Кіріспе

Мұстафа Кемал Ататүрктің 1927 жылғы сөзі (ағылшын тілінде «A Speech» немесе «The Speech» деп аталады) – Гази Мұстафа Кемалдың 1927 жылдың 15-20 қазанында Республикалық халық партиясының екінші съезінде сөйлеген сөзі. Бұл сөз 1919 жылдың 19 мамырында Түрік тәуелсіздік соғысының басталуы мен 1923 жылы Түркия Республикасының құрылуы арасындағы оқиғаларды қамтиды. Ататүрк осы сөзді оқып шығуға отыз алты сағат (6 күндік аралықта) уақыт жұмсады, ол Кемалистік тарихнаманың негізіне айналды. «Нұтұқ» түрік ұлтшылдығының шешімді кезеңі болды, ол республика, демократия, ұлттың егемендігі және зайырлылық сияқты жаңа түсініктер мен ұғымдарды қоғамдық пікір қалыптастыру тіліне енгізді. Ататүрк бұл ұғымдарды түрік халқының «ең құнды мүліктері», олардың жаңа мемлекетінің «негізі» және олардың болашақ «өмір сүруінің» алғы шарты деп атады.

Талдау

Түрік тарихшысы Хакан Узунның айтуынша, «Нұтөк» Ататүктің қабылдаған негізгі құндылықтарының бейнесі. Бұл сөйлеуде Ұлттық қозғалысқа да, республикаға да ұлттық бірліктің маңыздылығы жайлы айтылады. Ұлттық қозғалыс тәуелсіздік пен бірлікті егемендікке ұмтылу арқылы іске асыруды мақсат етті, оны заңды негізде агрессивті емес, қорғаныс позициясымен жүзеге асырды. Түрік социологы Фатма Мюге Гёчек бұл сөйлеудің «түрік ұлттық баяны ретінде қабылданып, мемлекет тарапынан қасиетті деңгейге көтерілгенін» айтады. Гёчек Ататүкті қорлау заңмен қылмыстық қылмыс деп есептелетіндіктен, түрік тарихшылары бұл сөйлеуді сыни тұрғыдан талдай алмағанын мәлімдеді. Ол былай деді: «Мәтін түрік ұлтының 1919 жылы туғанын көрсетеді, ал 1915 жылы мемлекеттік зорлық-зомбылық арқылы армяндардың қырылуын республиканың тарихқа дейінгі кезеңіне ысырып тастайды». Тарихшы Марк Дэвид Бейр жазғандай, британдық тарихшы Перри Андерсон: «1927 жылы ол айтқан сөз елдің ресми сеніміне айналды, ол Хрущев пен Кастроның кез келген сөзінен де асып түсті. Өзінің жетістіктерін мақтап, ол 36 сағатқа созылып, алты күн бойы жеткізілді, нәтижесінде 600 беттен тұратын томдық еңбек құрастырылды – автократия тарихындағы рекорд».