Кіріспе

Коичи Тохей (藤平光一) (20 қаңтар 1920 – 19 мамыр 2011) – 10-дан айкидо шебері және Ки қоғамын және оның айкидо стилін, ресми түрде Шин Шин Тойтсу Айкидоны ("ой мен дене біріктірілген айкидо" деген мағынада), бірақ көбінесе Ки Айкидо деп аталатын, құрған адам.

Айкидо

Тохей Коичи 1920 жылы Токиодағы Шитая ауданында (下谷区) дүниеге келді және Кейо университетінің Экономика факультетін бітірді. Бала кезінде денсаулығы нашар және әлсіз болғандықтан, әкесі оны дзюдоға баулуды ұсынды. Ол тырысқандықтан денесі күш алды, бірақ Кейо университетіндегі колледжге дейінгі оқуын бастағаннан кейін, көп ұзамай плевритке шалдықты. Бұл Тохейді бір жылға үзіліс жасауға мәжбүр етті. Жаңадан қол жеткізген күшін және оны дамыту жолдарын жоғалту мүмкіндігінен қынжылған Тохей дзюдо жаттығуларын Дзен медитациясымен және Токиодағы Ичикукай додзода үйренген мизоги жаттығуларымен алмастыруға шешім қабылдады. Дзюдодағыдай, Тохей ақыл-ойының жаттығуына да ынтамен кірісіп, денсаулығының нашарлығына қарамастан, тез арада жетістікке жетті. Плевриттен жазылғаннан кейін, Тохей миын жаттықтыру және ки-ді дамыту арқылы емделуге және сауығуға көмектескенін түсінді. Бұл оның кейіннен Киатсуды – саусақпен басып, ки энергиясын науқастың денесіне жіберіп, физикалық ауруларды емдеу жүйесін әзірлеуіне түрткі болды. Тохей мұны "соққыны дайындау" деп сипаттайды, бұл адамға өзін-өзі емдеуге мүмкіндік береді. Плевриттен жазылғаннан кейін ол дзюдоға қайта оралды, бірақ Тохей тек физикалық жаттығудан гөрі көбірек нәрсе қалады және дзюдо оған қолайлы өнер емес деп ойлады, бірақ айкидоға дейін дзюдоны оқып жүрді. 1940 жылы, 19 жасында, дзюдодан тәлімгері Шохей Мори, Тохейге айкидоның негізін қалаушы Морихеи Уэсибамен кездесуді ұсынды. Тохейдің айтуынша, ол алғаш рет айкидо оқытушысымен кездесіп, Уэсиба додзосында бірнеше техникаларды орындағанда, айкидоның және оның өзіне берерінің құндылығына күмәнданды. Бірақ Уэсиба додзоға кіргеннен кейін, оқытушыларға өзінің техникаларын көрсетуді бастады. Тохей әлі толық сенімді емес еді, бірақ Уэсиба Тохейді кілемге шығып, оны ұстап алуға шақырды. Тохейдің әрекеттері сәтсіз аяқталды, ал Уэсибаның жеке көрсетуінен кейін Тохей сол жерде тіркелуді сұрады. Тохей медитация, мизоги және айкидо арқылы ақыл-ойымен қатар денесін де жаттықтыра берді. Тохей Уэсибамен алты ай жаттықты, содан кейін Шумей Окава мектебінде және әскери полиция академиясында оқыту үшін өкіл (даири) ретінде жіберілді. Бұл Тохейге дәреже берілгенге дейін болды. Уэсиба Тохейге әскери қызметін бастағаннан кейін 5-дан дәрежесін тағайындады.

Соғыс жылдары

1942 жылы Коичи Тохей беделді Кейо университетінің экономика факультетін бітірді. 1944 жылдың ақпан айында әскери дайындықтан өткен соң Тохей Сенсей жаяу әскер бөлімін басқарып, оккупацияланған Қытайға жіберілді. Дәл сол жерде, жаудың оқ астында, ол іштің төменгі жағындағы бір нүктеде ("seika no itten") сананы тыныштандырудың маңыздылығын түсінді. Дәрігерлердің жетіспеуіне байланысты, Тохей соғыс жылдарында саусақтары арқылы Ки энергиясын жіберуге негізделген, кейіннен Киатсу терапиясы деп атаған қағидаларын жасады. Ол Қытайда соғысқа қатысып, соғыс аяқталғаннан кейін 1946 жылға дейін елге қайтарылғанша сол жерде қалды. Тохей Сенсей бірнеше рет "Ки энергиясын кеңейту" және "толыққанды босаңсу" сияқты Ки қағидалары, жағдайды Әлемге тапсыру арқылы, оған және оның қол астындағы сексен адамына соғыс кезінде қауіпсіздікке көмектескенін айтты.

Соғыстан кейінгі жылдар

1953 жылдан бастап Коичи Тохей Сенсей Айкидоны Батысқа таныстыруға жауапты болды, негізінен Гавайиге, сондай-ақ АҚШ және Еуропаға жүйелі оқыту сапарлары арқылы. Айкидоның негізін қалаушы осылайша өнерді Жапониядан тыс жерде үйретуге алғаш рет рұқсат берді. Осы себепті Гавайи АҚШ-та Айкидоның таралу орталығына айналды және бүгінге дейін Ки Айкидо үшін маңызды орын болып табылады. Айкикай кезеңінде Тохей Сенсей Хироши Тада, Садатеру Арикава, Сейго Ямагучи, Шигенобу Окумура, Казуо Чиба, Йошимицу Ямада және Стивен Сигал сияқты көптеген белгілі Шихандарға Айкидоны үйретті. 1969 жылы Уэсиба Тохейден 10-дан дәрежесін қабылдауды сұрады, ол бұрын осы ұсыныстан бас тартқаннан кейін қабылдады. Айкидодағы ең жоғары дәреже 8-дан болған, бірақ Уэсиба оны практикалық және саяси себептермен кеңейтті. Алайда, бұл мәлімдеме дәл болмауы мүмкін, себебі Йошинкан Айкидосының Гозо Шиодасына Уэсиба 1961 жылы, басқа ешкімге 9-дан берілмес бұрын сегіз жылдай бұрын 9-дан дәрежесін берген болатын.

Ки но Кенкюкайдың құрылуы

Морихеи Уэсибаның 1969 жылы қайтыс болуы Айкикай басты ұйымы мен Тохей арасындағы ажырасып қалуға себеп болған оқиғаларды күшейтті. Оның ұлы Киссёмару Уэсиба Дошу атағын мұрагерлік етті. Уэсибаның өлімі кезінде Тохей Айкикай штаб-пәтері Хомбу Додзоның бас нұсқаушысы болды және 1974 жылы Айкикайдан ресми түрде бөлінгенге дейін осы лауазымды сақтап қалды. Конфликттің басты себептерінің бірі – Тохейдің айкидодағы ки принципіне ерекше мән беруі болды. Тохей айкидоның осы принциптерге бағынуын, күнделікті жаттығуларда киді дамыту және сынау үшін жаттығуларды қолдануын қалады. Ол Хомбу Додзодағы жаттығуларында жаңа идеяларын оқытуды бастады, бірақ көптеген басқа нұсқаушылар оған келіспеді. Кейбіреулер Тохейдің көзқарасын қолдады, бірақ Киссёмару және көптеген аға нұсқаушылар Тохейдің әрекеттерін құптамады. Олар оған Хомбу Додзода өз принциптерін және әдістерін оқытудан бас тартуды талап етті. Тохей Хомбу Додзодан тыс жерде оқытуға құқығы бар екенін мәлімдеді және солай істеді. Бірақ киге деген Тохейдің көзқарасын әлі де қабылдамайтын аға нұсқаушылар арасында шиеленіс сақталды. Бұл шиеленістер Тохейдің жағдайға деген жалпы наразылығымен бірге 1971 жылы Ki No Kenkyukai құрылуына әкелді, мақсаты – айкидо ішінде, бірақ Айкикай "қолдауынан" тыс кидің дамуы мен жетілдірілуін ілгерілету. Ұзақ жылдар бойы соғысқаннан кейін Тохей Айкикайдан бөлініп, өз "ки" стиліндегі айкидоны оқыту туралы шешім қабылдады. 1974 жылдың 1 мамырында Коичи Тохей ресми түрде Айкикай ұйымынан шығып, жаңа құрылған Ки айкидо мен Ки қоғамына назар аударды. 1974 жылдың 15 мамырында Тохей Жапониядағы және шетелдегі көптеген додзоларға ағылшын және жапон тілдерінде хат жіберіп, ажырасу себептерін және Ки айкидо мен Ки қоғамына қатысты жоспарларын түсіндірді. Бұл жаңалық әлемдегі көптеген айкидокаларға күтпеген соққы болды. Көптеген нұсқаушылар мен студенттер Тохейді жоғары бағалады. Уэсибаның қайтысынан кейін ол айкидоның ең білікті сенсейі саналды. Бұл өз кезегінде бірнеше додзоның Айкикайдан бөлініп, Тохейдің жаңа стиліне қосылуына әкелді. Тохейдің жаңа мақсаты – оған қосылған барлық додзоларды үйлестіру және оларды "Ақыл-ой мен дене үйлесімді айкидо" – Шин-Шин Тойтсу Айкидо ұйымына біріктіру болды. Аикидоның бұл саласы бүгінгі күнге дейін белсенді қызмет етеді, тіпті Тохей Ки-айкидо бөлімінің күнделікті басқару ісінен шығып, Ки қоғамына және киді одан әрі жеке дамытуға көшті.

Өлім

Тохей 2011 жылғы 19 мамырда Жапония уақыты бойынша сағат 9:14-те (GMT +9) көкірегіндегі дискомфорттан, нәтижесінде өкпедегі қабынудан кейін, екі апта ауруханада жатқан соң қайтыс болды. Ки қоғамының бас кеңсесінің өкілі Ватару Хатакеяма: "Ол екі рет жансақтау бөліміне (ЖСБ) түсіп, әр жолы Ки күшімен қайта жалпы палатаға оралды, бірақ бүгін таңертең жүрегі бірте-бірте әлсіреп, көз жұмды" деді.