe. He began lessons with Sir George Henschel, who was the first conductor of the Boston Symphony Orchestra, and gave his first recital in London's Aeolian Hall in May 1920 with pianist Lawrence Brown as his accompanist. By at least June 1921 he was being invited to sing at private house parties; the poet Siegfried Sassoon heard him while staying with the wealthy music lover Frank Schuster at Bray on Thames. Soon Hayes was singing in capital cities across Europe and was quite famous. Almost a year after his arrival in Europe, Hayes had a concert at London's Wigmore Hall. The next day, he received a summons from King George V and Queen Mary to give a command performance at Buckingham Palace. He returned to the United States of America in 1923. He made his official debut on November 16, 1923, in Boston's Symphony Hall singing Berlioz, Mozart, and spirituals, conducted by Pierre Monteux, which received critical acclaim. He was the first African American soloist to appear with the Boston Symphony Orchestra. He was awarded the Spingarn Medal in 1924.

Карьерасының соңғы жылдары

Ақырында Хейз Бостон симфониялық оркестрінің концерттік компаниясымен кәсіби басқару құқығына ие болды. Ол осы кезде жылына 100 000 доллар табатын болды. Бостонда ол сондай-ақ дауыс сабақтарын оқытумен айналысты. Оның шәкірттерінің бірі – канадалық сопрано Франсис Джеймс еді. 1948 жылы ол «Менің әндерім: афроамерикандық діни халық әндері» деп аталатын рухани әндер жинағы үшін музыкалық ноталар жариялады. 1925 жылы Хейз үйленген чех аристократы Берта Анриетта Катарина Надин, Коллоредо-Мансфельд графының әйелі (21 маусым 1890 жылы Тынецте туған, 29 қаңтар 1982 жылы Охта қаласында қайтыс болған)пен қарым-қатынасқа түсті, нәтижесінде ол жүкті болды. Берта 1909 жылдың 10 тамызынан бері неміс князь отбасының мүшесі Иероним фон Коллоредоға (3 қараша 1870 жылы Добриште туған, 29 тамыз 1942 жылы Прагада қайтыс болған) үйленген, ол одан 20 жас үлкен еді. Ол баланың өзінің атымен тууына немесе жұбайлардың үлкен төрт баласымен бірге өсуіне рұқсат бермеді. 1926 жылдың 8 қаңтарында Прагада тыныш түрде ажырасып, Берта Хейздің баласын дүниеге келтіру үшін Чехословакияның Збирох қаласындағы үйінен Швейцарияның Базель қаласына кетті. Хейз баланы асырап алуды ұсынды, ал графша 1920 жылдардың соңына дейін олардың қарым-қатынасын жаңадан бастауға тырысты. Олар Массачусетс штатының Бруклин қаласына көшіп барды. 1943 жылы ол Ұлыбританияда әскерлерді көңілдіру үшін бірнеше рет ән шырқады және 29 қыркүйекте Корольдік Альберт залында 200 адамнан тұратын қара терілі әскерлер хорының алдында солист ретінде өнер көрсетті. Концерттен кейін ол Еуропа операциялар театрындағы барлық логистикалық күштердің бас қолбасшысы, генерал-лейтенант Джон С.Х. Лидің Лондондағы резиденциясында тамақтанды, ол театрға саяси, өндірістік және шоу-бизнес өкілдерін жиі қабылдап отырды. Хейз 1940-1970 жылдары көп өнер көрсетпеді, бірақ Нью-Йорктегі Карнеги залында жыл сайынғы концерттерін және Фиск және басқа колледждердегі өнерлерін жалғастырды. 1966 жылы Хартфорд университетінің Хартт музыка мектебінен музыка ғылымының құрметті докторы атағын алды. Хейз 85 жасқа дейін өнер көрсетуді жалғастырды, содан кейін Кембридждегі Лонги музыка мектебінде соңғы концертін берді. Ол бала кезінде өскен Грузиядағы жерді сатып ала алды. 1977 жылдың 1 қаңтарында соңғы концертінен бес жыл өткен соң қайтыс болды.

Hayes finally secured professional management with the Boston Symphony Orchestra Concert Company. He was reportedly making $100,000 a year at this point in his career. In Boston he also worked as a voice teacher. One of his pupils was the Canadian soprano Frances James. He published musical scores for a collection of spirituals in 1948 as My Songs: Aframerican Religious Folk Songs Arranged and Interpreted. In 1925, Hayes had an affair with a married Czech aristocrat, Bertha Henriette Katharina Nadine, Gräfin von Colloredo Mansfeld (June 21, 1890 in Týnec – January 29, 1982 in Auch), which resulted in a pregnancy. Bertha had been married in Vienna since 10 August 1909 to a member of a German princely family, Hieronymus von Colloredo (November 3, 1870 in Dobříš – August 29, 1942 in Prague), who was 20 years her senior. He refused to allow the expected child to bear his name or to be raised along with the couple's four older children, quietly managing to obtain a divorce in Prague on 8 January 1926, while Bertha left their home in Zbiroh, Czechoslovakia, to bear Hayes's child in Basel, Switzerland. Hayes offered to adopt the child, while the countess sought to resume the couple's relationship, while concealing it, until the late 1920s. The family moved into a home in Brookline, Massachusetts. In 1943 he sang several times in Britain to entertain troops, and appeared at the Royal Albert Hall on 29 September as the soloist before a 200 member choir of all Black soldiers, and all from USAAF Engineer Aviation Battalions. After the concert he dined at the London residence of Lt. Gen. John C. H. Lee, Commanding General of all logistics forces in the European Theater of Operations, who routinely received visiting political, manufacturing, and show business figures in the Theater. Hayes did not perform very much from the 1940s to the 1970s, but continued yearly concerts at Carnegie Hall in New York and performances at Fisk and other colleges. In 1966, he was awarded the degree of Honorary Doctorate of Music from The Hartt School of Music, University of Hartford. Hayes continued to perform until the age of 85, when he gave his last concert at the Longy School of Music in Cambridge. He was able to purchase the land in Georgia on which he had grown up as a child. He died on January 1, 1977, five years after his final concert.

Растық реакция

1924 жылы Прагадан Берлинге аттанбас бұрын американдық бас консул Хейске, окупациялық әскерлер толықтай шығарылғанша Германияға бармауды ескертті, себебі немістер қара терілі әскерлердің окупациясынан кейін қатты ашуда болды. Берлиндегі газеттердің бірінде американ елшісіне ашық хат жарияланып, онда «бір қасіреттің алдын алу қажет: атап айтқанда, Берлинге неміс ақындары мен композиторларының атын жоққа шығару үшін келген американдық қара нәсілді әншінің концерті» деп айтылды. Осы наразылықтарға қарамастан, Хейс: «Мен АҚШ-тың қарапайым азаматы ретінде француз тілді африкалықтардың болуы үшін жауапты деп есептейтіндеріне сенбеймін» деп жазды. Ол Берлиндегі Концертхауста концерттік залды қиындықсыз жалға алды. Немістер оның Берлинде өнер көрсетуіне риза болмады, сахнаға шыққанда бірнеше көрермен әншіге ысқырып, наразылық білдірді. Жаушылық атмосфераға қарамастан, Хейс Франц Шуберттің «Du bist die Ruh» әнін орындады. Хейстің керемет дауысы мен музыкалық таланты көрермендердің жүрегін жаулап, концерті сәтті аяқталды. 1942 жылы Хейстің әйелі мен қызы Джорджия штатындағы Ром қаласындағы аяқ киім дүкенінде ақ нәсілді клиенттерге арналған орындықтарға отырып қалды. Осыдан дау туып, олар дүкеннен кетуге мәжбүр болды. Кейін Хейс дүкен иесімен, ол кісіні жақсы білгендіктен, кездесіп, мәселені шешті. Дүкеннен шығып бара жатқанда Хейс полиция қызметкерлерінің шабуылына ұшырап, тұтқындалды, оның әйелі де қамауға алынды. Бірте-бірте оқиға бүкіл елдің назарына ілігіп, Хейске көптеген адамдар қолдау көрсетті. Шабуыл жасаған полиция қызметкері жұмыстан босатылып, оған қарсы федералдық айыптар қойылды. Лэнгстон Хьюздің «How About It, Dixie» атты өлеңі осы оқиғаға сілтеме жасайды. 1926 жылдың 5 қаңтарында Вашингтондағы біріктірілген (интеграцияланған) театр сахнасында өнер көрсеткені үшін, содан кейін 1926 жылдың 7 қаңтарында Мэриленд штатының Балтимор қаласындағы бөлінген (сегрегацияланған) театр сахнасында өнер көрсеткені үшін Хейс Джим Кроуға қарсы белсенділердің қатты сынап-жарғылауына ұшырады. Хейс 1945 жылы Жазғы институтта Блэк Маунтин колледжінде оқытты, ондағы оның қоғамдық концерті Мартин Дуберманның айтуынша, «Блэк Маунтин тарихындағы маңызды сәттердің бірі» болды. Осы концерттен кейін, онда орындықтар бөлінбегендіктен жақсы өтті, мектепте алғашқы толық уақытты қара нәсілді студент және толық уақытты оқытушы пайда болды.

Hayes, before departing from Prague for Berlin in 1924, was warned by American Consul General not to go to Germany until the occupying armies had been withdrawn, as Germans had bitter feelings over being occupied by armies with black troops. An open letter to the American Ambassador was published in a Berlin newspaper, calling "for the prevention of a certain calamity: namely, the concert of an American Negro who has come to Berlin to defile the name of the German poets and composers". despite this protest, Hayes wrote, "I refused to believe that they would hold me, a private Negro citizen of the United States, responsible for the presence of French speaking Africans". Hayes booked his recital at Konzerthaus Berlin with no difficulties. Germans were still unhappy about his appearance in Berlin, and when he appeared on stage several members of the audience began to boo and hiss at the singer. Despite the hostile climate, Hayes began to sing Franz Schubert's "Du bist die Ruh'". Hayes's remarkable voice and musical talent won over the audience and his concert was a success. Hayes's wife and daughter mistakenly sat in seats reserved for white customers in a shoe store in Rome, Georgia in 1942. An argument erupted which resulted in the two leaving. Later, Hayes confronted the store owner, whom he knew, and resolved the conflict. Upon leaving, Hayes was assaulted by police and put under arrest, with his wife also being taken into custody. Gradually the story received national attention and much sympathy for Hayes. The assaulting police officer was fired, with federal charges made against him. A poem by Langston Hughes, entitled "How About It, Dixie", refers to the incident. Hayes faced heavy criticism from anti Jim Crow activists for performing in an integrated theater in Washington, D. C., on January 5, 1926, followed by a segregated theater in Baltimore, Maryland, on January 7, 1926. Hayes taught at Black Mountain College for the 1945 Summer institute where his public concert was, according to Martin Duberman, "one of the great moments in Black Mountain's history". After this concert, in which unsegregated seating went well, the school had its first full time black student and full time member of the faculty.

Мұра

1982 жылы Теннесси университеті Чаттанугада жаңа музыкалық орындау орталығы – Роланд У. Хейс концерт залын ашты. Концерт залы Дороти Паттен көркемөнер орталығында орналасқан. 1990 жылы Роланд Хейз комитеті құрылып, Роланд Хейзді Джорджия музыкалық даңқ залына енгізуді мақсат етті. 1992 жылы Калхун Гордон өнер кеңесі құрылғанда, Роланд Хейз комитеті Джорджия штатының Калхун қаласында Роланд Хейз музыка гильдиясы мен мұражайына айналды. Ашылу салтанатына оның қызы Африка қатысты. Калхун орта мектебінің (Калхун, Джорджия) аумағында, кампустың солтүстік-батыс бұрышында, Калхун азаматтық аудиториясының жанында тарихи белгі орнатылған. Хартфорд сахнасы мен қалалық театр (Питтсбург) 2013 жылдың 10 қаңтарында Дэниел Битидің «Тыныс және қиял» музыкалық туындысының әлемдік премьерасын бірлесіп өткізді, бұл туынды Хейздің өміріне негізделген. Джорджия штатының 156-шы тас жолының бір бөлігі Хейздің есімімен аталады. Бруклиндегі (Массачусетс штаты) 58 Аллертон көшесіндегі Хейздің үйін гранит тіреуге орнатылған қола тақта белгілейді. Тақта 2016 жылдың 12 маусымында, Хейздің шамамен елу жыл тұрған үйінің алдында өткен салтанатта ашылды. Салтанатқа оның қызы Африка, Массачусетс штатының бұрынғы губернаторы Майкл Дукакис, Бруклин қаласының шенеуніктері және тағы да көптеген адамдар қатысты. Массачусетс штатының Роксбери қаласындағы мектеп оның құрметіне аталған. Роланд Хейс музыка мектебі қазір Джон Д. О'Брайант математика және ғылым мектебінің 9-12 сынып оқушыларына сабақ береді, бұрын Бостон мемлекеттік мектептері жүйесінің Мэдисон Парк техникалық-кәсіптік орта мектебімен бірлесіп жұмыс істеген. 2024 жылдың қаңтарынан бастап, бұрын Хит мектебі деп аталған Бруклиндегі (Массачусетс штаты) К-8 мектебі оның есімімен аталады.