Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австрия саяхатшысы Жозеф Хормайр, Хортенбург бароны (link=no, сондай-ақ Джозеф Фрайхерр фон Хормайр зу Хортенбург) (20 қаңтар 1781 немесе 1782 – 5 қазан 1848) – австриялық және неміс мемлекет қайраткері және тарихшы.
Politician from Austria
Joseph Hormayr, Baron zu Hortenburg (link=no, also known as Joseph Freiherr von Hormayr zu Hortenburg) (20 January 1781 or 1782 – 5 October 1848) was an Austrian and German statesman and historian.
Өмірбаян
Хормайр Инсбрук қаласында дүниеге келген. Туған қаласында заң оқып, Тирольдің канцлері Иосиф фон Хормайрдың (1705–1778) немересі болу артықшылығына ие болған жас жігіт, Виенадағы (1801) сыртқы істер кеңсесінде қызметке орналасты, онда ол 1803 жылы сот хатшысы болып көтерілді. Австрияның архигерцогы Иоганнның жақын досы болғандықтан, он үш ай бойы мемлекеттік және соттың құпия мұрағатының директоры қызметін атқарды. 1803 жылы Тереза Андерлер фон Хохенвальдқа үйленді. 1809 жылғы көтеріліс кезінде, Тироль Прессбург шартымен бекітілген бавариялық үстемдіктен құтылуға тырысқанда, Хормайр австриялық партияның тірегі болды және барлық істерді, әсіресе жарияланымдар мен памфлеттерді дайындауды өз мойнына алды. Бірақ, сәттілікке жете алмағандықтан үйіне оралғаннан кейін, архидюк Иоаннның көмегіне қарамастан, император Франциск II және князь Меттернихпен арақатынасы нашарлады. 1813 жылы Тирольде жаңа көтеріліс ұйымдастыруға тырысқанда тұтқындалып, Мукачево түрмесіне қамалды. 1816 жылы императордың тарихшысы болып тағайындалуымен оған түзету жасалды. Алайда, ол Австрия саясаты мен басқаруына соншалықты наразы болды, сондықтан 1828 жылы король Людовик I-нің Бавария астанасына шақыруын қабылдап, сыртқы істер департаментінде министрлік кеңесші болды. 1832 жылы Баварияның Ханновердегі резиденциялық министрі болып тағайындалды, ал 1837 жылдан 1846 жылға дейін Бременде сол қызметте болды. Граф Иоганн Фридрих фон дер Деккенмен (1769–1840) бірге Төменгі Саксония тарихи қоғамын (Historischer Verein für Niedersachsen) құрды. Өмірінің соңғы екі жылын Мюнхенде ұлттық архивтің бастығы ретінде өткізді. 1820 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1848 жылдың қазан айында 66 немесе 67 жасында себебі белгісіз аурудан қайтыс болды.
Hormayr was born at Innsbruck. After studying law in his native town, and attaining the rank of captain in the Tirolese Landwehr, the young man, who had the advantage of being the grandson of Joseph von Hormayr (1705–1778), chancellor of Tirol, obtained a post in the foreign office at Vienna (1801), from which he rose in 1803 to be court secretary and, being a near friend of the Archduke Johann of Austria, director of the secret archives of the state and court for thirteen months. In 1803 he married Therese Anderler von Hohenwald. During the insurrection of 1809, by which the Tirolese sought to throw off the Bavarian supremacy confirmed by the treaty of Pressburg, Hormayr was the mainstay of the Austrian party, and assumed the administration of everything (especially the composition of proclamations and pamphlets); but, returning home without the prestige of success, he fell, in spite of the help of the Archduke John, into disfavour both with the emperor Francis II, Holy Roman Emperor and with Prince Metternich, and at length, when in 1813 he tried to stir up a new insurrection in Tirol, he was arrested and imprisoned at Mukachevo. In 1816, some amends were made to him by his appointment as imperial historiographer; but so little was he satisfied with the general policy and conduct of the Austrian court that in 1828 he accepted an invitation of King Louis I to the Bavarian capital, where he became ministerial councilor in the department of foreign affairs. In 1832 he was appointed Bavarian minister resident at Hanover, and from 1837 to 1846 he held the same position at Bremen. Together with Count Johann Friedrich von der Decken (1769–1840) he founded the Historical Society of Lower Saxony (Historischer Verein für Niedersachsen). The last two years of his life were spent at Munich as superintendent of the national archives. He was elected to the American Philosophical Society in 1820. He died in October 1848 of unknown causes, aged 66 or 67.
Өлімнен кейінгі бағалау
Хормайрдың әдеби қызметі оның саяси мансабының жағдайларымен және Йоханнес фон Мюллердің (1811 жылы қайтыс болған) оның ұстазы болғанымен тығыз байланысты болды: түпнұсқа құжаттарға қол жеткізуі оның тарихқа қатысты зерттеулеріне құндылық берсе, замандас оқиғаларды баяндауы немесе сынға алуы жеке тәжірибесі арқасында құрмет пен қызығушылық тудырды. Бірақ оның Тироль көтерілісі тарихы бейтарап емес, себебі ол әрқашан өзін алға қоюға ұмтылды, ал Андреас Хофердің және басқа да көшбасшылардың еңбегі жеткілікті бағаланбады. Кейінгі жазбаларында ол Вена сарайының саясатына қатысты өткір қарсылық танытты.
Hormayr's literary activity was closely conditioned by the circumstances of his political career and by the fact that Johannes von Müller (died 1811) was his teacher: while his access to original documents gave value to his treatment of the past, his record or criticism of contemporary events received authority and interest from his personal experience. But his history of the Tirolese rebellion is far from being impartial; for he always liked to put himself into the first place, and the merits of Andreas Hofer and of other leaders are not sufficiently acknowledged. In his later writings he appears as a keen opponent of the policy of the court of Vienna.