Ирандағы білім жүйесінің шолуы

Кіріспе

Ирандағы білім берудің жалпы сипаттамасы

Ирандағы білім беру жүйесі орталықтандырылған және K 12 білім беру мен жоғары білімге бөлінеді. Бастауыш және орта білім беруді Білім министрлігі қадағалайды, ал жоғары білім беруді Ғылым, зерттеу және технология министрлігі, сондай-ақ Медицина ғылымдары бойынша Денсаулық сақтау және медициналық білім министрлігі бақылайды. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, Иранның ересек халқының 86% сауатты. Бұл көрсеткіш 15-24 жас аралығындағы жастар арасында, гендерлік ерекшеліктерге назар бермей, 97%-ға жетеді. Бастауыш мектеп (Дабестан, دبستان) 6 жастан басталады және оқу мерзімі алты жылды құрайды. Жас орта мектеп (Дабирестан دوره اول دبیرستان), сондай-ақ орта мектеп деп те аталады, жетінші сыныптан тоғызыншы сыныпқа дейінгі үш жылды қамтиды. Жоғары орта мектеп (Дабирестан, دوره دوم دبیرستان), соның ішінде соңғы үш жыл оқу міндетті болып табылады. Бұл деңгейдегі оқушылар теориялық, кәсіптік/техникалық немесе қолданбалы білім салаларын таңдап, әр бағдарламаның өзіндік ерекшеліктерін зерттей алады. Ақырында, оқушыларға орта мектеп дипломы беріледі. Жоғары білімге түсу үшін орта мектепті бітіру және ұлттық университетке түсу емтиханынан өту қажет, ол – Иран университетінің түсу емтиханы (Konkur کنکور), көптеген университеттер мен мамандықтар үшін француз бакалавриат емтиханына ұқсас. Жоғары білімді университеттер, технология институттары, медициналық мектептер және колледждер қамтамасыз етеді. Жоғары білім алу әртүрлі деңгейдегі дипломдармен байланысты: екі жылдық жоғары білімнен кейін Fogh e Diplom немесе Kārdāni, төрт жылдық жоғары білімнен кейін Kārshenāsi (сонымен қатар «лицензия» деп те аталады) (бакалавр дәрежесі) беріледі. Тағы екі жыл оқығаннан кейін Kārshenāsi ye Arshad (магистр дәрежесі) табыс етіледі. Одан кейін кандидатты докторантура бағдарламасына (Ph. D.) қатысуға мүмкіндік беретін тағы бір емтихан тапсырылады. HRMI зерттеуі Иранның табыс деңгейіне сәйкес білім алу құқығының 91,0% ғана орындалатынын көрсетті. HRMI білім алу құқығын бастауыш және орта білім беруге қатысты құқықтарды қарастыра отырып зерттейді. Иранның табыс деңгейін ескере отырып, ел бастауыш білім беру саласында өзінің ресурстарына (табысына) сәйкес мүмкіндіктердің 99,2%-ын қамтамасыз етсе, орта білім беруде бұл көрсеткіш 82,9%-қа жетеді.

Education in Iran is centralized and divided into K 12 education plus higher education. Elementary and secondary education is supervised by the Ministry of Education and higher education is under the supervision of Ministry of Science, Research and Technology and Ministry of Health and Medical Education for medical sciences. As of 2016, around 86% of the Iranian adult population is literate. This rate increases to 97% among young adults ages between 15 and 24 without any gender consideration. Primary school (Dabestân, دبستان) starts at the age of 6 for a duration of six years. Junior high school (Dabirestân دوره اول دبیرستان), also known as middle school, includes three years of Dabirestân from the seventh to the ninth grade. Senior high school (Dabirestân, دوره دوم دبیرستان), including the last three years, is mandatory. The student at this level can study theoretical, vocational/technical, or manual fields, each program with its specialties. Ultimately, students are given a high school diploma. The requirement to enter into higher education is to have a high school diploma, and passing the national university entrance examination, Iranian University Entrance Exam (Konkur کنکور), which is similar to the French baccalauréat exam (for most of universities and fields of study). Universities, institutes of technology, medical schools and community colleges provide the higher education. Higher education is sectioned by different levels of diplomas: Fogh e Diplom or Kārdāni after two years of higher education, Kārshenāsi (also known under the name "license") is delivered after four years of higher education (bachelor's degree). Kārshenāsi ye Arshad is delivered after two more years of study (master's degree). After which, another exam allows the candidate to pursue a doctoral program (Ph. D.). finds that Iran is fulfilling only 91.0% of what it should fulfill for the right to education based on the country's income level. HRMI breaks down the right to education by examining the rights to both primary and secondary education. While considering Iran's income level, the nation is achieving 99.2% of what should be possible based on its resources (income) for primary education but only 82.9% for secondary education.

Исламға дейінгі Иран

Ғалымдар б.з.д. 550 жылға жуық мерзімдегі ежелгі Персияда (қазіргі Иран) білім беруге баса назар аударған құжаттарды тапты. Бұл құжаттар адамдарды Құдайды жақсырақ түсіну үшін білім алуға және өркенді өмір сүруге шақырды. Комитет құрамына шетелдік қызметкерлер, ғалымдар, бай саудагерлер, дәрігерлер және басқа да беделді тұлғалар кірді. Комитетке қатысқан адамдардың мүдделерінің қақтығысы заң қабылдау процесінде қиындықтар тудырды, алайда олар көптеген жаңа бастауыш және орта білім беретін мектептерді ашуға қол жеткізді. Сонымен қатар, қоғамдық кітапхана құрылып, ересектерге арналған сыныптар ашылды, ресми газет («Рузнама и Ма’ариф») жарық көрді және «Кітап басу компаниясы» (Ширкат и Таб’и Китаб) атты баспа компаниясы құрылды. Үкімет халықтың көп бөлігінің сауатсыз екенін есептеді, ал «Сауат ашу корпусы» – бұл статистиканы өзгертуге жасалған әрекет болды. Бағдарламаға орта білімді бітірген жастарды «Сауат ашу корпусы» қатарына қабылдау және 6 мен 12 жас аралығындағы балаларды оқыту кірді, олардың көпшілігі 2-сыныпқа дейін оқымаған. Мақсаты – Ирандағы сауаттылық деңгейін арзан және тиімді түрде арттыру, сондай-ақ жұмыс сапасын жақсарту еді. 200 мың жас жігіт пен қыз «Сауат ашу корпусы» қатарында жұмыс істеп, 2,2 миллион ұл-қыз бен бір миллионнан астам ересектерді оқытты. Иранда бастауыш мектептен университет деңгейіне дейін барлық деңгейдегі мемлекеттік және жеке мектептер бар. Ирандағы білім беру жүйесі жоғары деңгейде орталықтандырылған. Білім министрлігі білім беруді жоспарлау, қаржыландыру, басқару, оқу бағдарламаларын және оқулықтарды әзірлеуді қадағалайды. Мұғалімдерді даярлау, бағалау және емтихан жүргізу де министрліктің құзырында. Университет деңгейінде мемлекеттік оқу орындарында оқитын әрбір студент бірнеше жыл бойы үкіметке қызмет етуге міндетті, бұл мерзім әдетте университетте оқыған жылдар санымен тең болады, немесе оны шамалы төлеммен (әдетте бірнеше жүз доллар) немесе ислам үкіметіне төлеуге қабілетсіз екенін дәлелдесе, мүлдем тегін төлеуге болады (жоғары білімнен кейінгі және университет). 1970 жылдардың басында білім беру жүйесін жаңарту, мектеп оқу бағдарламасын жаңғырту, заманауи оқулықтар енгізу және тиімді оқытушыларды даярлау бойынша шаралар қабылданды. 1979 жылғы революция елде білім беруге берілген мәнге үзіліс бермеді, жаңа үкімет бұл процеске өзгерістер енгізді. Ең маңызды өзгеріс – білім беру жүйесінің исламдануы болды. Барлық студенттер жынысына қарай бөлінді. 1980 жылы білім беруде исламдық құндылықтарды қадағалау үшін Мәдени революция комитеті құрылды. Комитеттің құрамындағы Оқулықтар орталығы (көптеген дін қызметкерлерінен тұрады) 1983 жылға қарай исламдық көзқарастарды көрсететін 3000 жаңа жоғары білім беру оқулығын шығарды. Ислам негізіндегі оқу материалдары революциядан кейін алты ай ішінде бастауыш сыныптарға енгізілді. 2014 жылы K-12 біліміне құқығы бар шамамен 4 миллион бала мектептен шығып кеткені хабарланды.

Scholars have discovered documents from around 550 BC relating to an emphasis on education in ancient Persia (modern day Iran). The documents urged people to gain knowledge to understand God better and to live a life of prosperity. The committee was composed of members of foreign services, ulama, wealthy merchants, physicians, and other prominent people. The conflicting interests of people involved led to difficulties enacting, however they did succeed in the opening of many new primary and secondary educational schools. It also created a public library, offered adult classes, published an official newspaper (Ruznamah i Ma'arif), and established a printing company called The Book Printing Company (Shirkat i Tab' i Kitab). The government believed that most of the population was illiterate, and the Literacy Corps was an attempt to change the statistics. The program included hiring young men who had a degree in secondary education to serve in the Literacy Corps and involved teaching children between the ages of 6 and 12, most of whom had not attended 2nd grade education, to read. The goal was to improve literacy in Iran cheaply and efficiently, which they also believed would improve workmanship. 200,000 young men and women participated in the Literacy Corps, teaching 2.2 million boys and girls and over a million adults. There are both free public schools and private schools in Iran at all levels, from elementary school through university. Education in Iran is highly centralized. The Ministry of Education oversees educational planning, financing, administration, curriculum, and textbook development. Teacher training, grading, and examinations are also the responsibility of the ministry. At the university level, however, every student attending public schools is required to commit to serving the government for several years, typically equivalent to those spent at the university, or pay it off for a meager price (typically a few hundred dollars) or completely free if one can prove inability to pay to the Islamic government (post secondary and university). During the early 1970s, efforts were made to improve the educational system by updating the school curriculum, introducing modern textbooks, and training more efficient teachers. The 1979 revolution continued the country's emphasis on education, with the new government putting its stamp on the process. The most significant change was the Islamization of the education system. All students were segregated by sex. In 1980, the Cultural Revolution Committee was formed to oversee the institution of Islamic values in education. An arm of the committee, the Center for Textbooks (composed mainly of clerics), produced 3,000 new college level textbooks reflecting Islamic views by 1983. Teaching materials based on Islam were introduced into the primary grades within six months of the revolution. In 2014, it was reported that around 4 million children eligible for a K 12 education had dropped out of the school system.

Степендері

Жасы Білім деңгейі Ұзақтығы АҚШ-тың біліміне теңестірілген Ескертпелер 5–6 Кіріспе/балабақша 1 жыл Факультативті. Бұл жастағы балалардың 50%-ы кіріспе білім алуға қатысады. 6–12 Бастауыш білім беру / Дабестан 6 жыл (1–6 сыныптар) Бастауыш білім беру тегін және міндетті болғанымен, бастауыш білім беруде толық қамтылу әлі қол жеткізілмеген (2004). 12–15 Негізгі білім / Мотоассетех аввал 3 жыл (7–9 сыныптар) Орта мектеп Міндетті (7–9 сыныптар). (Тегін) Осы білім беру деңгейінің мақсаты – баланың қабілеттері мен дағдыларын анықтау, соның арқасында білім беру жүйесі оны міндетті білім беру аяқталғаннан кейін ең тиімді бағытқа бағыттай алады. 15–18 (немесе одан үлкен) Жоғары білім / Мотовасете довум 3 жыл (10–12 сыныптар) Жоғары мектеп дипломы (Diplom Motevaseth) Иранда жоғары білім міндетті емес. 2010 жылы 16 мен 18 жас аралығындағы балалардың 80%-ы оқуға қабылданды. Жоғары білім беретін оқу орындарының шамамен 6%-ы жекеменшік. + Бағалау шкаласы Сандық Альфа Ескертпелер 16–20 A 14–15.99 B 12–13.99 C 10–11.99 D 10-нан жоғары GPA бағасы – қанағаттанарлық, 0–9.99 F немесе "сәтсіз"

Бюджет

Жыл сайын мемлекеттік бюджеттің 20%-ы және ЖІӨ-нің 5%-ы білім беруге бағытталады, бұл көптеген дамып келе жатқан елдерден жоғары көрсеткіш. Білім беруге жұмсалатын қарсылықтың 50%-ы орта білім беруге, ал жылдық мемлекеттік білім беру бюджетінің 21%-ы жоғары білім беруге бөлінеді.

Конституцияға қайшы өзгерістер

2024 жылы Жоғарғы мәдени революция штабы халықтың пікірін алу немесе референдум өткізбестен, конституциялық өзгеріс саналатын университеттер мен мемлекеттік білім беру заңдарына қарсы наразылық білдіруді қылмыс деп жариялайтын заң қабылдады.

Исламның міндетті намаз уақыты

2023 жылдың қазан айында үкімет мектеп оқушылары үшін күн сайын жарты сағаттық Ислам намазын міндетті етті. Колледж студенттері генерал Соломонидің өсиеттерін оқуға тиіс.

Гибридті әдісті оқыту бағдарламасы

Пандемиядан кейін үкіметтің білім беру жөніндегі жоғарғы кеңесі университеттерде оқуды басқару жүйесімен және мектептерде Shad бағдарламалық қамтамасымен жаппай гибридтік оқыту бағдарламасын іске асырып келеді. Үкімет гибридтік білім беруді зерттеуге гранттар бөліп береді.

Жекешелендіру

Соңғы онжылдықтарда Ирандағы мектептер корпоративтік бизнес ретінде қарастырыла бастады, сонымен қатар әділетсіздік те үнемі артып келеді. Иран білім жүйесінде үлкен инфляция байқалып, Исфахан сияқты ірі қалаларда жекеменшік мектептердің ықпалы күшейді. Мемлекеттік мектепте оқудың бір жылдық құны шамамен 14 миллион долларға жетеді. 2023 жылы Иранның Жоғарғы Басшысы Әли Хаменеи мемлекеттік мектептерді жекеменшік мектептерге қарағанда нашар және кедейлерге арналған деп мәлімдеді. 2023 жылдың шілдесіне дейін жеке мектептерде бір жылдық оқу мерзімі 50 миллион долларға дейін жетеді.

Мұғалімдер жетіспеушілігі

2023 жылға қарай Иранда 950 000 мұғалім бар; елде 60 000 мұғалім жетіспейді. 2023 жылғы мәлімет бойынша, 1 миллион мұғалім жұмыс істейді. Барлық мектептердің жартысында мектеп психологтары жоқ, бұл лауазымға шамамен 30 000 адам жетіспейді. Оңтүстік-шығыс Систан және Белучистан облысында мектептердің өзі жетіспейді, соның салдарынан студенттердің шамамен 30% мектепке қатыса алмайды.

Мұғалімдерді оқыту

Фархангиан университеті – Білім министрлігінің мұғалімдерді даярлау және адам ресурстарын дамыту университеті. Ирандағы мұғалімдерді даярлау орталықтары бастауыш, дайындық кезеңі және дарынды балалар мектептері үшін мұғалімдерді даярлауға жауапты. Бұл орталықтарда төрт жылдық бағдарлама бойынша оқуды аяқтағаннан кейін бакалавр (B.A.) немесе ғылым бакалавры (B.S.) дәрежесі беріледі, пәнге қарай. Мұғалімдерді даярлау орталықтарына түсуші студенттердің кемінде орта мектепті бітіргені тиіс. Түсу үшін ұлттық емтихан тапсыру қажет. Иранда 98 мұғалімдерді даярлау орталығы бар, олардың барлығы Фархангиан университетіне қарасты. Ирандағы мұғалімдерді даярлау жүйесі Ұлыбритания сияқты басқа батыс елдерімен салыстырғанда көбірек орталықтандырылған. Иран 2022 жылғы жаңа оқу жылынан бастап, ағылшын тілінің монополиясын бұзу мақсатында, француз тілін оқуға ниет білдірген оқушылар үшін француз тілін жалпы білім беру бағдарламасына енгізді. 1979 жылы Балалар мен жасөспірімдердің зияткерлік даму орталығына қарасты Иран Тіл институты (Каноун-э-Забаан-э-Иран) құрылды. Әр семестрде 175 000-нан астам студентке парсы, ағылшын, француз, испан, неміс, орыс және араб тілдері оқытылады. 2018 жылға дейін кейбір бастауыш мектептерде де ағылшын тілі оқытылды. Алайда, 2018 жылдың қаңтар айында жоғары білім беру саласындағы ресми өкіл бастауыш мектептерде, мемлекеттік емес мектептерді қоса алғанда, ағылшын тілін оқытуға тыйым салынатынын мәлімдеді. Қазіргі уақытта елде 5000-нан астам шет тілдер мектебі бар, олардың 200-і Тегеранда орналасқан. Кейбір телеарналар апта сайын ағылшын және араб тілдеріндегі сабақтарды, әсіресе жыл сайынғы емтиханға дайындалып жатқан университет түсушілер үшін эфирге береді. 1987 жылы құрылған Пайаме Нур университеті – Ғылым, зерттеу және технология министрлігінің бақылауындағы, тек қашықтықтан білім беру курстарын ұсынатын мемлекеттік университет. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, Иран мектептерінің 70% жергілікті интранет желісіне қосылған.

Жұлдызды студенттер

Жұлдызды студент (парсыша: دانشجوی ستاره دار) – діни немесе саяси нанымдары үшін айыпталған ирандық жоғары білім алушы студенттердің тізімі. Бұл студенттер жаза ретінде белгілі бір жағдайларда ғана тіркеледі немесе тіркелмейді де қалуы мүмкін. Студенттік істер жөніндегі ұйым мен Ғылым және зерттеу министрлігі мұндай тізімдердің бар екенін жоққа шығарды.

Кәсіпкерлік

Соңғы онжылдықтарда Иран түрлі кәсіпкерлік салаларына, жоғары білім беру жүйесіне, саясат қалыптастыруға және бизнеске үлкен қызығушылық танытты. Бастауыш және орта мектеп оқулықтарында кәсіпкерлік тақырыбына тоқталмаса да, Тегеран университеті мен Шариф университеті сияқты бірнеше университеттер бакалаврлар мен магистранттарға арналған кәсіпкерлік курстарын ұсынады. Үшінші бесжылдық даму жоспарына сәйкес, "Иран университеттеріндегі кәсіпкерлікті дамыту жоспары" (KARAD жоспары деп белгілі) әзірленіп, Менеджмент және жоспарлау ұйымы мен Ғылым, зерттеу және технология министрлігінің бақылауымен елдің он екі университетінде іске қосылды.

Білім берудегі әйелдер

2012 жылдың қыркүйегінде Ирандағы барлық университеттердің студенттерінің 60% -дан астамын әйелдер құрады. Жоғары білім берудегі осындай жоғары жетістіктер мен қатысу деңгейі – соңғы онжылдықтардағы жаңа құбылыс. Құрметті білім алу құқығы – ХХ ғасырдың басында басталған ирандық әйелдер қозғалысының басты талабы болды. 1979 жылғы революцияға дейін шектеулі ғана әйелдер ерлер басымдылық ететін мектептерге барып оқыды. Көптеген дәстүрлі отбасылар қыздарын мектепке жібермейтін, себебі мұғалімдер ер адамдар болған немесе мектеп ислами талаптарға сай келмейтін. 1990 жылдары білім беру орындарында әйелдердің оқуға түсуі көбейе бастады. «Данешгах-е Азад-е Ислами» жеке университеттерінің құрылуы мен кеңеюі де әйелдер мен ерлердің оқуға түсу санын арттыруға септігін тигізді. Рафсанджани президенттігі мен Мәдени революция жоғары кеңесінің басшылығымен Әйелдердің әлеуметтік және мәдени кеңесі құрылды, оның міндеті – әйелдердің құқықтық, әлеуметтік және экономикалық мәселелерін зерттеу болды. 1993 жылы кеңес, ислами феминистердің қолдауымен, әйелдерге кез келген мамандыққа түсуге қойылған барлық шектеулерді алып тастау үшін жұмыс істеді. Ислам революциясынан кейін аятолла Рухолла Хомейни және оның жаңа үкіметі әйелдер мен ерлер үшін ирандық білім беру жүйесін исламдастыруға басымдық берді. 1989 жылы Хомейни қайтыс болғаннан кейін, президент Акбар Хашими Рафсанджани кезінде әйелдердің білім алуына қатысты көптеген, бірақ барлық шектеулер алынып тасталды, алайда бұл мәселе дау тудырды. Білім алу құқығы кемсітусіз, Иран конституциясымен және Иран қабылдаған немесе қатысушысы болған халықаралық құжаттармен кепілдендірілген. Кейбір ғалымдар әйелдердің жоғары білім алуға қол жеткізуі Иранның қатаң ислами қоғамындағы әйелдер құқығын шектеу саясатымен байланысты деп санайды. Дегенмен, ирандық әйелдердің жоғары білім алуға тең мүмкіндіктері бар, бұл әйелдердің оқуға түсу және бітіру көрсеткіштерінің айтарлықтай өсуімен дәлелденеді, қазір университет студенттерінің арасында әйелдердің саны ерлерден көп. Ирандық әйелдер еңбек нарығында маңызды лауазымдарға ие болып, кәсіби әйелдердің қоғамдық өмірдегі беделі мен сенімділігін көрсетеді. Иран революциясынан кейін әйелдердің білім алу мүмкіндігі мен жоғары білім берудегі қатысуы экспоненциалды түрде өсті. ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік зерттеуіне сәйкес, Иран тәуелсіз елдер арасында бірінші болып оқуға түсудегі әйелдер мен ерлер арақатынасы бойынша ең жоғары көрсеткішті (1.22:1) иеленеді.

In September 2012, women comprised more than 60% of all universities' student body in Iran. This high level of achievement and involvement in high education is a recent development of the past decades. The right to a respectable education has been a major demand of the Iranian women's movement starting in the early twentieth century. Before the 1979 revolution a limited number of women went to male dominated schools. Most traditional families did not send their girls to school because the teachers were men or the school was not Islamic. During the 1990s, women's enrollment in educational institutions began to increase. The establishment and the expansion of private universities Daneshgah e azad e Islami also contributed to the increasing enrollment for both women and men. Under the presidency of Rafsanjani and the High council of cultural Revolution, the Women's social and cultural council was set up and charged with studying women's legal, social, and economic problems. The council, with the support of Islamic feminists, worked to lift all restrictions on women entering any field of study in 1993. After the Islamic Revolution, Ayatollah Ruhollah Khomeini and his new regime prioritized Islamizing the Iranian education system for both women and men. When Khomeini died in 1989, under president Akbar Hashemi Rafsanjani, many but not all restrictions on women's education were lifted, albeit with controversy. The right to education for everyone without discrimination is explicitly guaranteed under Iran's constitution and international documents, which Iran has accepted or to which it is a party. Some scholars believe that women have poor access to higher education because of specific policies and the oppression of women's rights in Iran's strictly Islamic society. However, Iranian women have fair access to higher education as seen by a significant increase in female enrollment and graduation rates, as female university students now outnumber males. Iranian women emerge to more prominent positions in the labor force, demonstrating professional women's presence and confidence in the public sphere. The opportunities for women's education and their involvement in higher education have grown exponentially after the Iranian Revolution. According to UNESCO world survey, Iran has the highest female to male ratio at the primary level of enrollment in the world among sovereign nations, with a girl to boy ratio of 1.22:1.

Дарынды балаларға арналған мектептер

SAMPAD (سمپاد) деп те аталатын ерекше таланттарды дамытудың ұлттық ұйымы (NODET) Ирандағы орта және жоғары мектептерді ұстап тұрады. Бұл мектептер революциядан кейін бірнеше жылға жабылып, кейіннен қайта ашылды. Қабылдау кіреберіс емтиханы арқылы жүзеге асырылады және өте бәсекелі. Оқу ақысы жекеменшік мектептерге ұқсас, бірақ студенттің қаржылық жағдайына байланысты толық немесе жартылай жеңілдік берілуі мүмкін. NODET-тің кейбір түлектері әлемдік деңгейдегі ғалымдар. Тағы бір мектептер тобы – «Немоне Долати» деп аталатын іріктеу мектептері. Бұл мектептер үкімет тарапынан бақыланады және оқу ақысы жоқ. Студенттер осы емтиханды NODET емтихандарымен бірге тапсырады.

Халықаралық бакалавриат мектептері

Иранда үш Халықаралық бакалавриат (IB) мектебі бар. Олар: Мехр-е Табан халықаралық мектебі, Шахид Махдави халықаралық мектебі және Тегеран халықаралық мектебі. Мехр-е Табан халықаралық мектебі Шираз қаласында орналасқан, Халықаралық бакалавриат ұйымының аккредитациясын алған мектеп, бастауыш жылдар бағдарламасын, орта жылдар бағдарламасын және дипломдық бағдарламаны ұсынады. Шахид Махдави мектебі Тегерандағы Халықаралық бакалавриат ұйымының аккредитациясын алған мектеп, бастауыш жылдар бағдарламасын және орта жылдар бағдарламасын ұсынады. Тегеран халықаралық мектебі Тегерандағы Халықаралық бакалавриат ұйымының аккредитациясын алған мектеп, дипломдық бағдарламаны ұсынады.

Статистика

Иран әлемде инженерлер саны бойынша үшінші орында тұр. Инженерлік мамандық бойынша бітірушілердің шамамен 70%-ы – әйелдер. 2016 жылғы мәліметтер бойынша Иран STEM мамандықтары бойынша бітірушілер саны бойынша әлемде бесінші орында, жыл сайын 335 000 түлек бітіреді. 2010 жылы ел халқының 64%-ы 30 жасқа дейін болған. 2008 жылғы есептерге сәйкес, 15 жастан асқан еркектердің 89,3%-ы және әйелдердің 80,7%-ы сауатты, демек, халықтың 85%-ы сауатты. 2008 жылы тиісті жастағы барлық балалар бастауыш мектепке қабылданды, ал орта мектепке қабылдау 1995 жылғы 66%-дан 2008 жылы 80%-ға дейін өсті. Осының нәтижесінде жастардың сауаттылығы сол кезеңде 86%-дан 94%-ға дейін өсті, әсіресе қыздар арасында айқын өсім байқалды. 1963 жылы білімді әскери қызметшілерді ауылдарға жіберу үшін сауаттылық корпусы құрылды. Оның алғашқы 10 жылында корпус 2,2 миллион қалалық бала мен 600 000 ересек адамның сауат ашуына көмектесті. Бұл корпус Ислам революциясынан кейін Сауаттылық қозғалысы ұйымымен алмастырылды. 1997 жылы 63 101 бастауыш мектепте 9 238 393 оқушы оқыды, ал 298 755 мұғалім жұмыс істеді. Оқушы мен мұғалім арақатынасы 31:1 болды. Сол жылы орта мектептерде 8 776 792 оқушы және 280 309 мұғалім болды. 1999 жылы бастауыш сыныптарда оқушы мен мұғалім арақатынасы 26:1-ге тең болды. Сол жылы бастауыш мектеп жасындағы балалардың 83%-ы мектепке қабылданды. 1999 жылғы мәліметтер бойынша білім беруге жұмсалған мемлекеттік шығындар ЖІӨ-нің 4,6%-ын құрады (бюджет емес). 2007 жылы Иран университеттеріне түскен студенттердің көпшілігі (60%) – әйелдер болды. ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік зерттеуіне сәйкес, Иран тәуелсіз елдер арасында бастауыш білім беруге қабылдаудағы қыз бен ұл арақатынасы бойынша ең жоғары көрсеткішке ие, ол 1,22:1,00-ге тең. Жыл сайын мемлекеттік шығындардың 20%-ы және ЖІӨ-нің 5%-ы білім беруге жұмсалады, бұл көптеген дамып келе жатқан елдердегіден жоғары көрсеткіш. Білім беру шығындарының 50%-ы орта білім беруге, ал жылдық мемлекеттік білім беру бюджетінің 21%-ы жоғары білім беруге жұмсалады.