Кіріспе

АҚШ еңбек құқығында, жұмыс орнындағы бір адамның мінез-құлқы заңсыз дискриминацияға байланысты басқа адамның жұмыс істеуіне қиындық туғызса, онда жауыздық жұмыс ортасы туындайды. Алайда, жауыздық жұмыс ортасы – бұл құрбан болған адамның жыныстық қатынасқа барудан бас тартуына байланысты, оның үшін жағымсыз және қорқынышты жағдай тудыратын жағдай. Жыныстық қысымға қатысты шағымдарға қол сұғу, жыныстық сипаттағы сөздер айту, жұмыс орнында жыныстық суреттер көрсету, жыныстық тіл қолдану немесе ұятты әзілдер жасау жатады. Шағын мәселелер, ренжітулер және жекелеген оқиғалар әдетте дискриминация заңдарын бұзу деп есептелмейді. Жауапкершілік тудыру үшін, мінез-құлық ақылға қонымды адамды қорқытатын, жаушыл немесе мазалайтын жұмыс ортасын құруы керек. Жұмыс беруші осындай жағдайлардың алдын алмағаны үшін жауапкершілікке тартылуы мүмкін, егер ол қысымды болдырмауға тырысқанын және қызметкер жұмыс беруші ұсынған қысымға қарсы шараларды пайдаланбағанын дәлелдей алмаса. Басшылық қызметкерді қандай да бір әрекетіне кек қайтару үшін жұмыстан шығаруға бағытталған әрекеттер жасаса, жауыздық жұмыс ортасы туындауы мүмкін. Мысалы, егер қызметкер жұмындағы қауіпсіздік бұзушылықтары туралы хабарласа, жарақаттанса, кәсіподаққа қосылуға тырысса немесе басшылықтың заңсыз әрекеттері туралы хабарласа, ал басшылықтың жауабы – қызметкерді қысымға алып, жұмыстан кетуге мәжбүрлеу болса. Жұмыс берушілер қызметкерлерді жұмыстан кетуге мәжбүрлеу үшін негіссіз жазалау шараларын қолдану, жұмыс уақытын қысқарту, жалақыны төмендету немесе шағымданушы қызметкерді алыс жерге ауыстыру сияқты әрекеттерге баруы мүмкін. АҚШ Жоғарғы Соты Oncale v. Sundowner Offshore Services, Inc. ісінде VII тараудың «жалпы әдеп кодексі емес» екенін мәлімдеді. Осылайша, федералды заң қарапайым қысымға, кездейсоқ пікірлерге немесе аса ауыр емес жекелеген оқиғаларға тыйым салмайды. Керісінше, мінез-құлық адамның еңбек жағдайларын өзгеретіндей объективті түрде мазасыздық тудыруы керек. Еңбек жағдайлары тек қана қысым нақты еңбек шараларына әкелсе немесе оның сипаты жеткілікті түрде ауыр немесе кең таралған болса ғана өзгереді.

Жұмыс орнында зорлық-зомбылық - ақылға қонымды әйелдің үлгісі

Жұмыс орнындағы сексуалдық қысымның күрделілігі "ақылға қонымды әйел" критерийімен толыққанды бейнеленбейді. Бұл, "ақылға қонымды әйел" жұмыста сексуалдық қысымға ұшырамайды деген қате түсінікке әкеліп соғады, соның салдарынан жауырысқан жұмыс ортасы туындайды. Дегенмен, мақала "ақылға қонымды әйел" анықтамасының толыққанды шындыққа сай еместігін көрсетеді. Шындығында, көптеген әйелдер жауырысқан жұмыс ортасымен күресіп жатыр. Соттар сексуалдық қысымның жауырысқан жұмыс ортасын құрайтыны туралы шешім қабылдады. Бізді "ақылға қонымды адам" критерийінен "ақылға қонымды әйел" критерийіне көшірген сот ісі – 1991 жылғы "Эллисон Брэдиге қарсы" ісі. Бұл іс өте маңызды, себебі ол осы ұғымға жаңа мағына берді. Жаңа стандарт – ақылға қонымды әйелдің қызмет шартын өзгертуге және жауырысқан жұмыс ортасын құруға жеткілікті деп санарлық мінез-құлық.

Дәлелдік жүктеме

Дәл жаушыл орта бар деген шағым туған жағдайда, мінез-құлықтың заңдылығы әрбір нақты жағдай бойынша қарастырылуы тиіс. Жұмыс орнында мұндай шағым жәбірленушінің жұмысын жалғастыру шарты ретінде сезінетін жұмыс жағдайларына, емес, жұмыс орындарындағы нақты өзгерістерге бағытталған. Жағдайдың заңдық тұрғыдан қарастырылуы үшін, "барлық жағдайлардың жиынтығы" салмақталып, қорқыту жәбірленушінің жұмыс шарттарын, мүмкіндіктерін өзгерткен және жағымсыз жұмыс ортасын құрған, яғни оның қызметіне жеткілікті түрде зиян келтіргенін анықтауға бағытталған.