Кіріспе
Жапон математигі (1915–2008) – ықтималдықтар теориясына, әсіресе, стохастикалық процестер теориясына маңызды үлес қосып, сол саланың дамуына зор ықпал еткен жапон ғалымы. Ол стохастикалық интеграл және стохастикалық дифференциалдық теңдеулер ұғымдарын жасады және Ито есептеуінің негізін қалаушы ретінде танымал. Сонымен қатар, ол стохастикалық есептеу мен дифференциалдық геометрия арасындағы байланысты зерттеуде алғашқылардың бірі болды, бұл байланыс стохастикалық дифференциалдық геометрия деп аталады. Ол Стокгольмде өткен Халықаралық математикалық конгреске (ICM) шақырылды.
was a Japanese mathematician who made fundamental contributions to probability theory, in particular, the theory of stochastic processes. He invented the concept of stochastic integral and stochastic differential equation, and is known as the founder of so called Itô calculus. He also pioneered the world connections between stochastic calculus and differential geometry, known as stochastic differential geometry, invited for the ICM in Stockholm.
Шолу
Ито стохастикалық интеграция және стохастикалық дифференциалдық теңдеулер теориясын қадағалап, қазір Ито есебі деп танылатын жаңа бағыт ашты. Оның негізгі ұғымы – Ито интегралы, ал ең маңызды нәтижелерінің бірі – Ито леммасы деп аталатын айнымалы формула. Ито есебі – кездейсоқ құбылыстарды математикалық тұрғыдан зерттеуге қолданылатын әдіс және түрлі салаларда қолданылады, әсіресе математикалық қаржыда кеңінен танымал. Ито көпқырлы беттердегі диффузиялық процестерді зерттеуге де үлес қосты, бұл стохастикалық дифференциалдық геометрия деп аталады. Оның есімінің стандартты Хепберн транскрипциясы Киёси Ито болғанымен, ол Киёси Ито (Кунрей-шики транскрипциясы) түрін қолданды. Батыста Ито және Ито деген альтернативті жазу түрлері де кездеседі.
Өмірбаян
Ито Мие префектурасындағы Хокусей чо қаласында дүниеге келген. Ол 1938 жылы бакалавр, ал 1945 жылы Токио университетінде математика ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. 1938-1945 жылдар аралығында Ито Жапон Ұлттық Статистикалық Бюросында жұмыс істеді, онда ол ықтималдық және стохастикалық процестер туралы екі маңызды еңбегін жариялады, соның ішінде стохастикалық интегралды анықтаған және Ито есебінің негізін қалаған мақалалар сериясы. Одан кейін ол стохастикалық талдау бойынша көптеген маңызды мақалалар арқылы өз идеяларын дамыта берді. 1952 жылы Киото университетінің профессоры болып тағайындалды және 1979 жылы зейнетке шыққанға дейін осы қызметте болды. 1950 жылдары Ито ұзақ уақыт бойы Жапониядан тыс, Корнелл, Стэнфорд, Принстон, Нью-Джерсидегі Жоғары оқу орындарында және Даниядағы Орхус университетінде болды. 2006 жылы Халықаралық математикалық одақ Итоға өмір бойы жетістіктері үшін алғашқы Гаусс сыйлығын табыс етті. Ол Мадридке сапар шеге алмағандықтан, оның кіші қызы Джунко Ито Испания королінен Гаусс сыйлығын алды. Кейін Халықаралық математикалық одақтың (IMU) президенті сэр Джон Болл Киотода өткен арнайы салтанатта Итоға медальді жеке табыс етті. 2008 жылдың қазан айында Ито Жапонияның Мәдениет орденімен марапатталды, ал Мәдениет орденін табыс ету рәсімі Император сарайында өтті. Ито жапон, қытай, неміс, француз және ағылшын тілдерінде жазды. 2008 жылдың 10 қарашасында ол 93 жасында Киотода (Жапония) қайтыс болды.