Кіріспе

Теледидар термині

Электрондық бағдарламалау нұсқаулары (EPG) және интерактивті бағдарламалау нұсқаулары (IPG) – теледидар, радио және басқа да медиа қолданбаларын пайдаланушыларға ағымдағы және алдағы бағдарламалар (көбінесе, теледидар тізімдері) туралы ақпаратты көрсететін, үнемі жаңартылатын мәзірлерді ұсынатын мәзірге негізделген жүйелер. Кейбір нұсқаулықтарда өткен бағдарламаларды қарауға мүмкіндік беру үшін кері жылжу функциясы да болады. Олар көбінесе нұсқаулықтар немесе теледидар нұсқаулықтары деп аталады. Интерактивті емес электрондық бағдарламалау нұсқаулары (кейде «навигациялық бағдарламалық қамтамасыз ету» деп аталады) әдетте теледидар мен радио үшін қолжетімді және кабельдік немесе спутниктік теледидар провайдері өз көрермендеріне арналған бағдарламалардың кестесі туралы ақпаратты сандық түрде көрсететін, интерактивті емес мәзірден тұрады. EPG деректері әрбір провайдердің орталық бас станциясында орналасқан арнайы бейне таңбасын жасау (CG) жабдықтары арқылы жіберіледі. EPG арнасына қосылу арқылы барлық қолжетімді арналардағы ағымдағы және алдағы теледидар бағдарламаларын тізімдейтін мәзір көрсетіледі. EPG-нің теледидар және радио хабарларын таратумен байланысты заманауи түрі – интерактивті [электрондық] бағдарламалау нұсқаулығы (IPG, бірақ көбінесе EPG деп аталады). IPG теледидар көрермендері мен радио тыңдаушыларына бағдарламалардың кестесін интерактивті түрде қарауға, уақыты, атауы, арнасы немесе жанры бойынша бағдарламаны таңдауға және табуға мүмкіндік береді. Оның интерактивті мәзірлері толығымен жергілікті қабылдау немесе көрсету құралдарында, жеке хабар тарату станциялары немесе орталықтандырылған кестелік ақпарат берушілер жіберген шикі кестелік деректерді пайдалана отырып жасалады. Типик IPG жеті немесе 14 күндік кезеңді қамтитын ақпаратты ұсынады. Интерактивті EPG-ні толтыру үшін қолданылатын деректер Интернет арқылы ақылы немесе тегін таратылуы мүмкін және Интернетке тікелей немесе компьютер арқылы қосылған құралдарда іске асырылуы мүмкін. Теледидардағы IPG, Бағдарламаны жеткізуді басқару (PDC) технологиясымен бірге, цифрлық бейнежазбалар (DVR) арқылы теледидар бағдарламаларын жазуға мүмкіндік береді, олар жеке бейнежазбалар (PVR) деп те аталады.

Солтүстік Америка

1981 жылы United Video Satellite Group Солтүстік Америкада алғашқы EPG қызметін іске қосты, ол The Electronic Program Guide кабельдік арнасы болды. Бұл АҚШ және Канададағы кабельдік жүйелерге абоненттеріне тәулік бойы, 24 сағат бойы арналған кабельдік арнада бағдарлама туралы ақпаратты (көрсетілімдерді 90 минутқа дейін алдын ала хабарлап) ұсынуға мүмкіндік берді. Қызметке қатысатын кабельдік жүйелерге спутник арқылы бастапқы тізімдер деректері жіберілді, олардың әрқайсысы жүйедегі арналар тізіміне сәйкес форматта абоненттерге көрсету үшін бас станциясында компьютер орнатты. Кейін EPG арнасы Prevue Guide деп аталды және 1980-ші жылдардың соңына дейін, 1990-шы жылдардың барлығына және 21-ші ғасырдың бірінші онжылдығында TV Guide Network немесе TV Guide Channel ретінде Солтүстік Америка кабельдік жүйелері үшін де-факто EPG қызметі ретінде танылды. 1986 жылы Нэшвиллдегі сауда көрмесінде STV/Onsat, баспа бағдарламалық нұсқаулықты шығарушы, SuperGuide таныстырды – үй спутниктік тарелкасы бар көрермендерге арналған интерактивті электрондық бағдарламалық нұсқаулық. 1987 жылы STV Magazine журналында осы жүйе туралы мақала жарияланды. Бастапқы жүйеде қара-ақ дисплей болды және бағдарлама туралы ақпаратты шамамен бір аптаға жергілікті жадта сақтайтын. Құрылғымен өзара әрекеттесу үшін қашықтан басқару пульті қолданылды. Пайдаланушы көруге ниетті бағдарламаны тапқаннан кейін, нұсқаулықты өшіріп, спутниктік қабылдағышты дұрыс каналға баптауы керек болды. Жүйені STV/OnSat компаниясының Крис Шултейс және инженер Питер Холленбек әзірледі. Нұсқаулық ақпараты спутник арқылы таратылды. Ақпарат жергілікті жадта сақталғандықтан, пайдаланушы белгілі бір спутникке немесе каналға қосылмастан нұсқаулықты пайдалана алды. 1990 жылдың наурыз айында Uniden 4800 қабылдағышына интеграцияланған екінші буын SuperGuide жүйесі ұсынылды. Бұл нұсқада түсті дисплей болды және аппараттық бөлігі арнайы чипке негізделген; сонымен қатар ол екі аптаға дейін бағдарлама туралы ақпаратты тарата алды. Пайдаланушы қызығушылық танытқан бағдарламаны тапқаннан кейін, қашықтан басқару пультіндегі батырманы басып, қабылдағыш тікелей сол бағдарламаға ауысты. Бұл құрылғыда бір батырманы басу арқылы жазу функциясы бар және инфрақызыл шығыс арқылы VCR басқарылды. Солтүстік Америкада қол жетімді, бұл жергілікті жадта сақталған нұсқаулықты қабылдағышпен біріктіретін және бір батырманы басу арқылы бағдарламаны көруге және жазуға мүмкіндік беретін алғашқы коммерциялық құрылғы болды. Жүйе туралы презентация 1990 жылы Чикагода өткен IEEE тұтынушы электроникасы симпозиумында жасалды. 1988 жылдың маусым айында іздеуге болатын электрондық бағдарламалық нұсқаулықты іске асыруға қатысты патент алынды – интерактивті бағдарламалық нұсқаулық (IPG). TV Guide Magazine және Liberty Media 1992 жылы EPG әзірлеу үшін TV Guide On Screen атты бірлескен кәсіпорын құрды. Бірлескен кәсіпорынды видео ойындарда тәжірибелі Брюс Дэвис басқарды және 1995 жылдың соңында General Instrument CFT2200 кабельдік қорапшасында интерактивті бағдарламалық нұсқаулықты нарыққа енгізді. TV Guide On Screen-нің негізгі бәсекелестері Prevue Guide және StarSight Telecast болды. Liberty Media компаниясының иесі Telecommunications Inc 1995 жылы Prevue Guide компаниясының иесі United Video Satellite Group компаниясын сатып алды. Кейіннен TV Guide On Screen және Prevue Guide біріктірілді. TV Guide On Screen сандық кабельдік қорапшалар үшін General Instrument компаниясының DigiCable сериясындағы қорапшаларда пайда болды. Келесі даму туралы TV Guide вики-бетіне қараңыз. Scientific Atlanta 1993 жылы 8600X Advanced аналогтық қорапшасын ұсынды, ол интерактивті электрондық бағдарламалық нұсқаулықты, жүктелетін бағдарламалық қамтамасыз етуді, екі жақты байланысты және VCR сияқты көру үшін тоқтату/ойнату/кері ойнату мүмкіндіктерін қамтыды. Time Warner және басқа клиенттер миллиондаған данасын сатып алды.

Батыс Еуропа

Батыс Еуропада 2008 жылдың соңында 59 миллион теледидар ұйымы EPG құрылғыларымен жабдықталған, бұл барлық теледидар ұйымдарының 36% құрайды. Жағдай әр елде әртүрлі, әр нарықтағы цифрлықтандыру деңгейіне және ақылы теледидар мен IPTV-нің рөліне байланысты. Sky алғашқы қадам жасаған және BBC iPlayer мен Virgin Media амбициялық ізбасарлар ретінде, Ұлыбритания қазірге дейін ең дамыған және инновациялық EPG нарығы болып табылады, 2010 жылы көрермендердің 96% EPG-ді жиі пайдаланған. Inview Technology – Ұлыбританияның ең ірі және ең көне EPG өндірушілерінің бірі, ол 1996 жылдан бастап жұмыс істейді және қазіргі уақытта Humax және Skyworth компанияларымен серіктестікте. Скандинавия да жоғары инновациялық EPG нарығы болып табылады. Тіпті Италияда да EPG-нің таралуы салыстырмалы түрде жоғары – 38%. Францияда IPTV EPG дамуының басты қозғаушы күші болып табылады. Көптеген басқа еуропалық елдерден өзгеше, Германия цифрлықтандыру процесінің салыстырмалы түрде баяу болуы және онда ақылы теледидардың аз рөл атқаруына байланысты артта қалған.

Қазіргі қолданылулары

Қазіргі уақытта интерактивті бағдарламалық нұсқаулықтар (IPG) көптеген телеарналарда кеңінен таралған. EPG теледидар арқылы (дидар қораптары және барлық қазіргі цифрлық теледидар қабылдағыштары), ұялы телефондар арқылы (әсіресе смартфон қосымшалары арқылы) және интернет арқылы қолжетімді. Онлайн-теледидар нұсқаулықтарының танымалдылығы артып келеді, Google-да «теледидар нұсқаулығы» деген сөзді ай сайын жеті миллионнан астам рет іздейді. Теледидар үшін IPG қолдауы цифрлық кабельдік, цифрлық спутниктік және эфирлік цифрлық хабар тарату үшін барлық заманауи қабылдағыштарға енгізілген. Олар TiVo және MythTV сияқты цифрлық бейне тіркегіштерде де жиі кездеседі. Цифрлық радио және цифрлық спутниктік радио үшін жоғары деңгейдегі қабылдағыштар да IPG-мен жабдықталған. Теледидар бағдарламаларының интерактивті емес электронды нұсқаулықтарына (EPG) деген сұраныс, теледидар үшін интерактивті бағдарламалық нұсқаулықтардың кеңінен қолжетімділігіне байланысты төмендеді. TV Guide Network, осы қызметтердің ең ірісі, бастапқыда интерактивті емес EPG қызметі болғаннан кейін, 2015 жылдың қаңтарында Pop деп қайта аталған, жалпы ойын-сауық кабельдік арнасына айналды. Теледидардағы IPG, EPG сияқты бірдей ақпаратты ұсынады, бірақ одан жылдам және көбінесе толыққандырақ. Теледидарлық IPG, PVR-мен (персональды бейне тіркегіш) үйлесімді болса, көрермендерге бағдарламаларды таймерді пайдаланбай, тікелей EPG-ден таңдап көруге және жазуға мүмкіндік береді. Пайдаланушылардың IPG-де ең көп назарына ілігетін нәрсе – графикалық интерфейсі (GUI), әдетте арна атаулары мен бағдарламалардың атаулары мен уақыттарын көрсететін кесте немесе тор. Веб және теледидарлық IPG интерфейстері пайдаланушыға кез келген бағдарламаны таңдап, EPG провайдері ұсынған қосымша ақпаратты қарауға мүмкіндік береді. Сондай-ақ, қосымша арналардағы бағдарламалар да тізімге енгізілуі мүмкін. Әдеттегі IPG пайдаланушыларға жанр бойынша іздеуге, сондай-ақ таңдалған бағдарламаны бір түрту арқылы көруге немесе жазуға мүмкіндік береді. Еске салғыштар мен ата-аналық бақылау функциялары да жиі қосылады. Кейбір DirecTV IRD-дегі IPG, инфрақызыл сәуле шығарушы арқылы бейне тіркегішті басқара алады, осылайша қашықтан басқару пультін имитациялайды. IPG-дегі соңғы жаңалық – ұсыным қозғалтқышы немесе семантика арқылы жекелендіру. Семантика, өткен таңдауларына сүйене отырып, бір немесе бірнеше көрерменге қызығушылықтарына сай бағдарламаларды ұсынуға мүмкіндік береді. Мысалы, iFanzy сияқты IPG пайдаланушыларға интерфейстің сыртқы түрін өзгертуге мүмкіндік береді. Теледидардағы IPG-ге кестелік ақпаратты жеткізу стандарттары қолданбалар мен елдер бойынша әртүрлі. Guide Plus+ сияқты ескі IPG аналогтық технологияны (мысалы, аналогтық теледидар бейнесигналдарының тік аралығы) пайдаланды, IPG-ге қосылған тұтынушылық жабдыққа тізім деректерін тарату үшін. Еуропада Еуропалық телекоммуникациялық стандарттар институты (ETSI) цифрлық теледидар хабарларын тарату сигналдары арқылы IPG деректерін стандарттау үшін ETS 300 707 стандартын жариялады. Қазіргі заманғы цифрлық эфирлік теледидар мен радио қабылдағыштарына енгізілген IPG үшін тізім деректері әдетте әр станцияның MPEG тасымалдау ағынында немесе оған қоса арнайы деректер ағынында жіберіледі. Мысалы, ATSC стандарты цифрлық эфирлік теледидар үшін әр станцияның PSIP-інде жіберілетін кестелерді пайдаланады. Бұл кестелер бағдарламаның басталу уақытын, атауын және қосымша сипаттамалық метадеректерді қамтиды. Экранда көрсету үшін ағымдағы уақыт сигналдары да қосылады және жазу құрылғыларында таймерлерді орнату үшін қолданылады. Қазіргі заманғы цифрлық кабельдік және спутниктік теледидар қабылдағыштары үшін үшінші тараптың тізімдерін ұсынатын деректер жинақтаушыларға сүйену әдеттегі жағдай. Мұндай компаниялардың қатарында Tribune TV Data, Gemstar TV Guide (қазір TiVo Corporation), FYI Television, Inc. (АҚШ және Еуропа), TV Media (АҚШ және Канада), Broadcasting Dataservices (Еуропа) және Dayscript (Латын Америкасы), сондай-ақ What's On India Media Pvt. Ltd (Үндістан, Шри-Ланка, Индонезия, Таяу Шығыс және Азия) бар. Ескі дидар қораптарына енгізілген IPG жүйелері, эфирлік цифрлық сигналдарды қабылдауға арналған және кіріктірілген цифрлық тюнерлері бар теледидарлар, кабельдік, спутниктік және IPTV адаптерлерімен салыстырғанда, интерактивті мүмкіндіктері шектеулі болуы мүмкін. Бұл модельдердегі техникалық шектеулер пайдаланушыларға бағдарламалардың тізімін 16 сағаттан аспайтын уақытқа және толыққанды синопсиске қол жеткізуге мүмкіндік бермеуі мүмкін, сондай-ақ IPG-нің MPEG ағынынан бағдарламалардың синопсисін талдауға немесе тізімдерді ертеңгі күні 00:00-ден кейін ғана көрсетуге мүмкіндік бермейді. Жаңа теледидарларға (соның ішінде Smart TV), цифрлық эфирлік дидар қораптарына және антеннаға қосылған бейне тіркегіштерге енгізілген IPG экрандағы дисплейлер мен кабельдік, спутниктік теледидар дидар қораптарына ұқсас интерактивті мүмкіндіктерді ұсынады, оның ішінде торларды көрсету мүмкіндігі және бейне тіркегіштер үшін интернет қосылымы арқылы онлайн қызметтерден тізімдер мен контентке қол жеткізу мүмкіндігі бар. Өндірушілердің (мысалы, Elgato және Topfield) және бағдарламалық жасақтаманы әзірлеушілердің (мысалы, Microsoft Windows Media Center) IPG үшін деректерді алу үшін интернет байланысын пайдалануы – өсудегі тренд. Бұл IPG-мен өзара әрекеттесуді арттырады, мысалы, медиа жүктеу, сериялық жазу және IPG-ні қашықтан бағдарламалау мүмкіндігін ұсынады. Мысалы, Австралиядағы IceTV, TiVo сияқты қызметтерді басқа бейне тіркегіштер мен бағдарламалық жасақтама компанияларына ұсынады. IPG бағдарламалық жасақтамасын әзірлеу кезінде өндірушілер бағдарламалармен байланысты үлкен көлемдегі күрделі деректерді өңдеуге арналған функцияларды қосуы керек. Бұл деректер бағдарламалардың сипаттамаларын, кестелерін және ата-аналық рейтингтерін, сондай-ақ дисплей форматтары, субтитрлер және бейне сипаттамалық қызметтер сияқты техникалық және қол жеткімділік мүмкіндіктерін көрсететін белгілерді қамтиды. Олар сондай-ақ сүйікті арналар тізімі және мультимедиалық контент сияқты пайдаланушы конфигурациялық ақпаратын қамтуы керек. Бұл қажеттілікті қанағаттандыру үшін кейбір дидар қораптарының бағдарламалық жасақтама дизайны деректерді сұрыптау, сақтау және алу үшін өнімдік функцияларды немесе коммерциялық өнімдерді пайдаланатын «деректер базасы қабатын» қамтиды.