Кіріспе

Австралия және Жаңа Зеландияның күн сәулесінің зиянды әсерін азайту науқаны және есте сақтауға көмектесетін ұран – "Слип Слоп Слап" (алғашқыда "Слип! Слоп! Слап!") – күнге зиянды әсер етуді азайту үшін көйлек немесе күннен қорғайтын киім кию, күннен қорғайтын крем жағу және күннен қорғайтын бас киім тағу туралы кеңес береді. Бұл ұран 1980-ші жылдары Австралия мен Жаңа Зеландияда кеңінен танымал болды, алғаш рет телеарнадағы қоғамдық қызмет туралы хабарламада Сид Сейгул атты антропоморфтық талисман ән шырқап, би билегенде пайда болды. Алғашқыда халықтан түскен қаржымен қаржыландырылған бұл науқанды 1981 жылы Виктория Онкологиялық Кеңесі Австралияда тері қатерлі ісігінің жоғары деңгейімен күресу үшін бастады және бастапқы кезеңінде бүкіл елде кеңінен танылды. 2010 жылы науқан қысқа мерзімге және толыққанды сәттілікке ие болмай қайта жаңартылды, Сид Сейгул "Слип, Слоп, Слап, Seek and Slide" атты жаңа ән шырқады, кеңеске көлеңке іздеу және оралымды көзілдірік тағу қосылды. Жаңа Зеландияда "Слип, Слоп, Слап and Wrap" деген баламалы нұсқа қолданылды, онда талисман Тайгер атты жолбарыс болды, оның даусы What Now бағдарламасынан шыққан құмырсқаларға тиесілі болды. Кейбір Канада қалалары да өздерінің "Slip Slop Slap" науқанын бастады. Ұлыбританияда бұл науқан 2011 жылдың 27 маусымында BBC Breakfast хабарламасында көрсетілді.

Қатерлі ісікке әсер ету

Бұл науқан жарнамалармен бірге енгізілгеннен бері Австралияда тері қатерлі ісігінің ең көп кездесетін екі түрі (базальді және жалпақ жасушалы қатерлі ісіктер) азайды. Дегенмен, тері қатерлі ісігінің ең қауіпті түрі – меланоманың көрінісі артты. Алайда, Австралия үкіметінің Австралия денсаулық сақтау және әл-ауқат институтының статистикалық талдауы көрсеткендей, бұл қаупінің артуы негізінен 60 жастан асқан адамдар тобында байқалады, олар күннен қорғанудың маңыздылығы кеңінен танылмас бұрын өмір сүрген. Ал 30 жасқа дейінгі жастағы меланоманың көрінісі 1997 жылғы ең жоғары көрсеткіштен бері үнемі төмендеп, 2020 жылға қарай екі есеге азайды. Сонымен қатар, 60 жасқа дейінгі меланоманың көрінісі 2011 жылдан бері тұрақты деңгейде сақталып келеді. 2002 жылы жарияланған эпидемиологиялық зерттеу тері қатерлі ісігінің өсуіне күннен қорғау кремінен туындаған себептердің жоқтығын көрсетті және меланома қаупін азайту мақсатында қолданыстағы науқандарды жалғастыруды ұсынды. Австралияда тері қатерлі ісігінің алдын алу бойынша 25 жылдан астам жинақталған тәжірибе, халықтың күннен қорғану әрекеттерін жақсартуға және тері қатерлі ісігінің ерте белгісі саналатын күн күйігін азайтуға бағытталған, кең ауқымды, көп қырлы халыққа білім беру бағдарламаларының тиімділігін көрсетеді. Бұдан өзге, жас топтары арасында тері қатерлі ісігінің азаюы және экономикалық бағалау нәтижелері тері қатерлі ісігін алдын алу бағдарламаларының тиімді инвестиция екенін дәлелдейді.