Кіріспе

Спирманның гипотезасы екі тұжырымдамадан тұрады. Алғашқы тұжырымдамасы бойынша, танымдық қабілетті сынаулардың нәтижелеріндегі ақ және қара нәсілдер арасындағы айырмашылықтың мөлшері, сынаулардың g факторымен байланыстылығымен тікелей пропорционал. Кейінгі тұжырымдамасы бойынша, танымдық қабілетті сынаулардың нәтижелеріндегі ақ және қара нәсілдер арасындағы айырмашылықтың мөлшері, сынаудың жалпы интеллектіні өлшеу деңгейіне немесе g факторына толық немесе басымдықпен тәуелді.

Спирманның гипотезасының дұрыстығы туралы айғақтар әдістемелік тұрғыдан сынға ұшырады. Мұндай айғақтар ғылыми расизмді қолдауға пайдаланылды.

Сипаттама

1980-шы жылдары Чарльз Спирманның осы мәселе жөніндегі бұрынғы ескертпелеріне сүйене отырып, Артур Дженсен ресми түрде қалыптасқан гипотеза, айырмашылықтардың мөлшері тесттің g факторлық жүктемелерінің мөлшерімен тікелей байланысты екенін көрсетті. Дженсен осы гипотезаны зерттеу үшін корреляциялық векторлар әдісін (MCV) жасады және зерттеулерін "Әртүрлі психометриялық тесттердегі қара және ақ түрлер арасындағы айырмашылықтардың сипаты: Спирманның гипотезасы" атты мақаласында жариялады. Бұл мақала сала мамандарынан 29 пікір тудырды. Дженсен топ арасындағы айырмашылықтар мен g факторлық жүктемелері арасындағы оң корреляцияның табылуы, топ арасындағы айырмашылықтардың басым бөлігі жалпы зиялылық қабілетімен байланысты деген гипотезаны қолдайтынын айтты – бұл Спирман гипотезасының кейінгі тұжырымдамасы. Осы қорытындының дұрыстығы көптеп талқыланды.

Топтық айырмашылықтар

Спирманның гипотезасына жақын гипотеза – белгілі бір топтар арасындағы айырмашылықтардың дәрежесі, топ ішіндегі тұқым қуалаушылық бағалауларымен сәйкес келеді. Мысалы, Артур Дженсен мен Дж. Филипп Раштон 2010 жылы g факторлық жүктемелері мен тұқым қуалаушылық бағалаулары арасындағы психометриялық мета-талдамалық корреляцияның 1-ге тең екенін хабарлады. Дегенмен, халықаралық деректер бұл тұжырымды күдікке түсірді: 2014 жылы Жапонияда жарияланған зерттеу g факторлық жүктемесі мен тұқым қуалаушылық арасындағы корреляцияны анықтады, бірақ ол Дженсен мен Раштон тапқаннан үш есе төмен болды; 2015 жылы Кореяны қамтыған зерттеуде IQ субтестілерінің тұқым қуалаушылығы мен g факторлық жүктемелері арасында нақты байланыс табылған жоқ; ал 2016 жылы Воронин, Те Нийенхуис және Малых Ресейлік егіздердің екі үлгісінде g факторлық жүктемесі мен тұқым қуалаушылық арасындағы кері корреляцияны анықтады.

Сын

Спирманның гипотезасы қара және ақ нәсілдердің жалпы интеллектісіндегі табиғи айырмашылықтарды күшті түрде меңзейді. Ол жалған ғылыми нәсілшілдік теорияларды негіздеу үшін қолданылды. Долан мен Любке (2001) Шенеманның корреляциялар математикалық қажеттілік бойынша оң деп дәлелдеуін көндірмейтіндей деп санайды; алайда, олар оның корреляциялардың нәсілдік интеллект айырмашылықтарындағы g рөлін сынаудың жақсы жобы болып табыла ма деген кеңірек мәселесімен келіседі. Эштон мен Ли (2005) MCV жалған нәтижелер тудыруы мүмкін деп мәлімдейді. Екіншіден, Дженсеннің MCV-і Спирманның гипотезасының кейінгі тұжырымдамасын қолдайды деген талапқа қатысты сынға ұшырады. Долан және тағы басқалар (2004) MCV-де ерекшелік жоқ екенін айтады: яғни, g айырмашылықтарын қамтымайтын жағдайларда топтық айырмашылықтардың мөлшері мен g жүктемелері арасында оң корреляция тудыру мүмкін. Долан және тағы басқалар (2004) олардың MCV-ді топтық айырмашылықтардың көбінесе немесе толығымен g айырмашылықтарын көрсететінін дәлелдеу тәсілі ретінде сынға алатынын атап өтеді; олар бастапқыда ұсынылған Спирманның гипотезасына қарсы емес және дәлелдердің көп бөлігі Спирманның гипотезасын кейінірек ұсынылғандай қолдамайды деп мәлімдемейді. Хант пен Карлсон сынды қорытындылайды: Алайда, Раштон мен Дженсен (2010) бұл сын мәнсіз екенін айтты, өйткені g дәлелденген деген абсолютті талап болған жоқ – тек g айырмашылығы болса, нәтижелер осылай болуы күтілді. Үшіншіден, Спирманның гипотезасына негізделген аргументтер сынға алынды. Кейбіреулер мәдени факторлар тудырған айырмашылықтар g жүктемесі мен топтық айырмашылықтар арасындағы корреляцияны тудыруы мүмкін деп санайды. Флинн (2010) Спирманның гипотезасын растау IQ айырмашылықтарының ішінара генетикалық түсіндірілуін қолдайтын негізгі болжамды сынға алды. Ол ортаның топтық IQ айырмашылықтарының себептері күрделі тапсырмалар үшін айырмашылықтардың үлкен болуына әкелуі мүмкін деп мәлімдейді.