Индонезия Батак халқының тарихы мен мәдениеті

Кіріспе

Индонезиядағы этникалық топ – Индонезияның батак халқы.

Батак – Индонезияның Солтүстік Суматра аймағында негізінен таралған, батак тілдерінде сөйлейтін, бір-бірімен тығыз байланысты австронезиялық этностық топтарды білдіретін жиынды атау. Бұл атау Каро, Пакпак, Сималунгун, Тоба, Ангкола және Мандаилин тайпаларын қамтиды, олардың әрқайсысының өзіндік тілі мен дәстүрлі әдет-ғұрыптары (адат) бар.

Тарихқа дейінгі дәуір

Лингвистикалық және археологиялық деректерге сәйкес, австронезиялық тілде сөйлейтін адамдар алғаш рет 2500 жыл бұрын Тайвань мен Филиппиннен Борнео немесе Ява арқылы Суматраға келген. Батактар, әдетте, осы қоныс аударушылардың ұрпақтары саналады. Оңтүстік Суматраның археологиясы неолиттік қоныстанушылардың болғанын көрсетеді, бірақ Суматраның солтүстік бөлігіне егіншілер анағұрлым кейін қоныстанғанға ұқсайды. Батактардың ішкі аймақта орналасқандығы және теңіз саудагерлері еуропалық отаршылдардың ықпалынан алыс болғандықтан оқшауланған халықтар деп есептелгенімен, олардың мың жылдар бойы көрші мемлекеттермен сауда жасағанына дәлелдер бар.

Тамил халқының ықпалы

Батактар мыңдаған жылдар бойы шивизм, буддизм және жергілікті мәдениеттің синкретикалық дінін ұстанды. 1905 жылға дейін голланд империалистеріне қарсы ерлікпен күрескен соңғы батак патшасы – индонезиялық шивиттік патша болған. Батактар Жао Ругуаның 13 ғасырдағы "Барбаро халықтарын сипаттау" еңбегінде айтылуы мүмкін, онда Шривиджаяның "Ба та" тәуелділігіне сілтеме жасалған. 15 ғасырдағы Сума Ориентал да Бата патшалығын, оның шекарасын Пасай мен Ару патшалығы құрайтынын көрсетеді. Осы деректерге сүйенсек, батактар 8-немесе 9-ғасырлардан бастап, келесі мың жыл бойы Қытаймен сауда үшін маңызды тауарларды қамтамасыз етуге қатысқан болуы мүмкін, батак еркектері осы өнімдерді порттарда сату үшін арқаларында тасыған. Тапанулидегі Барус порты батак халқымен қоныстанған деген болжам бар. Баруста 1088 жылға жатқан тамил жазуы табылды, ал қытай және тамил саудагерлерімен байланыс 11 ғасырда құрылған, 12 ғасырға қарай 10 000 адам тұратын Кота-Сина қаласында жалғасты. Тамилдерден батак жеріне дейінгі маңызды сауда жолдарынан да іздер табылды. Осы сауда мүмкіндіктері батактардың Пакпак және Тобадан қазіргі Каро және Сималунгун "шекаралық" аймақтарына көшіп кетуіне себеп болған болуы мүмкін, онда олар келіп-кетіп жүретін тамил саудагерлерінің күшті ықпалына ішкен, ал батактардың Ангкола-Мандалин аймақтарына көшіп кетуіне 8 ғасырдағы Шривиджаяның камфорға деген сұранысы түрткі болған болуы мүмкін. Каро маргасы немесе Сембиринг тайпасының "қара" деген атауы олардың тамил саудагерлерімен байланыстарынан туындаған деп саналады, ал Брахмана, Колия, Пандия, Депари, Мелиала, Мухам, Пелави және Текан сияқты нақты Сембиринг тармақтарының барлығы үнділік текті. Тамилдердің Каро діни дәстүптеріне де әсері байқалады, атап айтқанда, пекуалух екіншілік кремация ритуалы Каро және Дайри халқына тән. Сонымен қатар, Сембиринг Кембареннің шығу тарихын баяндайтын Пустака Кембарен, Миңкабау тауларындағы Пагарруйунгпен байланысты екенін көрсетеді. 16 ғасырдан бастап Ачех күріш өндірісін арттырды, ол батактардың сулы жерлерінде жақсы өсіп, маңызды экспорттық тауарға айналды. Батак халқы әртүрлі аймақтарда сава (суармалы күріш егістігі) немесе ладанг (құрғақ күріш егістігі) өсірді, ал ең тәжірибелі шаруалар саналатын Тоба батактары жаңа аймақтардағы сұранысты қанағаттандыру үшін көшіп кеткен болуы керек. Күріштің маңызы артқан сайын діни маңызы да артты, бұл батактардың жоғары рухани қызметкерлерінің билігін күшейтті, олар ауыл шаруашылығының сәтті болуын қамтамасыз етуге жауапты болды.

The Bataks practiced a syncretic religion of Shaivism, Buddhism and local culture for thousands of years. The last Batak king who fought valiantly against Dutch imperialists until 1905 was an Indonesian Shaivite king. The Batak may be mentioned in Zhao Rugua's 13th century Description of the Barbarous Peoples, which refers to a 'Ba ta' dependency of Srivijaya. The Suma Oriental, of the 15th century, also refers to the kingdom of Bata, bounded by Pasai and the Aru kingdom. Based on this evidence, the Batak may have been involved in procuring important commodities for trade with China, perhaps from the 8th or 9th centuries and continuing for the next thousand years, with Batak men carrying the products on their backs for sale at ports. It has been suggested that the important port of Barus in Tapanuli was populated by Batak people. A Tamil inscription has been found in Barus which is dated to 1088, while contact with Chinese and Tamil traders took place at Kota Cina, a trading town located in what is now northern Medan that was established in the 11th century, and comprising 10,000 people by the 12th century. Tamil remains have been found on key trade routes to the Batak lands. These trading opportunities may have caused migration of Batak from Pakpak and Toba to the present day Karo and Simalungun 'frontier' lands, where they were exposed to greater influence from visiting Tamil traders, while the migration of Batak to the Angkola Mandailing lands may have been prompted by 8th century Srivijayan demand for camphor. The Karo marga or tribe Sembiring "black one" is believed to originate from their ties with Tamil traders, with specific Sembiring sub marga, namely Brahmana, Colia, Pandia, Depari, Meliala, Muham, Pelawi, and Tekan all of Indian origin. Tamil influence on Karo religious practices are also noted, with the pekualuh secondary cremation ritual being specific to the Karo and Dairi people. Moreover the Pustaka Kembaren, an origin story of the Sembiring Kembaren suggests linkages with Pagarruyung in Minangkabau Highlands. From the 16th century onward, Aceh increased the production of pepper, an important export commodity, in exchange for rice, which grew well in the Batak wetlands. Batak people in different areas cultivated either sawah (wet rice fields) or ladang (dry rice), and the Toba Batak, most expert in agriculture, must have migrated to meet demand in new areas. The increasing importance of rice had religious significance, which increased the power of the Batak high priests, who had responsibility for ensuring agricultural success.

Тіл

Батактар аустронезиялық тілдер отбасының бір бөлігін құрайтын, өте жақын тілдерде сөйлейді. Екі негізгі тармақ бар: солтүстік тармаққа Пакпак Дайри, Алас Клюет және Каро тілдері кіреді, олар бір-біріне ұқсас, ал оңтүстік тармақ үш өзара түсіністі диалекттен тұрады: Тоба, Ангкола және Мандаилінг. Сималунг тілі – оңтүстік тармақтың ерте туындысы. Сималунгтың кейбір диалектілерін Батак Каро тілінде сөйлейтіндер түсінеді, ал Сималунгтың басқа диалектілерін Тоба тілінде сөйлейтіндер түсінеді. Бұл Батак диалектілері арасындағы шекараны көбінесе нашарлататын тілдік континуумның болуына байланысты. Батак диалектісі бүгінгі күнге дейін Медан қаласындағы диалектілерге әсер етеді. Батактардың өз жазуы бар, ол Сурат Батак деп аталады. Бұл жазудың негізгі маңызы дәстүрлі діни рәсімдерде, сондықтан ол көп өзгеріске ұшырамады. Батак халқы жазу жүйесін алғаш рет Оңтүстік Суматрадан алған болуы мүмкін.

Қазіргі заманғы малай және индонезиялық әдебиетке қосқан үлесі

Ұлттық тілдің кең контекстінде, қазіргі батак авторлары – қазіргі малай тілін ұлттық Бахаса Индонезия (индонезия тілі) тұжырымдамасы мен оның әдеби канонына қалыптастырған көрнекті малай тілінде жазатын жазушылар ретінде белгілі. Олардың ішінде романист Мерари Сирегар («Азаб дан Сенгсара»), Мұхаммед Касим Далимунте («Теман Доэдук»), Суман Хасибоян («Каван Бергелоет» және «Ментжахари Пентжори Анак Перауан»), Мохтар Любис («Сенжа ди Джакарта») және Иван Симатупанг («Зиарах»); ақын Ситор Ситуморанг; сондай-ақ әдеби сыншы Бакри Сирегар бар.

Кәсібі

Батактардың дәстүрлі кәсібі егіншілік, аң аулау және шаруашылық еді. Тоба көлі ежелден-ақ тұщы су шаруашылығын дамытуға зор мүмкіндіктер берді. Батактардың ішкі ауылдық аймақтары күріш өсіру, бау-бақша шаруашылығы және басқа да өсімдіктер мен коммерциялық дақылдарға, сондай-ақ, қатты ағаш, өсімдік шайырлары және жабайы жануарлар сияқты орман өнімдерін алуға көп еңбек етті. Батак жерінің батыс жағалауындағы Барус порты капур барус (камфор) өндірісімен әйгілі болды. Ежелгі заманда Батак сарбаздары көршілес малай әкімшіліктерімен жалдамалы әскер ретінде қызмет еткен. Колониялық кезеңде голландтар кофе, пальма майы және каучук сияқты коммерциялық дақылдарды енгізіп, Батак жерінің бір бөлігін плантацияларға айналдырды. Қазіргі Индонезия тарихында Батак қауымы маңызды үлес қосты. Батак халқы шағын шина жөндеу шеберханаларын ашудан бастап мемлекеттік министрлерге дейін әртүрлі салаларда жұмыс істеді. Қазіргі Батактар автобус және такси жүргізушілері, механиктер, инженерлер, әншілер мен музыканттар, жазушылар мен журналистер, мұғалімдер, экономистер, ғалымдар, әскери шенеуніктер және адвокаттар сияқты мамандықтарға бейімделді. Батактар Индонезия халқының аз бөлігі болғанымен (3,58%; 2010 жылғы санақ бойынша 236 миллион адамның ішінде 8-9 миллион Батак), көптеген белгілі Батактар құрметті орындарға ие болды, әсіресе құқық саласында, мысалы, Аднан Буйунг Насутион, ол Джакартаның Құқықтық Көмек Агенттігін (LBH Джакарта) құрды, Тодунг Муля Лубис, Рухут Ситомпул және Хотман Париж Хутапеа.

Қоғам

Батак қоғамы марга деп аталатын рулар бойынша патриархалдық принциппен ұйымдастырылған. Тоба батактарының дәстүрлі сенімі бойынша, олар "Си Раджа Батак" деп аталатын жалғыз атадан тараған, ал барлық маргалар одан туындаған. Батактар арасындағы әке-бала қатынасын анықтайтын шежірелік ағаш – таромбо деп аталады. Қазіргі Индонезияда батак халқы білім беруге ерекше мән береді және кәсіптерде, әсіресе мұғалімдер, инженерлер, дәрігерлер және заңгерлер ретінде маңызды орын алады. Тоба батактары тоқыма өнерімен, ағаштан ою-өрнек жасаумен және әсіресе әсем тас қабірлермен танымал. Голланд Ост-Индиясының отаршылдығына бағыну алдында батактар қаһарлы жауынгерлер ретінде танылған. Бүгінде батактардың көп бөлігі христиан дінін ұстанады, ал мұсылмандар азшылықты құрайды. Қазіргі уақытта Индонезиядағы ең ірі христиан қауымы – HKBP (Huria Kristen Batak Protestan) христиан шіркеуі. 19 ғасырда лютерандық неміс миссионерлері, соның ішінде танымал миссионер Людвиг Ингвер Номменсен христиандық теологияны әкелді. Каро халқына голландтық кальвинист миссионерлері христиан дінін таратты, ал олардың ең үлкен шіркеуі GBKP (Gereja Batak Karo Protestan) болып табылады. Мандалай және Ангкола батактары 19 ғасырдың басында Минангкабау Падри билігі кезінде ислам дінін қабылдады. Алайда, батак халқының айтарлықтай бөлігі христиан және ислам діндерін ұстанбайды, олар ежелгі дін деп аталатын агма си деках, сондай-ақ пербегу немесе пемена деп аталатын дәстүрлі амалдарды сақтайды.

Таромбо

Батак халқы үшін туыстық ағаш немесе әулет өте маңызды, себебі әулетін білмейтін адам адасқан (налилу) батак деп есептеледі. Батактар өз әулетін немесе кем дегенде отбасылық атының (Марга (Батак)) және туысқан руларының (донган тубу) қайдан шыққанын білуге міндетті. Бұл ру ішіндегі туыстық байланысты (партутуранна) немесе жай ғана тегін (Марга (Батак)) анықтау үшін қажет.

География

Батак жерлері Солтүстік Суматра провинциясынан тұрады, Ниас аралын қоспағанда, тарихи малай мемлекеттері шығыс жағалауда және Минанкабау халқының батыс жағалауында орналасқан. Бұған қоса, Каро жерлерінің бір бөлігі қазіргі Ачех провинциясындағы Шығыс Ачех ауданына, ал Мандалайл жерлерінің бір бөлігі Риау провинциясындағы Рокан Хулу ауданына созылады. Соңғы жылдары көптеген Батактар көршілес, гүлденген Риау провинциясына қоныс аударды. Солтүстік Суматраның оңтүстігінде Батыс Суматраның мұсылман Минакабау халқы, ал солтүстігінде түрлі мұсылман Ачех халықтары мекендейді.

Батактардың дәстүрлі діні

Батак мәдениеттерінің әртүрлі түрлері мәдениеттің көптеген басқа да аспектілерімен қатар, колониялық кезеңге дейінгі діни көзқарастарында да ерекшеленеді. Батакландтың оңтүстігіндегі Мандалин және Ангколаның ежелгі діни идеялары туралы мәліметтер толық емес, ал Пакпак және Сималунгун батактарының діні туралы өте аз мәлімет белгілі. Ал, Тоба және Каро үшін миссионерлер мен отарлаушы әкімшілердің жазбаларындағы дәлелдер салыстырмалы түрде көп. Батактардың дәстүрлі діндері туралы ақпарат негізінен 19 ғасырдың соңында Батактардың сенімдеріне көбірек ден қойған неміс және голланд миссионерлерінің жазбаларынан алынған. Оңтүстік Батакландтағы тамил және яван саудагерлерімен, Барус және Тапанули маңындағы шығыс және батыс жағалауларымен, әсіресе Тапанулидегі ірі Паданг Лавас ғибадатхана кешені арқылы Батактарға түрлі ықпалдар тиді. Бұл байланыстар көп ғасырлар бұрын болған, сондықтан Батактардың осы шетелдіктердің діни идеяларын қаншалықты қабылдап, өңдегенін анықтау мүмкін емес. Батактардың осы діндердің, атап айтқанда Махаяна буддизмі, шайвизм және тантр практикаларының кейбір аспектілерін қабылдағаны болжануда.

Қазіргі Индонезия мемлекеті панчасила принциптеріне негізделген, ол «бір ғана Құдайға» сенуді, протестантизм, католицизм, ислам, буддизм немесе индуизмді ұстануды талап етеді, олардың біреуі жеке тұлғаның КТП-сына енгізілуі керек. Дәстүрлі діндер ресми түрде танылмайды, сондықтан дәстүрлі діндер шеттетілуде, бірақ дәстүрлі Батак дінінің элементтері әлі де христиан дінімен қатар қолданылады.

Жаратылыс туралы аңыздар

Оның көптеген нұсқалары таралымда бар. Бұрын бұл әңгімелер ауызша беріліп, қазір жергілікті тілдерде жазылған. Сонымен қатар, 19-шы ғасырдың ортасынан бастап еуропалық ғалымдар жинаған батак ертегілерінің үлкен жинақтары бар. Әлемнің бастауында аспан мен оның астында зор теңіз болған. Аспанда құдайлар мекендеген, ал теңізде қуатты Нага Падоха айдаһары тұрған. Сол кезде жер де, адам баласы да болмаған. Барлық сақталған мифтерде жаратылыстың басында Мула Джади На Болон құдайы тұр екені айтылады. Оның тегі белгісіз. Бұл есімнің шамамен аудармасы – "болудың бастауы". Барлық жаратылыс оған қатысты. Мула Джади жоғарғы әлемде тұрады, ол әдетте жеті деңгейге бөлінеді деп есептеледі. Оның үш ұлы – Батара Гуру, Мангалабулан және Сорипада, Мула Джадимен ұрықтанған тауықтың жұмыртқасынан туған. Екі қарлығаш Мула Джадидің жаратылысын жеткізуші және көмекшісі болып табылады. Олардың міндеттері әртүрлі нұсқаларда өзгеше. Мула Джади үш қызын дүниеге келтіріп, оларды үш ұлына әйел етеді. Адамзат осы үш жұптың одағынан пайда болған. Мула Джадидің үш ұлынан өзге, тағы бір құдай бар – Асияси, оның құдайлар әлеміндегі орны мен міндеті көбінесе белгісіз. Асиясиді үштік құдайлардың тепе-теңдігі мен біртүтастығы ретінде қарастыруға болатын дәлелдер бар. Жер асты дүниесінің, яғни ежелгі теңіздің билеушісі – жылан айдаһар Нага Падоха. Ол да бастапқыда өмір сүрген, және Мула Джадидің қарсыласы болып көрінеді. Жер асты дүниесінің билеушісі ретінде Нага Падоханың жерді жаратуда маңызды міндеті бар. Осы уақытқа дейін аталған алты құдайдың ортақ ерекшелігі – олардың қасиетті ритуалдардағы рөлі шағын. Оларға (Құдайға) ешқандай сый-сыяпат немесе құрбандық шарылмайды, олар үшін арнайы құрбандық орындары салынбайды. Олар тек қана көмек сұраған дұғаларда ғана еске алынады. Жердің және адамзаттың пайда болуы негізінен Батара Гурудың қызы Сидак Паруджармен байланысты, ол жердің нағыз жаратушысы. Ол өзінің болашақ күйеуінен, Мангалабуланның кесірткеге ұқсайтын ұлынан қашып, көктен орта әлемге жіп арқылы түседі, ол сол кезде әлі де сулы кеңістік болатын. Ол қайтып барғысы келмейді, бірақ өзін бақытсыз сезінеді. Мула Джади өзінің немересіне мейірімділікпен бір жұмақ жер жібереді, осылайша оған тұруға орын табуға көмектеседі. Сидак Паруджарға осы жерді таратуға бұйырылды, соның арқасында жер кең және ұзын болды. Бірақ құдай әйел ұзақ демалуға үлкермеді. Жер судың ішінде тіршілік ететін, жер асты дүниесінің айдаһары Нага Падоханың басына таратылды. Ол салмақтан қиналды және одан құтылуға тырысты. Жер сумен жұмсарып, толығымен жойылу қаупі туды. Мула Джадидің көмегімен және өзінің тапқырлығымен Сидак Паруджар айдаһарды жеңе алды. Ол Нага Падоханың денесіне семсерді саптап, темір блокқа жатқызды. Нага Падоха бұғауларында қимылдағанда жер сілкінісі болады. Мангалабуланның кесірткеге ұқсайтын ұлы, оның құдайлар таңдаған күйеуі басқа ат пен бейнеге ие болғаннан кейін, Сидак Паруджар оған үйленеді. Сидак Паруджар әртүрлі жынысты егіздердің анасы болады. Олар өскенде, олардың құдай ата-аналары жер бетінде оларды қалдырып, жоғарғы әлемге қайта оралады. Адамзат олардың туысқандық одағынан пайда болған. Олар Тоба көлінің батыс жағалауындағы жанартау Пусук Бухитке қоныстанды және Си Анжур Мулима ауылын құрды. Батактардың мифологиялық атасы Си Раджа Батак олардың немерелерінің бірі.

There are many different versions in circulation. These were formerly passed down through oral tradition but have now been written down in the local languages. There are also large collections of Batak tales collected by European scholars since the mid 19th century and recorded in European languages, mostly Dutch. At the beginning of time there was only the sky with a great sea beneath it. In the sky lived the gods and the sea was the home of a mighty underworld dragon Naga Padoha. The earth did not yet exist and human beings, too, were as yet unknown. All the surviving myths record that at the beginning of creation stands the god Mula Jadi Na Bolon. His origin remains uncertain. A rough translation of the name is the "beginning of becoming". The creation of everything that exists can be traced back to him. Mula Jadi lives in the upper world which is usually thought of as divided into seven levels. His three sons, Batara Guru, Mangalabulan and Soripada were born from eggs laid by a hen fertilized by Mula Jadi. Two swallows act as messengers and helpers to Mula Jadi in his act of creation. Their functions vary in the different versions. Mula Jadi begets three daughters whom he gives as wives for his three sons. Mankind is the result of the union of the three couples. Besides the three sons of Mula Jadi there is another god, Asiasi, whose place and function in the world of the gods remains largely unclear. There is some evidence that Asiasi can be seen as the balance and unity of the trinity of gods. The ruler of the underworld, i. e. the primeval sea, is the serpent dragon Naga Padoha. He too existed before the beginning and seems to be the opponent of Mula Jadi. As ruler of the underworld Naga Padoha also has an important function in the creation of the earth. What all the six gods so far mentioned have in common is that they play a minor role in ritual. They do not receive any sacrificial offerings from the faithful and no places of sacrifice are built for them. They are merely called on in prayers for help and assistance. The origin of the earth and of mankind is connected mainly with the daughter of Batara Guru, Sideak Parujar, who is the actual creator of the earth. She flees from her intended husband,
the lizard shaped son of Mangalabulan, and lets herself down on a spun thread from the sky to the middle world which at that time was still just a watery waste. She refuses to go back but feels very unhappy. Out of compassion Mula Jadi sends his granddaughter a handful of earth so that she can find somewhere to live. Sideak Parudjar was ordered to spread out this earth and thus the earth became broad and long. But the goddess was not able to enjoy her rest for long. The earth had been spread out on the head of Naga Padoha, the dragon of the underworld who lived in the water. He groaned under the weight and attempted to get rid of it by rolling around. The earth was softened by water and threatened to be utterly destroyed. With the help of Mula Jadi and by her own cunning Sideak Parudjar was able to overcome the dragon. She thrust a sword into the body of Naga Padoha up to the hilt and laid him in an iron block. Whenever Naga Padoha twists in the fetters an earthquake occurs. After the lizard shaped son of Mangalabulan, the husband the gods intended for her, had taken another name and another form, Sideak Parujar marries him. Sideak Parujar becomes the mother of twins of different sexes. When the two have grown up their divine parents return to the upper world leaving the couple behind on the earth. Mankind is the result of their incestuous union. The couple settle on Pusuk Buhit, a volcano on the western shore of Lake Toba, and found the village of Si Anjur Mulamula. The mythological ancestor of the Batak, Si Raja Batak is one of their grandchildren.

Тенди сектасы

Тоба және Каро-батактардың діни әлемінде құдайлар мен адамзаттың жаратылуы, тенди (Каро) немесе тонди (Тоба) және бегумен байланысты күрделі ұғымдарға қарағанда әлдеқайда маңызсыз. Бұл терминдерді «өмір руы» және «өлiм руы» деп аудару ең тиімді болар сіңайды. Адам туылмас бұрын Mula Jadi Na Bolon-нан «өмір руын» (тенди) алады. Жеке тендидің тағдыры туғанға дейін өзі шешіледі. Тендилердің Мула Джадиден өз тағдырын қалай таңдайтыны туралы әртүрлі мифтер бар. Батак шіркеуінің ұзақ жылдар бойы басшысы (эфорусы) болған миссионер Уорнек өзінің Батак діні туралы маңызды еңбегінде екі көрнекті мифті жазған. Тендилердің өз тағдырына өздері жауапты екені маңызды: «Мула Джади оған таңдау үшін түрлі нәрселер ұсынады. Егер тенди піскен жұмыртқа сұраса, онда ол жандандырған адам кедей болады; гүл сұраса, қысқа ғана өмір сүреді; тауық сұраса, тынышсыз болады; мата қиқымдары кедейлікті көрсетеді; ескі кілем – атақ-даңқтың болмауы; алтын – байлық; табақ, найза, дәрілік құмыра – ол ұлы басшы болады немесе сиқыр өнерін түсінеді дегенді білдіреді». «Жоғары әлемдегі Мула Джадиде Джамбубарус аталған алып ағаш бар. Мула Джади барлық жапырақтарына жазыпты. Бір жапырақта «көп балалы», екіншісінде «байлық» немесе «құрмет» және т.б. «Жаман өмір», «кедейлік», «қасірет» деген сөздер де жазылған. Адамның барлық мүмкін болатын тағдыры жапыраққа жазылған. Орта әлемге түсуге ниеттенген әр тенди алдымен Мула Джадиден бір жапырақ сұрауы керек. Оның таңдаған жапырағында не жазылса, орта әлемдегі тағдыры солай болады». Каро және Тоба арасында тендидің қайда мекендейтіні және қанша тенди бар екені туралы әртүрлі пікірлер кездеседі. Тобаға сәйкес, адамда жеті тенди болады. Екінші тенди жаңа туған баланың ішек пердесінде және амниотикалық сұйықтығында табылады, сондықтан бала туғаннан кейін оның ішек пердесіне ерекше назар аударылады. Ол әдетте үйдің астына көміледі, saudara (бауыр) деп аталады және адамның қорғаушы руы саналады. Каролардың арасында да осындай идеялар бар, олар ішек пердесі мен амниотикалық сұйықтықты үйдің астына көміп, оларды әрқашан адамға жақын болатын екі қорғаушы рух (кака және аги) деп санайды. Барлық Батактар тендидің жоғалуын «дене мен жанға» үлкен қауіп деп есептейді. Тендилерді иесінен немқұрайлылық немесе жаман ниетті датулардың қара сиқыры арқылы айыруға болады. Басқаша айтқанда, тенди денеге байланысты емес, ол денеден тыс жерде де өмір сүре алады. Тендидің толық жоғалуы сөзсіз өлімге әкеледі. Дененің қай жерінде тенди орналасқандығы туралы әртүрлі пікірлер бар. Ол дененің кейбір бөліктерінде, әсіресе қанда, бауырда, бас және жүректе жоғары деңгейде болады. Тер де тендиге бай деп есептеледі. Аурулар тендидің жоқтығымен байланысты, ал тендиді қайтару – емдеудің негізгі әдісі. Мысалы, каролар тендилеріне беретін сыйлықтарға, уах тенди (уах = жалақы, төлем, сыйлық) аталса, олар тендилерімен бірге болуы үшін осы сыйлықтарды береді. Бұл сыйлықтар пышақ, гонг, белгілі бір киім, су бұқасы немесе кішкентай киелі орын болуы мүмкін. Сыйлықтарды тендидің қанағаттануын сақтау үшін мұқият күтіп-ұстайды. Тендилер сурдамның (бамбук сыбызғысы) дыбысын жақсы көреді. Егер тенди науқастың денесінен шығып кетсе, раленгтенди рәсімінде сурдам ойнау тендидің науқастың денесіне оралуына көмектеседі. Тек датулар ғана адамдардың тендисін дұрыс түсіндіріп, оларға әсер ете алады. Егер олардың тырысысқандары сәтсіз болса, онда тенди өзіне басқа тағдыр таңдаған болып көрінеді.

In the religious world of the Toba and Karo Batak the gods and the creation of mankind are far less significant than the complex concepts connected with the tendi (Karo) or tondi (Toba) and the begu. Probably the most useful translations of these terms are "life soul" and "death soul". A person receives his "life soul" (tendi) from Mula Jadi Na Bolon before he is born. The destiny of the individual tendi is decided by the tendi itself before birth. Various myths are woven around manner in which the tendi choose their destiny from Mula Jadi. Warneck, a missionary and for a long time superintendent (ephorus) of the Batak Church, recorded two particularly expressive myths in his major work on Batak religion. What is significant is that the tendi themselves are responsible for their destiny:

"Mula Jadi presents him with all kinds of things to choose from. If the tendi asks for ripe eggs, then the person whom he animates will be a poor fellow; if he asks for flowers, then he will live only a short time; if he asks for a hen, the person will be restless; rags indicate poverty; an old mat, lack of fame; a gold piece, wealth; plate, spear, medicine pot indicate that he will become a great chief or understand magic arts." "With Mula Jadi in the upper world is a mighty tree called Djambubarus. Mula Jadi has written on all its leaves. On one leaf is written 'many children', on others 'wealth' or 'respect' and so on. 'Contemptible life', 'poverty', 'wretchedness' are also written on the leaves. All the possible different fates of the person are entered on the leaves. Every tendi that wishes to descend to the middle world must first ask Mula Jadi for one of the leaves. Whatever is written on the leaf chosen by him will be his destiny in the middle world." Among the Karo and the Toba there are sometimes widely diverging versions of where the tendi dwells and how many tendi there are. According to the Toba a person has seven tendi. The second tendi is found in the placenta and amniotic fluid of the new born baby, and accordingly the afterbirth is given special attention after the birth of a child. It is usually buried under the house, is called saudara (brother) and is regarded as the person's guardian spirit. Similar ideas about the afterbirth are also found among the Karo, who also bury the placenta and amniotic fluid under the house and regard them as two guardian spirits (kaka and agi) who always remain close to the person. All Batak regard the loss of tendi as signifying a great danger for "body and soul". Tendi can be separated from their owners through inattentiveness, or as a result of black magic by a datu with evil intentions. In other words, the tendi is not tied to the body; it can also live for a time outside the body. The final loss of the tendi inevitably results in death. There are a variety of ideas about where exactly in the body the tendi dwells. It is present to a particularly high degree in certain parts of the body, especially the blood, the liver, the head and the heart. Sweat too is described as rich in tendi. It is believed that illnesses are connected with the absence of tendi, and the bringing back of the tendi is a main method of healing. The Karo, for instance, have gifts, called upah tendi (upah = wage, payment, gift), which they give to their tendi so that their tendi stay with them. These gifts may consist of a knife, a gong, a particular piece of clothing, a water buffalo or a small holy place. The gifts are carefully cared for in order to keep the tendi satisfied. Tendi love the sound of the surdam (a bamboo flute). If a tendi has abandoned the body of a patient, the playing of the surdam in the raleng tendi ritual can contribute to the tendi returning to the body of the sick person. It must be emphasized that only the datuk are in a position to interpret and influence people's tendi correctly. If their endeavors are unsuccessful, then clearly the tendi has chosen another destiny for itself.

Өлім культі

Өлім кезінде тенди адам денесін фонтанель арқылы тастап кетеді және «өлім жаны» (бегу) босатылады. Осы тілектің жоғалып кететіні және адам өлгеннен кейін тек бегу ғана өмір сүретіні есептеледі. Батактар бегулердің бұрынғы тұрған жерлерінің жанында (құрметті қабірлерден алыс емес жерде орналасқан деп саналатын өлгендер ауылында) өмір сүруді жалғастыра береді және олар өз ұрпақтарымен байланысқа түсе алады деп санайды. Жаман түстер, ерекше бақытсыздықтар және осы сияқты жағдайлар ата-бабаның бегуі өз ұрпақтарының мінез-құлқына наразы екенін көрсетеді. Кез келген адам ашуланған бегуді тамақ-су сыйлау және дұға арқылы жұбата алады. Егер бұл көмектеспесе, дату немесе гуру шақырылуы керек. Бегулер өлімсіз емес, себебі өлім әлемінде де билік етеді: бегу жеті рет өліп, содан кейін сабанға айналады және ақырында топыраққа сіңеді. Батактар бегулердің үш түрі бар деп есептейді. Бикара гуру – тіс шығарып үлкермеген немесе өлі туған балалардың бегуі. Егер баланың отбасына қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай қайғы-қасірет келсе, бикара гуруды қорғаушы рухқа айналдыруға болады. Гуру-сибасоның көмегімен бикара гуру отбасының қамқоршы рухына айналып, оған арнап киелі орын салынып, үнемі құрбандықтар шалынады. Жыл сайын бикара гуруға арнап ерекше той ұйымдастырылады, оған шаштану рәсімі жатады. Отбасының күтпеген оқиға салдарынан қайтыс болған мүшелерінің бегуі (мате сада уари) де отбасы үшін қорғаушы рух ретінде әрекет ете алады. Олар апаттан, өзіне-өзі қол жұмсаудан, кісі өлтіруден немесе шаңқайдан зардап шеккендерді қамтиды. Оларға құрмет көрсетіліп, құрбандықтар шалынатын киелі орын салынды. Үшінші топқа өлі бойжеткендердің бегуі (тункуп) жатады. Олардың қабірлері, бата бата немесе инган тункуп деп аталады, туыстары ұзақ жылдар бойы күтіп ұстайды.

Жерлеу дәстүрлері

Батактардың жерлеу дәстүрлері өте бай және күрделі. Өлімнен кейін бірден түрлі рәсімдер орындалып, бегу өзінің әлемі туыстарынан бөлек екенін түсінеді. Бұл үшін, мәйіт жатқан кілем кері бұрылып, денесі басы кілемнің басына қарай жатқызылады. Бас бармақтары мен саусақтары біріктіріліп, денесінің барлық жеріне камфора жағылады, барлық тесіктері камфорамен бітеліп, содан соң ақ мақта матаға оралады. Осы рәсім кезінде гуру-сибасо, қайтыс болған адамның бегуіне ол мүлдем өлгенін және туыстарымен қоштасуы керектігін хабарлайды. Әулеті бай болған жандар кеміри ағашынан (Aleurites moluccanus) жасалған, қайық пішінде ойылған, ал онда мүйізді құстың, жылқының немесе синга деп аталатын мифтік жануардың басы бейнеленген сандықтарды (каро: пелангапу) пайдаланады. Кейін қақпағы шайырмен жабылып, қайта жерлеу рәсімі өткізілгенге дейін отбасы үйіне жақын арнайы орынға қойылады. Әулеті бай емес болған жандар қарапайым ағаш сандықтарды қолданады немесе мәйітті сабан кілемге орайды. Мәйіт әдетте әйелдер көтеріп, үйдің айналасын бірнеше рет айналады, содан соң гонданг оркестрінің музыкасы мен қарудың үзбей атылуымен зиратқа әкелінеді. Кез келген жол тоғысында мәйіт жерге қойылып, он бір адам оны төрт рет айналып, бегуді жаңылыстырады. Осылайша бегудің ауылға қайта оралуы мүмкін емес деп үміттеніледі. Қорғанға келгенде қабір қазылып, мәйіт арқасымен жатқызылады. Күтпеген жағдай туып, дене орнынан тұрса, басы ауылға қарамауы үшін басы ауылға қаратылып қойылады. Датуктар мен шаңқайдан өлгендердің денелері қолдары байлап, отырған күйі жерленеді. Алақандары бір-біріне байланып, олардың арасына бетель жапырағы салынады.

Batak burial traditions are very rich and complex. Immediately after death various ritual actions are performed to make the begu understand that from now on its world is separate from that of its kin. Symbolically this is done by reversing the mat on which the corpse is laid out so that the body lies with its head at the foot of the mat. Thumbs and toes respectively are tied together and the body is rubbed all over with camphor and its orifices stopped with camphor, then it is wrapped in a white cotton cloth. During this perumah begu ceremony a guru sibaso declares to the begu of the deceased that it is definitely dead and must take leave of its relatives. Wealthier families have their coffins (Karo: pelangkah) made of the wood of the kemiri tree (Aleurites moluccanus), carved in the shape of a boat, its bow decorated with the carved head of a hornbill, or a horse, or a mythical beast known as a singa. The lid is then sealed with resin and the coffin may be placed in a special location near the family's house until a reburial ceremony can take place. Families that are not wealthy use simple wooden coffins or wrap the body in a straw mat. The corpse is carried a few times round the house, usually by women, and then to the cemetery with musical accompaniment from the gondang orchestra and the continual firing of guns. At any crossroads the corpse is put down and eleven people go around it four times to confuse the begu. It is hoped that the begu will then be unable to find its way back to the village. When the funeral procession arrives at the cemetery the grave is dug and the corpse laid in it, flat on its back. Care is taken that the head lies towards the village so that, in the unexpected event that the body should get up, he or she will not be looking in the direction of the village. The bodies of datuk and those who have died from lightning are buried sitting up with their hands tied together. The palms of the hand are tied together and betel placed between them.

Қалпына келтіру

Жерлеу дәстүріне ата-бабаларының сүйектерін қайтыс болғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң қайта жерлейтін рәсім кіреді. Бұл екінші жерлеу Тоба-Батак тайпасында мангонкаль холи, ал Каро тайпасында нурун нурун деп аталады. Бірнеше күнге созылатын рәсімде ерекше құрметке ие ата-бабаның және оның ұрпақтарының сүйектері жерден шығарылып, тазартылып, аза тұтылып, соңында сүйек үйіне, тугу немесе тамбак деп аталатын жерге қайтадан қойылады. "Фестивальдің бірінші күні таңертең зираттағы қабірлер ашылады және онда әлі бар ата-бабалардың сүйектері шығарылады. Бас сүйектерін шығару әсіресе құрметпен қарсы алынады. Сүйектер ақ матамен астарланған себеттерге жиналады, содан кейін әйелдер түрлі цитрус жемістерінің шырынын қолданып, оларды рәсімдік түрде тазартады. Сүйектерді шығару және тазалау кезінде жоқтау әндері орындалады. Сүйектер келесі күнгі таңға дейін тугу ішіндегі себеттерде сақталады, содан кейін қалдықтар дәстүрлі маталарға (улос) оралып, себеттерден шағын ағаш табыттарға ауыстырылады. Ұзақ сөздерден және ортақ дұғадан кейін табыттар жабылып, тугудың бөлмелеріне орналастырылады. Содан кейін ет пен күріштен дастархан жайылады және дәстүрлі билер орындалады." Ежелгі заманда саркофагтар тастан қашалып жасалған немесе ағаштан, кейін кірпіштен салынған. Бүгінгі таңда олар цемент немесе бетоннан жасалады. Тоба көлінің маңында және Самосир аралында үлкен әрі әсем тугуларды көруге болады. Қайта жерлеу рәсімінің бірі – қайтыс болған адамның бегу мәртебесін көтеру. Батак тайпасының дәстүрлі сенімдеріне сәйкес, өлген адамның мәртебесі тірі кездегі әлеуметтік орнымен сабақтас болады. Яғни, бай және қуатты адам өлімінен кейін де ықпалды болып қалады, ал оның отбасы қайта жерлеу рәсімін өткізсе, оның мәртебесі одан әрі жоғарылайды. Бай ұрпағы үлкен рәсім мен жеті күнге созылатын хоржа тойы арқылы бегуді самгот мәртебесіне көтере алады. Ежелгі заманда мұндай тойларда көптеген шошқалар, ірі қара малдар, тіпті бұқалар сойылып, гонданг оркестрі музыкалық сүйемелдеуді қамтамасыз ететін. Самготтан жоғары тұратын мәртебе – сомбаон, ол он екі буынға дейін бұрын өмір сүрген маңызды ата-бабалардың рухтары. Самготты сомбаонға көтеру үшін тағы бір үлкен той – санти-реа қажет, ол көбінесе бірнеше айға созылады, оның барысында бүкіл ауданның халқы жиналады. Бұл құдіретті ата-баба рухтары өз ұрпақтарына қорғаныш пен бақ сыйлайды, бірақ рәсім сондай-ақ осылай құрметтелген ата-бабадан тараған жаңа туыстық байланыстарды құруға да қызмет етеді.

The burial tradition includes a reburial ceremony in which the bones of one's ancestors are reinterred several years after death. This secondary burial is known among the Toba Batak as mangongkal holi, among the Karo as nurun nurun. In a ceremony lasting several days the bones of a particularly honored ancestor and those of his descendants are exhumed, cleaned, mourned and finally laid to rest again in a bone house known as a tugu or tambak:
"On the morning of the first day of the festival the graves in the cemetery are opened and the bones of the ancestors that are still there are removed. The unearthing of the skulls is presented as especially moving. The bones are collected in baskets lined with white cloth and then ritually cleaned by the women using the juice of various citrus fruits. The exhumation and cleaning of the bones is accompanied by the singing of laments. The bones are kept in the baskets in the tugu until the next morning, when the remains are wrapped in traditional cloths (ulos) and transferred from the baskets to small wooden coffins. After long speeches and a communal prayer the coffins are nailed down and placed in the chambers of the tugu. A feast consisting of meat and rice follows and traditional dances are performed." In ancient times these sarcophagi were carved from stone or constructed from wood and later brick. Nowadays they are made of cement or concrete. Large and very ornate tugu can be seen around Lake Toba and on the island of Samosir. One motive for the reburial ceremony appears to be to raise the status of the begu of the deceased. Traditional Batak beliefs hold that the dead occupy a hierarchical status similar to the social position they held in life. This means that a rich and powerful individual remains influential after death, and this status can be elevated if the family holds a reburial ceremony. A rich descendant can advance a begu to the status of a sumangot by means of a great ceremony and a horja feast which can last up to seven days. In antiquity a vast number of pigs, cattle or even buffalo were slaughtered at such festivals, and the gondang orchestra provided an accompaniment. The next level up from the sumangot is the sombaon, who are the spirits of important ancestors who lived ten to twelve generations ago. To raise a sumangot to a sombaon requires another great festival, a santi rea, often lasting several months, during which the inhabitants of the whole district come together. These powerful ancestor spirits offer protection and good fortune to their descendants, but the ceremony also serves to establish new kinship groups descended from the ancestor thus honored.

Батактардың дәстүрлі медицинасы

Батактардың дәстүрлі қоғамында датуктар (анимист діни қызметкерлер) және гурулар дәстүрлі медицинамен айналысты, бірақ датуктар тек ер адамдардан құралды. Екі мамандықтың да үстіміздік күштерге ие екені және болашақты болжау қабілеті бар екені айтылды. Емдеу және емдеу рәсімдері Индонезияның басқа аймақтарындағы дукундардың тәжірибелеріне ұқсас. 19-шы ғасырдың соңында Тоба және Каро-Батактың христиан дініне өтуінен кейін, миссионерлер дәстүрлі емдеу мен болжауды үгіп, оларды жасырын іс-әрекеттерге айналдырды. Датуктар мен гуру емшілері де ағаш пен қабықтан жасалған, қолмен жазылған пустахаға жүгініп, болжаумен айналысты. Пустахада емдік рецепттер, дұғалар, әндер, болжамдық күнтізбелер және сиқыр, емдеу және болжау туралы басқа да жазбалар, poda деп аталатын ежелгі Батак стенографиясымен жазылған. Винклердің сөзіне сүйенсек, пустаханың үш түрі бар: 1. Қорғау сиқыры, оған диагноз қою, терапия, сиқырлы қасиеттері бар дәрілік қоспалар, мысалы, амулеттер, парманисан (махаббат шармасы) және т.б. кіреді. 2. Бұзу сиқыры, оған у жасау өнері, белгілі бір рухтарды бақылау немесе пайдалану, пангулубалангты шақыру және дорма жасау (адамды ғашық етуге арналған сиқырлы формулалар) өнері кіреді. 3. Болжау, оған құдайлардың сөздері (оракулдар), рухтардың тілектері, құдайлардан және ата-бабалардың рухтарынан келген бұйрықтар, күнтізбе жүйесі (порхалан) және белгілі бір іс-әрекеттерді немесе мақсаттарды орындау үшін қолайлы күндер мен айларды анықтау үшін астрология кіреді. Датук немесе гуру қиын мәселе туындағанда пустахамен кеңесетін, және уақыт өте келе бұл өз алдына бір рәсімге айналды. Миссионерлер дәстүрлі емдеу мен болжауды тоқтатуға бастан бастағанда, кейбір гурулар пустаханың орнына Библияны қабылдаған болуы мүмкін. Дәстүрлі емшілердің ауруды емдеуге жеткілікті күші жоқ, себебі адамның тендисінен айырылған (бұл датуктардың құзырына жатады); алайда олар бегумен байланыс орнату және олардың мінез-құлқына әсер етуде маңызды рөл атқарады.

In traditional Batak society datuk (animist priests) as well as gurus practiced traditional medicine, although the former were exclusively male. Both professions were attributed with supernatural powers and the ability to predict the future. Treatments and healing rituals bear some resemblance to those practiced by dukuns in other parts of Indonesia. Following the Christianization of the Toba and Karo Batak in the late 19th century, missionaries discouraged traditional healing and divination and they became largely clandestine activities. Both datu and guru healers also practiced divination by consulting a pustaha, a handwritten book made of wood and bark in which were inscribed recipes for healing remedies, incantations and songs, predictive calendars, and other notes on magic, healing and divination written in poda, an archaic Batak shorthand. According to Winkler, there were three categories of Pustaha based on the purpose of their usage:
1. Protective Magic, which includes diagnosis, therapy, medicinal mixes which have magical properties, such as amulets, parmanisan (love charms), etc. 2. Destructive Magic, which encompasses the art of making poison, the art of controlling or utilizing the power of certain spirits, calling the pangulubalang, and the art of making dorma (magical formulas for causing a person to fall in love). 3. Divination, which involves oracles (words of the gods), the wishes of the spirits, commands from the gods and from the spirits of the ancestors, and an almanac or calendrical system (porhalaan), and astrology to determine auspicious days and months to accomplish certain actions or goals. The datu or guru consulted the pustaha when presented with a difficult problem, and in time this became in itself a ritual. When missionaries began to discourage traditional healing and augury the Bible may have been adopted by some gurus in place of the pustaha. Traditional healers are not powerful enough to cure illness due to the loss of a person's tendi (this falls under the jurisdiction of the datuk); however, they do play a role in communicating with begu and influencing their behavior.

Христиандық

1292 жылы Марко Поло сапарында халық «жабайы, жалған құдайға табынушылар» деп сипатталды, олар сыртқы діндердің ықпалына түспеген. Алайда, 1345 жылы Ибн Баттута сапарында араб саудагерлері Суматраның солтүстік жағалауында өзен порларын құрды, ал Сұлтан Әл-Мәлік әл-Дахир ислам дінін қабылдады. Сэр Стэмфорд Раффлс Батак жерлерін исламдық Ачех және Минанг мемлекеттері арасындағы буферлік аймақ ретінде қарастырып, осы мақсатта христиандық миссионерлік жұмысты қолдады. Голландтар да осы саясатты жалғастырып, мұсылман емес жерлерді «Батак ландері» деп атады. 1824 жылы екі британдық баптист миссионері, Ричард Бертон мен Натаниел Уорд, Сиболгадан аяқпен Батак жеріне аттанды. Үш күндік сапардан кейін олар Силиндунгтың жоғары жазығына жетіп, Батак аймағында шамамен екі апта өткізді. Олардың қысқа уақыт ішіндегі сапары, олардың өте жақыннан байқағандығын көрсетеді. 1834 жылы Американың Сыртқы миссиялар жөніндегі комиссарлар кеңесінен келген Генри Лайман мен Сэмюэл Мунсон одан да жаулы қарсылыққа тап болды. Ида Пфайффердің айтуынша: «Миссионерлер келгенге дейін бақытсыз американдықтар өздерін діни ұстаздар ретінде таныстырғанда, Батактар оларды жаулап алушылар деп санады және оларды азаптаушылардан бұрынғысырақ оларды өлтіріп, жеп қойды». Герман Нойброннер ван дер Туук 1850 жылдары Нидерландтың Киелі кітап қоғамы (Nederlands Bijbel Genootschap) тапсырмасымен Батак-голланд тіліндегі грамматикалық кітап пен сөздік жасады, бұл болашақ голланд және неміс миссионерлеріне Тоба және Сималун Батактарын дінге көшіруге мүмкіндік берді. Тоба көлі аймағына алғашқы неміс миссионерлері 1861 жылы келді, ал 1881 жылы неміс Рейн миссионерлік қоғамының докторы Людвиг Ингвер Номменсен миссионерлік базасын құрды. Жаңа өсиет 1869 жылы доктор Номменсен тарапынан алғаш рет Тоба Батак тіліне аударылды, ал Ескі өсиет 1891 жылы П.Х. Йохансен аударды. Бір мақалада аударма «оқылуы қиын, қатаң және еркін емес, Батактарға жат естіледі, аудармада көптеген қателер бар» делінген. Тоба және Каро Батактары христиан дінін тез қабылдады, ал 20 ғасырдың басында ол олардың мәдени сәйкестігінің бір бөлігіне айналды. Бұл кезең голланд отаршылдарының келуімен сипатталды, және көптеген Батактар голландтарға қарсы болмаса да, Тоба Батактары 20 ғасырдың басына дейін жалғасқан партизан соғысын жүргізді, ол 1907 жылы олардың харизматикалық діни басшысы және жауынгер патшасы Си Сисимангараджа XII-нің өлімімен аяқталды, ол Бірінші Тоба соғысында голландтармен сиқыр мен қару-жарақпен күрескен.

At the time of Marco Polo's visit in 1292 the people were described as "wild idolaters" who had not been influenced by outside religions, however by Ibn Battuta's visit in 1345 Arab traders had established river ports along the northern coasts of Sumatra and Sultan Al Malik Al Dhahir had recently converted to Islam. Sir Stamford Raffles perceived the Batak lands as a buffer between the Islamic Aceh and Minang kingdoms, and encouraged Christian missionary work to preserve this. This policy was continued by the Dutch, who deemed the non Muslim lands the 'Bataklanden'. In 1824 two British Baptist missionaries, Richard Burton and Nathaniel Ward, set off on foot from Sibolga and traveled through the Batak lands. After three days' journey they reached the high valley of Silindung and spent about two weeks in the Batak region. Considering the shortness of their stay their account reveals very intensive first hand observation. This was followed in 1834 by Henry Lyman and Samuel Munson from the American Board of Commissioners for Foreign Missions who met with a more hostile reception. According to Ida Pfeiffer:
"Some time before the arrival of the missionaries the unfortunate Americans presented themselves as religious teachers, the Battakers felt that these people were invaders, and resolving to be beforehand with their tormentors, they killed them and ate them up." Herman Neubronner van der Tuuk was employed by the Nederlands Bijbel Genootschap (Netherlands Bible Society) in the 1850s to produce a Batak–Dutch grammar book and a dictionary, which enabled future Dutch and German missionaries to undertake the conversion of the Toba and Simalungan Batak. The first German missionaries to the Lake Toba region arrived in 1861, and a mission was established in 1881 by Dr. Ludwig Ingwer Nommensen of the German Rhenish Missionary Society. The New Testament was first translated into Toba Batak by Dr. Nommensen in 1869 and a translation of the Old Testament was completed by P. H. Johannsen in 1891. The complete text was printed in Latin script in Medan in 1893, although a paper describes the translation as "not easy to read, it is rigid and not fluent, and sounds strange to the Batak [with] a number of errors in the translation." The Toba and Karo Batak accepted Christianity rapidly and by the early 20th century it had become part of their cultural identity. This period was characterized by the arrival of Dutch colonists and while most Batak did not oppose the Dutch, the Toba Batak fought a guerrilla war that lasted into the early 20th century and ended only with the death in 1907 of their charismatic priest warrior king Si Sisingamangaraja XII, who had battled the Dutch during the First Toba War with both magic and weaponry.

Батак шіркеулері

1917 жылы қыркүйек айында Балигеде Хурия Христиан Батак протестант шіркеуі (ХКБП) құрылды. 1920 жылдардың аяғында медбикелік мектеп медбике-акушерлерді даярлай бастады. 1941 жылы Gereja Batak Karo Protestan (GBKP) шіркеуі құрылды. Миссионерлер XX ғасырдың басында батак дінін қабылдағандарға көп өкілеттік бергенімен, батактар миссионерлерді кетуге мәжбүрлемеді және тек 1942 жылы жапондықтардың Суматраны басып алуынан кейін мыңдаған шетелдік миссионерлер тұтқындалғаннан немесе елден шығарылғаннан кейін ғана шіркеу ісін өз қолдарына алды. Gereja Kristen Protestan Simalungun, бастапқыда ХКБП құрамында болған және Батак-Тоба тілінде уағыз айтқан, ақырында Simalungun мәдениеті мен тілін қабылдап, ерекше Simalungun шіркеуіне айналды және 1963 жылы GKPS ретінде тіркелді.

Ислам діні

Оңтүстік Батак аймақтарын мекендеген Мандалин және Ангкола халықтары Падри соғысы (1821–1837) салдарынан көршілес исламдық Минангкабау халықтарының ықпалына түсті. Абдулла Лубис 1920 жылдары жазғанда, мандалиндер Батак марга дәстүрін сақтағанымен, ешқашан Батак дінін қабыланбағанын, ал мандалиндердің тобалардан ертерек пайда болғанын, марганы тікелей "үнді" саяхатшылардан алғанын айтты. Голландтардың халық санағында мандалиндер өздерін "Батак мандалин" деп тізімге енгізуге қарсылық білдірді. Падри соғысынан кейінгі жылдары Малайзияға көшіп кеткен мандалиндер өздерін "малайлар" деп санауға еш қарсылық танытпады, шындығында, Малайзиядағы мандалиндер өзінің ерекше ерекшеліктерін көп бөлігін жоғалтты, бұл ішінара британдық отаршылдық саясатының күріш жерлеріне иелік ету шектеулеріне және барлық малай тілінде сөйлейтін мұсылмандар үшін, сондай-ақ қазіргі малай мұсылман халқының "Батак" мұсылмандық амалдарына наразылығына байланысты болды.

Дәстүрлі діндер (Пармалим/Пемана)

Угамо Малим немесе Малим – Батак Тоба дінінің қазіргі түрі. Малимді ұстанатындар пармалим деп аталады. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында Тоба жерінде пайда болған пармалим қозғалысы Батак жерінің басқа аймақтарына тарады. Әсіресе, төменгі Каро аймақтарында "дусун" – Малим діні 20 ғасырдың басында отаршылдыққа қарсы көңіл күйдің білдірілуі ретінде зор ықпалға ие болды. Бүгінде пармалимдердің көпшілігі Тоба Батактарынан құралған. Қазіргі пармалим топтарының ең ірісі Тоба көлінің оңтүстік жағалауындағы Лагуботи маңындағы Хута Тинггиде орналасқан. Малим дінін ұстанбаған Батактар (христиандық немесе мұсылмандық дінді ұстанатындар) дәстүрлі Батак рухына байланысты нанымдардың кейбір аспектілеріне сенуді жалғастырады. Батактардың тағы бір дәстүрлі діні – Пемена, ол Индонезиядағы Каро халқының тайпалық діні. Пемена сөзі "бірінші" немесе "бастауыш" деген мағынаны білдіреді.