Кіріспе
1981 жылы Майкл Манн түсірген фильм, осы атпен шыққан басқа фильмдер. "Ұры" – 1981 жылғы американдық нео-нуарлық ұрлық пен әрекетке толы триллер. Бұл Майкл Манннің толық метражды фильмдегі дебюті, және басты рөлде кәсіби сейфтерді ашушы, өмірінен қашып құтылуға тырысатын Джеймс Каан, сондай-ақ оның әйелі Тюсдей Велд ойнайды. Көмекші актерлер құрамында Джеймс Белуши, Роберт Проски, Деннис Фарина және Вилли Нельсон бар. Сценарий бұрынғы мысық тонаушы Франк Хоймердің "Үйге шабуылдаушылар: Мысық тонаушының әңгімелері" атты естелік кітабынан шабыттандырылған. Музыкалық қосымшаны Tangerine Dream жазды және орындады. Джерри Брукхаймер және Джеймс Каанның інісі Ронни өндірген "Ұры" 1981 жылы Канн кинофестивалінде көрсетіліп, "Алтын пальма" сыйлығы үшін күресті. Фильм АҚШ-та 1981 жылдың 27 наурызында кеңінен мақтауға ие болып шықты.
other films by this name
Thief is a 1981 American neo noir heist action thriller film directed and written by Michael Mann in his feature film debut and starring James Caan in the title role, a professional safecracker trying to escape his life of crime, and Tuesday Weld as his wife. The supporting cast includes James Belushi, Robert Prosky, Dennis Farina, and Willie Nelson. The screenplay is inspired by the book The Home Invaders: Confessions of a Cat Burglar, a memoir by former cat burglar Frank Hohimer. The original musical score was composed and performed by Tangerine Dream. Produced by Jerry Bruckheimer and James Caan's brother Ronnie, Thief was screened at the 1981 Cannes Film Festival, where it competed for the Palme d'Or. It was released in the United States on March 27, 1981, to widespread critical acclaim.
Сюжет
Фрэнк – зергерлік бұйымдар ұрлайтын, бұрын сотталған адам. Ол Иллинойс штатының Джолиет қаласындағы Жолиет түзеу орталығынан босатылғаннан бері өмірін дұрыс жолға қойған. Чикагодағы екі табысты бизнесі (бар және автосалон) оның қылмыстық кәсіпорнының жасырын жері ретінде қызмет етеді. Фрэнк өмірлік арманының жетіспейтін бөлігін орындауға кіріседі: Джессимен, кассир қызбен отбасы құру. Үлкен алмаз ұрлағаннан кейін, Фрэнк алмаздарды өзінің делдалы Джо Гэгске тапсырады. Бірақ Фрэнк 185 000 доллар үлесін алуға үлкермей, Гэгс он екі қабатты үйден лақтырылып өлтіріледі. Барри, Фрэнктың досы және серіктесі, Гэгс жұмыс істеген металл өңдеу компаниясының директоры Аттальяның Гэгстің өліміне және Фрэнк ақшасын ұрлауға жауапты екенін анықтайды. Фрэнк металл өңдеу компаниясында Аттальямен қақтығысқа түсіп, ақшасын қайтаруды талап етеді. Бұл Аттальяның жұмыс берушісі Леомен кездесуге әкеледі, ол үлкен қылмыстық топтың басшысы. Фрэнкке белгісіз, Лео Гэгстен Фрэнкке арналған заттарды біраз уақыттан бері алып келіпті. Лео ақшаны қайтарып береді және Фрэнктың ұрланған заттарды таңдаудағы шеберлігіне риза екенін айтады. Ол Фрэнктың өзіне тікелей жұмыс істегенін қалайды, үлкен пайда ұсынады. Олардың кездесуін полиция сырттан бақылайды. Фрэнк бастапқыда келіспейді, себебі бұл оның жағдайына күмәндік тудырады, бірақ сол түні Джессимен сөйлескеннен кейін ойы өзгереді. Джесси оның өміріне араласуға келіседі, ал Фрэнк түрмеде тірі қалу үшін қатал мінез таныту керектігін айтады. Фрэнк енді Лео үшін бір үлкен жұмыс жасауға келіседі, Барриге бұл олардың соңғы жұмысы болатынын мәлімдейді. Мемлекеттік асырап алу агенттігінен бас тартқаннан кейін, Леоның көмегімен Фрэнк қара нарықтан сәби сатып алады және оны қайтыс болған ұстазы Окланың құрметіне Дэвид деп атайды. Фрэнктың жұмысы жақсы өтеді және ол 4 миллион долларлық бағасы бар алмастар үшін келісілген 830 000 доллар алуды күтеді. Бірақ жұмыстан оралғаннан кейін Лео оған 100 000 доллардан да аз ақша береді. Леоның айтуынша, ол Фрэнктың қалған үлесін Форт-Уорт пен Далластағы сауда орталықтарына инвестициялаған, бірақ Фрэнк бұл идеяны бұрын қабылдамаған. Сонымен қатар, Лео Фрэнкпен ақылдаспай, алты аптадан кейін Палм-Бич қаласында тағы бір жұмыс ұсынады. Фрэнк Леоға олардың келісімшарты аяқталғанын айтады және кетіп бара жатқанда ақшаны алып, қалған соманы 24 сағат ішінде талап етеді. Фрэнк өзінің автосалонына барады, бірақ Леоның қолбасшылары Барриді ұрып-соғып, тұтқынға алып, оған шабуыл жасауға дайын тұрады. Фрэнк есінен танып, Барриді олар өлтіреді. Фрэнк Леоның өзіне қарап тұрғанын көріп оянады, оның төңірегінде қолбасшылары тұр. Лео оған өзінің, Джессидің, баласының және барлық мүлкінің енді өзіне тиесілі екенін айтады. Егер Фрэнк оның үшін жұмыс істемесе, ол оның отбасына қауіп төндіреді. Лео Фрэнкты жауапкершіліктеріне назар аударуды ескертеді. Үйге оралған Фрэнк Джессиге үйден шығып кетуін бұйырады, оған некелері аяқталғанын, ол дереу кетуі керек екенін және ол оған қосылмайтынын айтады. Фрэнк серіктесіне оны, сәбиді және 410 000 доллар ақшаны ешкім таба алмайтын жерге апаруды тапсырады. Жоғалтатын ештеңесі қалмаған Фрэнк олардың үйін жарылғыш заттарды қолданып жарылып тастайды. Содан кейін ол өзінің бизнесіне барады және солай істейді. Оқ атуға қарсы жилет киген Фрэнк Леоның үйіне тыныш ауданда тығырықтан кіреді және Аттальяны ас үйде ұрып-соғады. Фрэнк Леоны іздейді және оны қонақ бөлмеде өлтіреді. Фрэнк үйден қашып кетуге тырысқан Аттальяны қуып жетеді, бірақ Леоның күзетшілерімен аулада кездеседі. Атыс кезінде Фрэнк жараланады, бірақ үш күзетшіні де өлтіреді. Фрэнк киім астындағы оқтан қорғайтын жилетін босатады және түнге қарай кетеді.
After resisting a shakedown from a group of corrupt police detectives, and then subsequently ditching their surveillance, Frank and his crew are involved in a large scale Los Angeles diamond heist organized by Leo. All goes well with Frank's "burn job" and he is expecting the agreed upon sum of $830,000 for the unmounted stones with a wholesale value $4 million. But when Frank returns from the job, Leo gives him less than $100,000. This is all that Frank will receive in cash according to Leo, who says he invested the rest of Frank's cut in shopping centers in Fort Worth and Dallas, Texas, an idea Frank had previously rejected. In addition, Leo has set up a Palm Beach score for Frank in six weeks without consulting him. Frank tells Leo that their deal is over and takes the cash as he leaves, demanding the rest of his money in 24 hours. Frank drives to his car lot, unaware that Leo's henchmen have already beaten and captured Barry and are waiting to ambush him. Frank is knocked out and Barry is killed by the enforcers. Frank awakens with Leo staring down at him, surrounded by his henchmen. Leo informs him that he, Jessie, their child, and everything he owns are Leo's property. He threatens Frank's family if he does not continue working for him. Leo warns Frank to focus on his responsibilities. When Frank returns home, he orders an uncomprehending Jessie out of their house, telling her their marriage is over, that she must immediately leave, and that he will not be joining her. Frank instructs an associate to drive her, the baby, and $410,000 in cash to somewhere where they cannot be located. With nothing to lose, Frank blows up their home using high explosive charges. He then drives to his business establishments and does likewise. Armed with a pistol, he quietly breaks into Leo's house in a peaceful neighborhood and pistol whips Attaglia in the kitchen. Frank hunts for Leo, killing him in the living room. Frank then pursues Attaglia as he tries to escape from the house, but is confronted in the front yard by Leo’s bodyguards. In the ensuing gunfight, Frank is shot, but manages to kill the trio. Frank loosens what appears to be a bulletproof vest he was wearing beneath his jacket, and walks away into the night.
Кастинг
"Ұрлық" Дэннис Фарина, Уильям Петерсен, Джеймс Белуши және Роберт Проски актерлерінің кинодағы алғашқы дебюті болды. Фарина сол кезде Чикаго полициясының офицері болғандықтан, фильмде мафияның қарақшысы рөлінде ойнады. Ал, Жон Сантуччи (шынайы аты: Джон Шиавоне), жемқор полицей Урицци рөлін сомдайды, ол жақында мерзімінен бұрын босатылған ұры болған және Фрэнк кейіпкерінің жасалуына ішінара негіз болды, сонымен қатар фильмде техникалық кеңесші болып жұмыс істеді. Фильмдегі тағы бір актер, В. Р. ‘Билл’ Браун, бұрынғы сейф жаратын адам және Джозеф Скализемен байланысы бар адам болды. Гавин МакФадьен, детектив Бореско рөлін ойнаған, журналист болған және кейін Маннның 1999 жылғы "Инсайдер" фильміне кеңесші ретінде қызмет еткен. 1986 жылы Фарина мен Сантуччи Манн мен Адамсонның "Қылмыстық тарих" телесериалында түсті, Фарина Чикаго полициясының лейтенанты рөлінде, ал Сантуччи – зергер ұры рөлінде. Петерсен, кейіннен Фаринамен бірге Маннның "Аңшы" фильмінде ойнаған, клубтағы бармен рөлінде шағын эпизодта көрінеді. Чикагодағы белгілі импровизация шебері Дел Клоуз механик рөлінде қысқа ғана көрінеді, бұл көрініс басқа механиктермен бірге импровизацияланды.
Түсірілім
"Қорлық" Чикаго, Иллинойс және Лос-Анджелесте түсірілді. Джерри Брукхаймер мен Ронни Кан фильмнің продюсерлері болды. Майкл Маннның толық метражды фильмдегі режиссерлік дебюті ретінде "Қорлық" кейінірек оның визиттік карточкасына айналатын көптеген кинематографиялық тәсілдерді көрсетеді. Олардың ішіндегі ең маңыздысы – Дональд Э. Торин түсірген операторлық жұмыс, ол жарық пен көлеңкені пайдаланып, оқиғаға, әсіресе түннің қараңғысында өтетін сахналарға, қауіпті атмосфера сыйлайды. Фильм егжей-тегжейлілігі үшін де мақтауға ие: ұрының құралдары мен әдістері, тіпті сейфті тесіп кіруге қолданылатын окси-ланс та нақты, себебі Манн шынайы ұрыларды техникалық кеңесшілер ретінде тартуды жөн көрді. Франктің Атталияға қару ұстап, ақшасын қайтарып алуға тырысқан көрінесі фильмнің постерлерінің бірінде қолданылды. Фильмнің соңында Франк үйін қиратады. Фильм компаниясы нақты үйге жалған фасад орнатып, оны жарылғыш заттармен жоюға тырысты. Бірақ жарылыстар нақты үйге ауыр зақым келтірді, нәтижесінде оны бұзуға тура келді. Джеймс Каанның Велдпен кофеханадағы бірнеше минуттық эмоционалды монологы фильмнің биік нүктесі деп жиі айтылады, ал Каан бұл сахнаны өзінің мансабындағы ең сүйіктісі санайды. Актер фильмді ұнатып, рөлді ойнау қиын болғанын мойындады. "Мен эмоционалды түрде ашық болуды жақсы көремін, бірақ бұл жігіт ештеңеге де ашық емес".
Музыка
Манн фильмдеріне соңғы үлгідегі музыканы қолданатын режиссер ретінде танылды. "Thief" фильмінің көңіл күйін беретін саундтректерін Tangerine Dream тобы жазды және орындады. Бұл топтың 1980-ші жылдары жазған көптеген атақты фильмдердің музыкаларының екіншісі болды. Фильм "Раззи" сыйлығына "Ең нашар музыкалық саз" номинациясы бойынша ұсынылған болатын, бірақ бұл Маннға келесі көркем фильмінің музыкасын осы топқа тапсырудан жаңылған жоқ. Сөйтіп, 1983 жылы түсірілген "The Keep" атты екінші дүниежүзілік соғыс тақырыбындағы қорқынышты фантастикалық фильмге де музыка жаздырды. Алғашқыда ол фильмнің музыкасын Чикаго блюзымен безендіруді жоспарлаған. Ол былай деді: "Дегенмен, фильмнің тақырыптық мазмұны мен оның көрерменмен резонансқа түсу мүмкіндігін сезіндім. Музыканы таңдауда аймақтық ерекшеліктер Фрэнктың тәжірибесін тек оған ғана арналғандай ететінін түсіндім. Сондықтан электронды музыканың ашықтығы мен формалдығын, яғни "Тангерин Дримді" қаладым". Фильм 1981 жылдың 27 наурызында АҚШ кинотеатрларында көрсетіліп, 4,3 миллион долларлық табыс тапты. Алғашқы көрсетілімінде үлкен қаржылық табысқа жете алмаса да, бұл фильм Маннның мансабында маңызды орын алды, әсіресе оның "Heat" атты қылмыстық эпопеясы шыққаннан кейін, екі фильм арасында көптеген ортақ нәрселер байқалды.
Сыни жауап
Фильм сыншылардың кең пікірмен мақталып, жоғары бағаланды. Rotten Tomatoes шолу сайтында 83 сынға негізделген рейтингі 80% құрайды, ал орташа бағасы 7.70/10. Сайттағы консенсус былай делінген: "Ұрының түйінделген соңы кейбір көрермендерді қанағаттандырмауы мүмкін, бірақ бұл өте шынайы және әдемі түсірілген нео-нуар, өзінің харизмасының шарына жеткен Джеймс Канның керемет ойынының арқасында жасалған." Фильмге 4 жұлдыздың 3,5-і берілді, сондай-ақ "Егер Ұрының кемшілігі болса, онда Вилли Нельсонның кейіпкерін бейнелеуі болуы мүмкін" деп жазылды. Одан әрі: "Вилли осы кейіпкерді соншалықты жақсы ойнады, біз одан да көбірек көруді қаладық. Бірақ, менің ойымша, фильмде біз осылай терең сезімдерге бөленген кейіпкерлер туғанда, бұл жақсы жаңалық, ал Ұры осындай кейіпкерлерге толы. Бұл - шынайы адамдар туралы триллер. Мұндай фильмдер сирек кездеседі."