Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық теолог және жазушы (1810–1888)
American theologian and writer (1810–1888)
Джеймс Фримен Кларк (4 сәуір 1810 – 8 маусым 1888) – американдық пастор, теолог және автор.
James Freeman Clarke (April 4, 1810 – June 8, 1888) was an American minister, theologian and author.
Өмірбаян
1810 жылдың 4 сәуірінде Нью-Гэмпшир штатының Хановер қаласында туған Джеймс Фриман Кларк Сэмюэл Кларк пен Ребекка Паркер Халлдың ұлы болды, алайда оны Бостон қаласындағы Король шіркеуінің пасторы Джеймс Фриман әкесі тәрбиеледі. Ол Бостон латын мектебінде оқыды, сосын 1829 жылы Гарвард колледжін, ал 1833 жылы Гарвард діни мектебін бітірді. Оның діни көзқарастары консервативті қала үшін ерекше болды, және айтуынша, бірнеше әйел оның алғашқы уағызынан шығып кеткен. Ол досы Маргарет Фуллерге жазған хатында: «Мен күнге ұмтылатын, бірақ шаңда қанатын жарған соқыр құспын», – деген. 1839 жылы ол Бостонға оралып, достарымен бірге 1841 жылы шәкірттер шіркеуін құрды. Бұл шіркеу христиан дінін сол кездегі әлеуметтік мәселелерге қолдануға ниеттенген адамдарды біріктірді. Оның шіркеуін ерекшелендірген нәрсе – Кларк дін қызметкерінің тағайындалуы оны және оның жамағатын теңестіре алмайды деген сенімі болды. Олар ең жоғары діни өмірге қызмет етуге шақырылды. Ол 1841 жылдан 1850 жылға дейін және 1854 жылдан өмірінің соңына дейін осы шіркеудің пасторы болды. Ол сондай-ақ Юнитарист қауымдастығының хатшысы болды, ал 1867-1871 жылдары Гарвардта табиғи дін және христиан доктринасының профессоры қызметін атқарды. Кларк Эмерсон және басқалармен бірге Трансцендентализм клубының мүшесі болды. «Батыс жаршысы» журналы үшін Кларк Маргарет Фуллерден жазбаша материалдар сұрады. Кларк Фуллердің Джордж Крэбб пен Ханна Мор туралы жақында жарық көрген өмірбаяндарға жазған әдеби рецензиясын жариялады. Кейін ол Горас Грилидің «Нью-Йорк Трибьюны» газетінде толық уақытты кітап сыншысы болып жұмыс істеді. 1850 жылы Фуллер қайтыс болғаннан кейін Кларк Уильям Генри Ченнинг пен Эмерсонмен бірге 1852 жылдың ақпанында жарық көрген Маргарет Фуллер Осолидің естеліктерінің редакторлары болып жұмыс істеді. Үштік Фуллердің көптеген хаттарын цензуралады немесе қайта жазды; олар Фуллерге деген қоғамдық қызығушылық уақытша болады және ол тарихи тұлға ретінде сақталмайды деп сенді. Дегенмен, бір кезде бұл кітап онжылдықтың ең көп сатылған өмірбаяны болды және ғасыр соңына дейін он үш рет қайта басылды. 1861 жылдың қарашасында Кларк Сэмюэл Гридли Хоу және Джулия Уорд Хоумен бірге Вашингтон қаласында болды. «Джон Браунның денесі» әнін естігеннен кейін ол Хоу ханымға жаңа сөздер жазуды ұсынды; нәтижесінде «Республиканың жеңіс гимні» дүниеге келді. Бостон халқы 1871 жылдың 23 ақпанында Италияның бірігуіне арналған қоғамдық той өткізді, онда Эдвин Перси Уиппл баяндама жасады және Кларктың «Республиканың жеңіс гимніне» негізделген «Италияның бірігуіне арналған гимн» атты өлеңі оқылды. 1874 жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Эдвин Трайон Биллингстің салған Кларк портреті Бостон қалалық кітапханасында ілулі тұр.
Born in Hanover, New Hampshire, on April 4, 1810, James Freeman Clarke was the son of Samuel Clarke and Rebecca Parker Hull, though he was raised by his grandfather James Freeman, minister at King's Chapel in Boston, Massachusetts. He attended the Boston Latin School, and later graduated from Harvard College in 1829, and Harvard Divinity School in 1833. His theology was unusual for the conservative town and, reportedly, several women walked out of his first sermon. As he wrote to his friend Margaret Fuller, "I am a broken winged hawk, seeking to fly at the sun, but fluttering in the dust." In 1839, he returned to Boston where he and his friends established (1841) the Church of the Disciples which brought together a body of people to apply the Christian religion to social problems of the day. One of the features that distinguished his church was Clarke's belief that ordination could make no distinction between him and them. They also were called to be ministers of the highest religious life. Of this church he was the minister from 1841 until 1850 and again from 1854 until his death. He was also secretary of the Unitarian Association and, in 1867 1871, professor of natural religion and Christian doctrine at Harvard. Clarke became a member of the Transcendental Club alongside Emerson and several others. For the Western Messenger, Clarke requested written contributions from Margaret Fuller. Clarke published Fuller's first literary review—criticisms of recent biographies on George Crabbe and Hannah More. She later became the first full time book reviewer in journalism working for Horace Greeley's New York Tribune. After Fuller's death in 1850, Clarke worked with William Henry Channing and Emerson as editors of The Memoirs of Margaret Fuller Ossoli, published in February 1852. The trio censored or reworded many of Fuller's letters; they believed the public interest in Fuller would be temporary and that she would not survive as a historical figure. Nevertheless, for a time, the book was the best selling biography of the decade and went through thirteen editions before the end of the century. In November 1861, Clarke was in Washington, D. C., with Samuel Gridley Howe and Julia Ward Howe. After hearing the song "John Brown's Body", he suggested that Mrs. Howe write new lyrics; the result was "Battle Hymn of the Republic". The people of Boston held a public celebration honoring Italian unification on February 23, 1871, featuring Edwin Percy Whipple as a speaker and a poem by Clarke titled "A Hymn for the Celebration of Italian Unity" based on the "Battle Hymn of the Republic". In 1874, he was elected as a member of the American Philosophical Society. A portrait of Clarke painted by Edwin Tryon Billings hangs in the Boston Public Library.
Нанымдар
Кларк адам құқықтарын жақтады. Бостон латын мектебінің түлегі болғандықтан, ол 1878 жылы Қыздар латын мектебін құруға зор үлес қосылған әйелдердің университеттік білімі үшін Массачусетс қоғамының комитетінде қызмет етті. Өмірге деген көзқарасы шалғай да, орташа болған ол реформатор және келісімшіл болды, және әріптес дін қызметкері Теодор Паркер сияқты тапанша тасымалдаған емес. Кларк әйелдердің дауыс беру құқығын мойындауға сенді. Ол қайтыс болғаннан кейін жарияланған мәлімдемесінде: "Қазіргі уақытта ұсынылып жатқан реформалардың ең маңыздысы – әйелдерге сайлау құқығын беру. Бұл тек саяси ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік, моральдық және діни мәселе" деп жазған. Ол көптеген өлең жазбады, бірақ кейбіреулер оны бойында ақындық сезім бар адам деп есептейді. Ұқыпты ғалым болған ол, танымал болған кітаптарының бірі – "Он ұлы дін" (2 томдық, 1871–1883 жылдар). Кларктың ерте жарияланған көптеген жазбалары кальвинизмнің ықпалында болған адамдардан гөрі кеңірек діни теорияны құру қажеттілігін атап көрсетті. Ол сондай-ақ Шығыс діндерін зерттеп, жазған алғашқы американдықтардың бірі болды.
Clarke was an advocate of human rights. Being a Boston Latin School alumnus, he served on a committee of the Massachusetts Society for the University Education of Women which was greatly instrumental in establishing Girls' Latin School in 1878. Tempered and moderate in his views of life, he was a reformer and a conciliator and never carried a pistol as fellow preacher Theodore Parker did. Clarke believed in recognizing women's right to vote. In a statement published posthumously, Clarke had written, "one of the most important of the reforms proposed at the present time is that which shall give suffrage to women. It is not merely a political question, but a social question, a moral question, and a religious question". He published few verses, but is regarded by some as a poet at heart. A diligent scholar, among the books by which he became well known is one called Ten Great Religions (2 vols, 1871–1883). Many of Clarke's earlier published writings addressed the immediate need of establishing a larger theory of religion than that espoused by people who were still under the influence of Calvinism. He was also one of the first Americans to explore and write about Eastern religions.