Филиппиннің Жоғарғы Сотының тарихы мен құрылымы

Кіріспе

Филиппиннің ең жоғары соты

Жоғарғы сот (; көбінесе Korte Suprema деп аталады, ресми жазбаларда да қолданылады) – Филиппиннің ең жоғары соты. Жоғарғы сот 1901 жылғы 11 маусымда екінші Филиппин комиссиясының 136 нөмірі заңымен құрылды, бұл заң Жоғарғы соттың алдағысы – Манила қаласындағы Real Audiencia-ны таратып жіберді. Жоғарғы сот алаңы бұрын Филиппин университетінің Манила кампусының бір бөлігі болған жерде орналасқан. 2026 жылға қарай олар Булаканға көшіріледі. Ол Маниланың Эрмита ауданындағы Падре Фаура көшесі мен Тафт даңғылының қиылысында орналасқан, ал негізгі ғимарат Филиппин жалпы ауруханасының онкология институтының алдында тікелей орналасқан.

Ерте тарих

Испанияның басып алуына дейін Филиппин аралдары тәуелсіз барангайлардан тұрды, олардың әрқайсысы 30-дан 100 отбасыдан құралған қауымдастықтар еді. Әдетте, барангайға дату немесе жергілікті басшы жетекшілік ететін, ол атқарушы, заңнамалық және сот функцияларын қоса алғанда, мемлекеттік биліктің барлық түрлерін жүзеге асыратын. Сонымен қатар, ол соғыс кезінде бас қолбасшы болып табылады. Әр барангайдың өз заңдары болған. Заңдар ауызша түрде, яғни ұрпақтан-ұрпаққа беріліп келе жатқан жергілікті дәстүрлер мен әдет-ғұрыптар немесе дату жариялаған, көбінесе ақсақалдар тобының көмегімен қабылданған жазбаша заңдар түрінде болуы мүмкін. Барангайлар конфедерациясында заңдар жоғары тұрған дату, төмен тұрған датулардың көмегімен қабылданатын. Дауды шешу кезінде дату судья рөлін атқарса, ақсақалдар тобы қазылар алқасы ретінде отыратын. Егер дау датулардың өзара немесе әртүрлі барангайлардың мүшелері арасында туындаса, ол басқа барангайлардан шақырылған датулар немесе ақсақалдардың төрешілік етуі арқылы шешілетін. Барлық сот процестері ашық түрде өтетін. Егер дату тараптардың қайсысы кінәлі екендігіне күмәнданатын болса, тараптар сынақтан өтетін, бұл қылмыстық істерде кең таралған тәжірибе. Кінәсіз деп танылған адам мұндай сынақтарда сәтті өтеді деп сендірілген. Испандықтарға дейінгі халық құдайлардың кінәсіз айыпталушыға сынақтан аман қалуға көмектесетініне сенеді. Осы оқиғалардың нәтижесінде 1583 жылдың 5 мамырында Филиппинде алғашқы нақты аудиенсия (Маниланың Корольдік аудиенсиясы) немесе жоғары сот құрылды. Жарлықта былай делінген: «Сот жақсы үкімет пен әділеттің орындалуын қамтамасыз ету мақсатында құрылған, Вальядолид және Гранада қалаларындағы корольдік аудиенсиялармен бірдей өкілеттіктерге және басымдыққа ие». 1870 жылдың 24 қазанындағы патша жарлығымен аудиенсия екі бөлімге бөлінді, ал бұл екі бөлім 1879 жылдың 23 мамырындағы патша жарлығымен сәйкесінше sala de lo civil және sala de lo criminal деп аталатын болды. Аталған заң сот жүйесін қайта ұйымдастырып, сот билігін Жоғарғы Сотқа, Бірінші сатыдағы соттарға және Бейбіт судьялар соттарына берді. Сондай-ақ, аталған заңда жоғары соттың құрамы көрсетілді: бір бас судья және алты судья – барлығы комиссия тағайындаған.

Prior to the conquest of Spain, the islands of the Philippines were composed of independent barangays, each of which is a community composed of 30 to 100 families. Typically, a barangay is headed by a datu or a local chief who exercises all functions of government: executive, legislative and judicial; he is also the commander in chief in times of war. Each barangay has its own laws. Laws may be oral laws, which are the traditions and customs of the locality handed down from generation to generation, or written laws as promulgated by the datu, who is typically aided by a group of elders. In a confederation of barangays, the laws are promulgated by a superior datu with the aid of the inferior datus. In a resolution of dispute, the datu acts as a judge while a group of elders sits as a jury. If a dispute is between datus or between members of different barangays, the dispute is settled through arbitration with some other datus or elders, from other barangays, serving as arbiters or mediators. All trials are held publicly. When a datu is in doubt as to who between the parties is guilty, the parties are subject to trial by ordeal this is a common practice in criminal cases. An accused who was innocent was perceived to be always successful in such ordeals. These pre Hispanic people believed that the deities or gods would aid the innocent accused to survive the ordeal. As a result of these developments, the first real audiencia (which is the Real Audiencia of Manila) or high court was established in the Philippines through the royal decree of May 5, 1583. The decree stated that "the court is founded in the interests of good government and the administration of justice, with the same authority and preeminence as each of the royal audiencias in the town of Valladolid and the city of Granada. By the royal decree of October 24, 1870, the audiencia was branched into two chambers; these two branches were later renamed as sala de lo civil and sala de lo criminal by virtue of royal decree of May 23, 1879. The said law reorganized the judicial system and vested the judicial power to the Supreme Court, Courts of First Instance and Justice of the Peace courts. The said law also provided for the early composition of the said High Court, having one Chief Justice and six Associate Justices—all appointed by the commission.

Британдық одақтастық дәуірі

1935 жылғы Конституцияны ратификациялау арқылы Филиппиндер Достастығы құрылғаннан кейін Жоғарғы Соттың құрамы он бірге дейін арттырылды, оның ішінде бір Бас судья және он Ассоциациялық судья болды. 1935 жылғы Конституция сот билігінің тәуелсіздігін, судьялардың қызмет мерзімінің кепілдігін, олардың қызмет ішіндегі жалақысын төмендетуге тыйым салуды және импичмент арқылы судьяларды қызметтен алу тәртібін белгіледі. Сондай-ақ Конституция заң шығарушы органға тиесілі болған сот ісін жүргізу, сот тәртібі, сот процедуралары және адвокаттық практикаға қабылдау қағидаларын қабылдау өкілеттігін Жоғарғы Сотқа берді.

Филиппиннің тәуелсіздігі

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапондық оккупация аяқталғаннан кейін, Филиппин 1946 жылғы 4 шілдеде АҚШ-тан тәуелсіздік алды. Тәуелсіздік 1946 жылғы Манила шарты арқылы берілді. Аталған шартта мынадай мәлімдеме бар:

Шартының күшімен, Филиппин тәуелсіздік алғаннан кейін туындаған істер бойынша АҚШ Жоғарғы Сотының апелляциялық құзыреті тоқтатылды, бірақ елдің тәуелсіздігіне дейін АҚШ Жоғарғы Сотында қаралып жатқан істер бұл ережеден тыс. 1948 жылғы 17 маусымда 1948 жылғы сот жүйесі туралы заң қабылданды. Бұл заң жоғары соттың апелляция, сертификат немесе қате туралы өтініш бойынша қарауға құқығы бар істерді топтастырды. Әскери жағдай кезеңінде өте маңызды және үлкен салмаққа ие көптеген құқықтық мәселелер туындады: соның ішінде 1973 жылғы Конституцияны бекітудің заңдылығы, президент Маркостың мемлекеттік биліктің барлық құзыретін өзіне алуы, Бас атқарушының әскери жағдай жариялау негізін тексеру құқығы сияқты мәселелер болды.

Құралуы және тағайындалу тәртібі

1987 жылғы Филиппин Конституциясының VIII бабына сәйкес, Сот Төрағасынан және он төрт қатысушы судьядан құралды, олардың барлығы Президент тарапынан Сот және Адвокаттар Кеңесі ұсынған тізімнен тағайындалады. Жоғарғы Сотқа тағайындалу үшін Тағайындалу комиссиясының бекітуі қажет емес, себебі үміткерлер Конституциялық құрылған Сот және Адвокаттар Кеңесі тарапынан алдын ала тексеріледі, ол сот жүйесіндегі тағайындаулар бойынша ұсыныстар жасайды. Сотта, Төраға немесе қатысушы судья лауазымына қатысқан қандай да бір бос орын туған жағдайда, Президент Сот және Адвокаттар Кеңесі дайындаған кем дегенде үш үміткердің тізімінен бір адамды тағайындау арқылы оны толтырады.

Орындық

Жоғарғы Сот қазіргі уақытта Жоғарғы Соттың Бас ғимаратында, Падре Фаура көшесінде, Әділет министрлігі мен Филиппиннің Манила университетінің Ризал залы арасында орналасқан. Сот алғаш рет 1901 жылы Интрамуростағы Плаза Ромадағы Аюнтименто де Манила ғимаратында, Салас Де Сессионс бөлмесін сессия залы ретінде пайдаланды. 1941 жылы Сот Жозе П. Лорел басшылығымен Филиппин заң шығарушы органымен бірге Ескі заң шығарушы ғимаратына көшірілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ескі заң шығарушы ғимарат пен Аюнтименто қирағандықтан, Сот Малакананг сарайындағы Мабини залына уақытша көшірілді. 1951 жылы Сот қазіргі Ескі ғимаратына қайта көшірілді, ол бастапқыда Филиппин университетінің Көркем өнер мектебі мен Музыка консерваториясына арналған еді. Бұл ғимараттың фасадында Жоғарғы Соттың алғашқы тоғыз Бас судьясының бюстері және кіреберісінде Әділет қызы мен Мұсаның мүсіндері орналасқан. 1991 жылы Сот қазіргі мекенжайына көшірілді, ал бұрын ғимаратта орналасқан Сыртқы істер министрлігі Пасай қаласындағы Роксас бульвары бойындағы Азия даму банкінің бұрынғы кеңсесіне көшірілді, себебі банк Мандалуйоң қаласына орналасқан. Жоғарғы Соттың қазіргі Бас ғимаратын филиппин сәулетшісі Антонио Толедо 1905 жылғы Маниланың Бернхам жоспарына сәйкес жобалаған. Бұл ғимаратта бастапқыда Филиппин университеті Маниланың кітапханасы орналасқан. Фасадтағы төрт бағана сот жүйесінің төрт деңгейін көрсетеді. Бас судьялар Каетано Ареллано мен Хосе Абад Сантостың қоладан құйылған мүсіндері Сот кіреберісінің екі жағын күзетіп тұрады. Ғимаратқа кіргенде, орталық вестибюльдің ортасында Соттың логотипі орналасқан. Оң жақта – Құрметті қонақтар бөлмесі, сол жақта – Бөлімдер отырыс залы. Екінші қабатта бас судьялардың портреттер галереясы, сессия залы, сондай-ақ Бас судья мен ең аға 2 судьяның кеңселерi орналасқан. 1948 жылдан бері Жоғарғы Сот жазғы сессиясын сәуір айы бойы Багио қаласында өткізіп келеді. Қазіргі уақытта Сот жаңа және тұрақты орнына көшуді жоспарлап жатыр.

The Supreme Court currently meets at the Supreme Court Main Building along Padre Faura Street, between the Department of Justice and the University of the Philippines Manila's Rizal Hall. The Court first met in 1901 at the Ayuntamiento de Manila in Plaza Roma, Intramuros with the Salas De Sessiones serving as the Session Hall. The Court eventually transferred to the Old Legislative Building together with Philippine Legislature in 1941 under Chief Justice José P. Laurel. During World War II, the Court temporarily transferred to Mabini Hall of the Malacañang Palace due to the destruction of the Old Legislative Building and the Ayuntamiento. In 1951, the Court transferred back to what is now the Court's Old Building, originally built to house of School of Fine Arts and Conservatory of Music of the University of the Philippines. The façade of this building displays the busts of the first nine Chief Justices of the Supreme Court and the statues of Lady Justice and Moses at its entrance. The Court transferred to its current address in 1991, after the Department of Foreign Affairs, which previously occupied the edifice, transferred to the old headquarters of the Asian Development Bank along Roxas Boulevard, Pasay City, as the latter has relocated to Mandaluyong City. The current main building of the Supreme Court was designed by the Filipino architect Antonio Toledo in accordance with the 1905 Burnham Plan of Manila. It originally housed the library of the University of the Philippines Manila. The four pillars at the façade represent the four levels of the hierarchy of the judiciary. The bronze seated figures of Chief Justices Cayetano Arellano and José Abad Santos guard each side of the entrance to the Court. Upon entering the building, the main lobby features the logo of the Court in the middle. To the right is the Dignitaries' Lounge and to the left is the Division Hearing Room. The second floor houses the portrait gallery of chief justices and the session hall, as well as the offices of the Chief Justice and 2 most senior associate justices. Since 1948, The Supreme Court has held its summer sessions in Baguio during the whole month of April. The Court is currently in the planning process for its eventual transfer to its new and permanent site.

Тіл

Соттар құрылғаннан бері сот ісін жүргізуде ағылшын тілі қолданылып келді. Бірақ 2007 жылғы 22 тамызда Филиппин сот тарихында алғаш рет, Булакан облысы Малолос қаласындағы үш облыстық сот ұлттық тілді дамыту мақсатында сот ісінде тек филиппин тілін ғана қолданатынын жариялады. Үлгілік соттар ретінде тағайындалған 6, 80 және 81-ші филиалдардың 12 стенографы Филиппиннің Жоғарғы сотының тапсырмасы бойынша Булакан мемлекеттік университетінің заң колледжінің Марсело Х. дель Пилар заң колледжінде оқудан өтті. Бас судья Рейнато Пуно осы саясатты Лагуна, Кавите, Кесон, Нуэва-Эсиха, Батангас, Ризал және Метро Манила сияқты басқа да аймақтарда енгізуді жоспарлады. Испан тілі де, әсіресе Филиппин тәуелсіздігіне дейінгі жылдары сот ісінде қолданылған, көптеген істер бойынша шешімдер осы тілде жазылған. Испан тілі қазіргі сот жүйесінде қолданылмаса да, ол Филиппиннің заң терминологиясына әсер еткен.

Сессияның ашылуы туралы хабарландыру

Төмендегі сессияны ашу туралы хабарлама мәтіні АҚШ Жоғарғы Соты қолданатын мәтінге ұқсас. Дегенмен, АҚШ Жоғарғы Сотының бірнеше маңызды бөлімдері, соның ішінде «жақындап, назарларын аударуға шақырылады» және «Құдай (елдің атын) және осы Құрметті Сотты сақтасын» деген сөздер алынып тасталған. Соғысқа дейінгі Филиппин Жоғарғы Соты осы бөлімдерді қосуға тырысты, бірақ Маниладегі американдық отаршылдық үкімет оған рұқсат бермеді. Филиппин нұсқасында ежелгі француз тіліндегі «oyez» терминінің орнына көбірек таныс «hear ye» термині қолданылуы ерекше. Құрметті Филиппин Жоғарғы Сотының Бас судьясы және судьялары. Тыңдаңыз, тыңдаңыз, тыңдаңыз! Филиппиннің Құрметті Жоғарғы Сотының алдында ісі бар барлық адамдар назарларын аударуы керек, себебі Сот қазір отырыста.

Шешуші өкілеттіктер

Жоғарғы соттың өкілеттіктері 1987 жылғы Конституцияның VIII бабында белгіленген. Бұл функцияларды жалпы екіге бөлуге болады: сот функциялары және әкімшілік функциялары. Соттың әкімшілік функциялары Филиппин сот жүйесі мен оның қызметкерлерін, сондай-ақ Филиппин адвокатурасының мүшелерін қадағалау және бақылауға қатысты. Осы функцияларды іске асыру шеңберінде Сот әділеттіліктің бұзылуын болдырмау үшін сот отырысын өткізу орнын өзгертуге және сот жүйесінің барлық лауазым иелерін және қызметкерлерін тағайындауға құқылы. Сонымен қатар, Сот заңгерлік практикаға қабылдау ережелерін, мұқтаж азаматтарға заңдық көмек көрсетуді және барлық соттарда сақталуға тиіс процедуралық ережелерді бекітуге уәкілді. Соттың маңызды рөлі оның сот функцияларын іске асыруда. VIII баптың 1-тармағы бұрынғы конституцияларда кездеспеген сот билігінің анықтамасын қамтиды. Сот билігі "бір Жоғарғы Сотқа және заңмен белгіленген төменгі соттарға" берілген. Бұл сот билігі сот жүйесінің негізгі функциясы – шешім шығару арқылы іске асырылады, ол "заңмен қорғалатын және талап етілетін құқықтарға қатысты нақты дауларды шешу және үкіметтің кез келген тармағы немесе мекемесі тарапынан юрисдикцияның жоқтығына немесе одан асып кетуге тең, дискрециялық өкілеттіктің ауыртпалықпен теріс пайдаланылуын анықтау міндетін" қамтиды. Бұл анықтама Жоғарғы соттың сот арқылы қадағалау құқығын қайта бекітеді, бұл құқық осы ереже қабылданғанға дейін де Сотқа тиесілі болған. Дегенмен, бұл жаңа ереже заңды немесе мемлекеттік әрекеттерді қараудан бас тарту үшін жиі қолданылатын саяси мәселе доктринасына оңай жүгінуден тиімді түрде сақтайды, бұл президент Фердинанд Маркостың билігі кезінде Сотпен жиі жасалған. Нәтижесінде, үкіметтің кез келген тармағы немесе мекемесі тарапынан "ауыр дискрециялық өкілеттіктің теріс пайдаланылуы" фактісі мемлекеттік әрекетті жою үшін жеткілікті негіз болып табылады.

The powers of the Supreme Court are defined in Article VIII of the 1987 Constitution. These functions may be generally divided into two—judicial functions and administrative functions. The administrative functions of the Court pertain to the supervision and control over the Philippine judiciary and its employees, as well as over members of the Philippine bar. Pursuant to these functions, the Court is empowered to order a change of venue of trial in order to avoid a miscarriage of justice and to appoint all officials and employees of the judiciary. The Court is further authorized to promulgate the rules for admission to the practice of law, for legal assistance to the underprivileged, and the procedural rules to be observed in all courts. The more prominent role of the Court is located in the exercise of its judicial functions. Section 1 of Article VIII contains definition of judicial power that had not been found in previous constitutions. The judicial power is vested in "one Supreme Court and in such lower courts as may be established by law." This judicial power is exercised through the judiciary's primary role of adjudication, which includes the "duty of the courts of justice to settle actual controversies involving rights which are legally demandable and enforceable, and to determine whether or not there has been a grave abuse of discretion amounting to lack or excess of jurisdiction on the part of any branch or instrumentality of the government." The definition reaffirms the power of the Supreme Court to engage in judicial review, a power that had traditionally belonged to the Court even before this provision was enacted. Still, this new provision effectively dissuades from the easy resort to the political question doctrine as a means of declining to review a law or state action, as was often done by the Court during the rule of President Ferdinand Marcos. As a result, the existence of "grave abuse of discretion" on the part of any branch or instrumentality of the government is sufficient basis to nullify state action.

Бастапқы құзыреті

Істің Жоғарғы Сотқа жетуінің тағы бір жолы – Конституция Жоғарғы Сотқа «түпкілікті юрисдикцияны» берген жағдайларда, тікелей Жоғарғы Сотқа берілген бастапқы өтініш арқылы. Конституцияның 8-бабының 5-тармағында бұл «елшілерге, басқа мемлекеттік өкілдерге және консулдарға қатысты істер, сондай-ақ сертификат, тыйым салу, мәжбүрлеу, кво-варранто және хабеас корпусқа қатысты өтініштер» болып белгіленген. Сертификат, тыйым салу және мәжбүрлеу шараларын қолдану тек «әдеттегі заң жолымен шағымдануға немесе тиімді, жылдам және жеткілікті құрал болмаған жағдайда ғана мүмкін». Дегенмен, бастапқы юрисдикция берілгеніне қарамастан, Сот жылдар бойы төменгі сатыдағы соттарға, мысалы, Апелляциялық сотқа сертификат беру, тыйым салу, мәжбүрлеу, кво-варранто және хабеас корпусқа қатысты өтініштерді қарау құқығын берді. Осының салдарынан, Сот тікелей өзіне келіп түскен өтініштерді қараудан бас тартуға құқылы, егер олар Апелляциялық сотқа немесе тиісті төменгі сотқа берілуі керек болса. Бірақ, кеңінен қоғамдық қызығушылық тудырған немесе жылдам шешім қабылдау қажет болған істер Жоғарғы Сот тарапынан еш қылықсыз қарастырылып, шешім қабылданады. Соттың бастапқы юрисдикциясына қатысты істерде, өтінішті мақұлдау үшін талапкерлерге қатысты «өкілеттіктерді ауыр теріс пайдалану» фактісі анықталуы тиіс. «Заң бұзушылықтан» гөрі әлдеқайда жоғары стандарт саналатын «өкілеттіктерді ауыр теріс пайдалану» стандарты «еркіндіксіз және ойсыз шешім қабылдау, юрисдикцияның жоқтығына тең» деп түсіндірілген.

Апелляциялық қарау

Жоғарғы сотқа іс келудің ең көп таралған жолы – төменгі соттың шешіміне шағым беру болып табылады. Шағым түскен істер көбінесе сотта немесе қылмыстық айыптамалар бойынша сотта қаралатын даулардың нәтижесінде туындайды. Төменгі соттардың осы шешімдері апелляциялық сотқа шағымдану арқылы жоғарылатылуы мүмкін, немесе сирек жағдайларда, егер тек "заң мәселелері" қаралса, тікелей Жоғарғы сотқа беріледі. Апелляциялық соттың шешімдерінен өзге, Жоғарғы сот Сандиганбаян мен Салық апелляциялық сотының шешімдерін де тікелей шағым арқылы қарауға құқылы. Әкімшілік органдардың шешімдері тікелей Жоғарғы сотқа шағымдануға жатпайды, олар алдымен апелляциялық сотта күшін жоюға талап етуге тиіс. Дегенмен, Сайлау комиссиясының шешімдері тікелей Жоғарғы сотқа қарау үшін жіберілуі мүмкін, бірақ бұл процедура, әдетте, шағымдану сипатында болмайды. Шағым арқылы қарау – міндетті емес, ол "соттың салауатты дискрециясымен жүзеге асырылады және осыған ерекше және маңызды себептер болған жағдайда ғана қабылданады". Апелляциялық қарау барысында Жоғарғы сот төменгі соттардың шешімдерін "заң бұзушылық" анықталған жағдайда өзгерте алады. Сот, әдетте, төменгі соттардың фактілер бойынша қорытындыларын қараудан бас тартады, бірақ осы ережеге едәуір ерекшеліктер бар. Сондай-ақ, Сот алғаш рет оған келіп түскен, бірақ бірінші кезекте төменгі сотқа берілуі тиіс істерді қараудан бас тартады.

Ампаро және хабеас деректерінің жазбалары

2007 жылдың 25 қыркүйегінде Жоғарғы Сот Ампаро бұйрығын бекітті. Ампаро (испан тілінде «қорғау» деген мағынада) жарлығы әскерилерді қарапайым бас тартудан айырады. Бұл бұйрық бойынша, құрбандардың отбасылары өздерінің істері туралы ақпарат алуға құқылы – бұл Латын Америкасының бірнеше елінде қолданылатын «habeas data» деп аталатын конституциялық құқық. Бұл ереже кері күшпен қолданылады. Бас судья Пуно: «Егер сіздерде бұл құқық болса, мемлекеттік агенттер мен органдардың жауапкершіліктен қашуы өте қиын болады» деді. Резолюция және Ампаро бұйрығы бойынша ережелер Пуноның ойын заңдық күшке енгізді. 2007 жылдың 24 қазанында күшіне енген Ампароға құжат тапсыру немесе заңдық төлемдер қажет емес. Пуно сонымен қатар соттың жақын арада habeas data және habeas corpus ісін жүзеге асыру бойынша ережелерді жариялайтынын мәлімдеді. Ампароға қатысты өтінішті «күннің кез келген уақытында» облыстық сотқа, Сандиганбаянға, апелляциялық сотқа және Жоғарғы Сотқа беруге болады. Ампаро бойынша уақытша шаралар: уақытша қорғау бұйрығы (TPO), тексеру бұйрығы (IO), өндіріс бұйрығы (PO) және куәлерді қорғау бұйрығы (WPO, RA 6981). Азиялық Адам Құқықтары Комиссиясы Ампаро мен habeas data адам құқықтарын одан әрі қорғау үшін заңдармен толықтырылуы тиіс екенін айтты, себебі бұл бұйрықтар өздері азаптау, мәжбүрлеп жоғалту және соттан тыс өлім-жітім мәселелерін шешуге жеткіліксіз, сондай-ақ куә емес адамдарды қорғауды қамтымайды. 2007 жылдың 30 тамызында Пуно соттан тыс өлім-жітім мен күштеп жоғалтуларға қарсы жаңа құқықтық шара ретінде habeas data бұйрығын енгізуге уәде берді. Пуно Ампаро бұйрығы билік органдарына қарапайым бас тартудан қорғану мүмкіндігін жоққа шығаратынын, ал habeas data офицердің қандай ақпаратты сақтап тұрғанын анықтауға, жиналған қате деректерді түзетуге немесе тіпті жоюға мүмкіндік беретінін түсіндірді. 2008 жылдың 22 қаңтарында Жоғарғы Соттың толық құрамы habeas data бұйрығы бойынша ережелерді бекітті («адамның жеке өмірін қорғау және оған қатысты кез келген ақпаратты бақылауға мүмкіндік беру»), ол 2 ақпанда, Филиппин Конституциясы күнінен бастап күшіне енді.

The Supreme Court approved the Writ of Amparo on September 25, 2007. The writ of amparo (Spanish for protection) strips the military of the defense of simple denial. Under the writ, families of victims have the right to access information on their cases—a constitutional right called the "habeas data" common in several Latin American countries. The rule is enforced retroactively. Chief Justice Puno stated that "If you have this right, it would be very, very difficult for State agents, State authorities to be able to escape from their culpability." The Resolution and the Rule on the Writ of Amparo gave legal birth to Puno's brainchild. No filing or legal fees is required for Amparo which took effect on October 24, 2007. Puno also stated that the court will soon issue rules on the writ of habeas data and the implementing guidelines for Habeas Corpus. The petition for the writ of amparo may be filed "on any day and at any time" with the Regional Trial Court, or with the Sandiganbayan, the Court of Appeals, and the Supreme Court. The interim reliefs under amparo are: temporary protection order (TPO), inspection order (IO), production order (PO), and witness protection order (WPO, RA 6981). The Asian Human Rights Commission said that amparo and habeas data need to be complemented by laws to further protect human rights, since the writs in themselves are not enough to address torture, enforced disappearance, and extrajudicial killings, and do not include protection for non witnesses. On August 30, 2007, Puno vowed to institute the writ of habeas data as a new legal remedy to the extrajudicial killings and enforced disappearances. Puno explained that the writ of amparo denies to authorities defense of simple denial, and habeas data can find out what information is held by the officer, rectify or even the destroy erroneous data gathered. On January 22, 2008, the Supreme Court en banc approved the rules for the writ of habeas data ("to protect a person's right to privacy and allow a person to control any information concerning them"), effective on February 2, the Philippines' Constitution Day.

Бөлімдер

Сот отырыстарын үш, бес немесе жеті мүшеден тұратын бөлімдер арқылы немесе толық құрамында өткізуге құқылы. 1987 жылдан бері Сот 3 бөлімге бөлініп, әр бөлімде 5 мүшеден тұрады. Істердің көпшілігі бөлімдерде қаралып, шешіледі, ал емес толық құрамында. Алайда, Конституция бойынша, Сот толық құрамында «келісімшарттың, халықаралық немесе атқарушы келісімнің конституциялық заңдылығына қатысты барлық істерді, сондай-ақ «президенттік жарлықтардың, қаулылардың, бұйрықтардың, нұсқаулардың, жарлықтардың және басқа да регламенттердің конституциялық заңдылығын, қолданылуын немесе әрекет етуін» қарауға міндетті. Сондай-ақ, Сот толық құрамында бөлімде қаралатын, бірақ бөлімде көпшілік дауысқа келе алмайтын істерді де шешеді. Конституциялық мәселе туындамаса да, Сот шешімді бұрынғы үрдістен қайтаруға немесе жаңа немесе маңызды мәселелерді көтеруге мүмкіндік беретін жағдайда, істі толық құрамында қарау құқығына ие. Бұрынғы 1935, 1973 және 1986 жылғы Конституциялар бойынша Сот тек толық құрамында немесе екі мүшеден тұратын бөлімдерде отырыс өткізуге құқылы болған. 2022 жылдың 24 ақпанында Бас судья Александр Гесмундо №2871 арнайы бұйрыққа қол қойып, Жоғарғы Соттың бөлімдерін қайта ұйымдастырды, бұл бұйрық сол күні жарияланды және дереу күшіне енді. Ол Бірінші бөлімнің төрағасы болды, ал судья Эрнандо – жұмыс төрағасы, ал басқа төрағалықтар аға судья Леоненге (2-ші бөлім) және Кагиоаға (3-ші бөлім) берілді. Бұл қайта ұйымдастыру судья Сингхтің 2022 жылдың 18 мамырында тағайындалғаннан кейін дереу жүзеге асырылды. Бірінші бөлім Екінші бөлім Үшінші бөлім Төрағасы А. Гесмундо Төрағасы М. Леонен Төрағасы А. Кагиоа Жұмыс төрағасы Р. Эрнандо Мүшелер Мүшелер Мүшелер.

Қазіргі судьялар

Жоғарғы Сот Бас судья мен он төрт судьядан тұрады. Қазіргі Сот мүшелерінің ішінде Марвик Леонен ең ұзақ қызмет еткен судья, оның қызмет мерзімі күніне дейін күнге созылған; Сотқа енген ең соңғы судья – Мария Филомена Сингх, оның қызметі 2022 жылдың 18 мамырында басталды.

The Supreme Court consists of a chief justice and fourteen associate justices. Among the current members of the Court, Marvic Leonen is the longest serving justice, with a tenure of days as of ; the most recent justice to enter the court is Maria Filomena Singh whose tenure began on May 18, 2022. Position JusticeBirthdate and place Date of Appointment Date of Retirement (70 years old) Appointing President Law School Previous position or office Replacing Chief Justiceborn 1956 11 06, Age: 67San Pablo, Laguna April 5, 2021 November 6, 2026 Duterte Ateneo de Manila University Associate Justice of the Supreme Court of the Philippines(2017–2021) Peralta Senior Associate Justiceborn 1962 12 29, Age: 61Baguio November 12, 2012 December 29, 2032Aquino III University of the Philippines Chief Peace Negotiator with the Moro Islamic Liberation Front(2010–2012) Aranal Sereno Associate Justiceborn 1959 09 26, Age: 64Quezon City January 22, 2016 September 26, 2029Aquino III Ateneo de Manila University Acting Secretary of Justice(2015–2016) Villarama Jr. Associate Justiceborn 1966 08 27, Age: 57Tuguegarao, Cagayan October 10, 2018 August 27, 2036 Duterte San Beda University Associate Justice of the Court of Appeals(2010–2018) Martires Associate Justiceborn 1956 11 16, Age: 67Manila March 6, 2019 November 16, 2026 Duterte University of Santo Tomas Associate Justice of the Court of Appeals(2007–2019) Tijam Associate Justice born 1957 09 04, Age: 66Bansalan, Davao del Sur May 27, 2019 September 4, 2027 Duterte Ateneo de Davao University Associate Justice of the Court of Appeals
(2012–2019) Bersamin Associate Justice born 1963 08 02, Age: 60Caloocan August 5, 2019 August 2, 2033 Duterte Ateneo de Manila University Associate Justice of the Court of Appeals(2008–2019) Del Castillo Associate Justice born 1955 06 04, Age: 69La Union December 3, 2019 June 4, 2025 Duterte San Beda University Associate Justice of the Court of Appeals(2006–2019) Jardeleza Associate Justice born 1958 12 19, Age: 65San Juan, La Union January 8, 2020 December 19, 2028 Duterte San Beda University Associate Justice of the Court of Appeals(2009–2020) Peralta Associate Justice born 1958 10 15, Age: 65Quezon CityOctober 10, 2020 October 15, 2028 Duterte Ateneo de Manila University Associate Justice of the Court of Appeals(2005–2020) Reyes Jr. Associate Justice born 1963 02 08, Age: 61ManilaJanuary 25, 2021 February 8, 2033 Duterte University of the Philippines Associate Justice of the Court of Appeals(2012–2021) Baltazar Padilla Associate Justice born 1963 12 27, Age: 60Marawi, Lanao del SurJuly 2, 2021 December 27, 2033 Duterte University of the East Associate Justice of the Court of Appeals(2004–2021) Gesmundo Associate Justice born 1966 02 16, Age: 58Quezon CitySeptember 27, 2021 February 16, 2036 Duterte Ateneo de Manila University Court Administrator of the Supreme Court of the Philippines(2009–2021) Delos Santos Associate Justice born 1966 06 29, Age: 57Jolo, SuluFebruary 23, 2022 June 29, 2036 Duterte San Beda University Commissioner of the Commission on Elections(2018–2022) Carandang Associate Justiceborn 1966 06 26, Age: 57Quezon CityMay 18, 2022 June 26, 2036 Duterte Ateneo de Manila University Associate Justice of the Court of Appeals(2014–2022) Perlas Bernabe

Лауазымы | Судья | Туған күні және орны | Тағайындалған күні | Зейнеткерлік күні (70 жас) | Президент | Заң мектебі | Бұрынғы лауазымы немесе қызметі | Бас судьяның орнын алмастыру
---|---|---|---|---|---|---|---|---
Бас судья | 1956 жылдың 6 қарашасында туған, 67 жас | Сан-Пабло, Лагуна | 2021 жылдың 5 сәуірі | 2026 жылдың 6 қарашасы | Дутерте | Манила университеті | Филиппиннің Жоғарғы Сотының судьясы (2017–2021) | Перальта
Ең жоғары судья | 1962 жылдың 29 желтоқсанында туған, 61 жас | Багио | 2012 жылдың 12 қарашасы | 2032 жылдың 29 желтоқсаны | Акуино III | Филиппин университеті | Моро ислам азаттық қозғалысымен бас бейбіт келіссөзшісі (2010–2012) | Арал-Серено
Судья | 1959 жылдың 26 қыркүйегінде туған, 64 жас | Квезон қаласы | 2016 жылдың 22 қаңтары | 2029 жылдың 26 қыркүйегі | Акуино III | Манила университеті | Әділет министрінің міндетін атқарушы (2015–2016) | Вилларама ЖШ.
Судья | 1966 жылдың 27 тамызында туған, 57 жас | Тугегарао, Кагаян | 2018 жылдың 10 қазаны | 2036 жылдың 27 тамызы | Дутерте | Сан-Беда университеті | Апелляциялық соттың судьясы (2010–2018) | Мартирес
Судья | 1956 жылдың 16 қарашасында туған, 67 жас | Манила | 2019 жылдың 6 наурызы | 2026 жылдың 16 қарашасы | Дутерте | Санто-Томас университеті | Апелляциялық соттың судьясы (2007–2019) | Тижам
Судья | 1957 жылдың 4 қыркүйегінде туған, 66 жас | Бансалан, Давао-дель-Сур | 2019 жылдың 27 мамыры | 2027 жылдың 4 қыркүйегі | Дутерте | Давао Атено университеті | Апелляциялық соттың судьясы (2012–2019) | Берсамин
Судья | 1963 жылдың 2 тамызында туған, 60 жас | Калоокан | 2019 жылдың 5 тамызы | 2033 жылдың 2 тамызы | Дутерте | Манила университеті | Апелляциялық соттың судьясы (2008–2019) | Дель Кастильо
Судья | 1955 жылдың 4 маусымында туған, 69 жас | Ла-Унион | 2019 жылдың 3 желтоқсаны | 2025 жылдың 4 маусымы | Дутерте | Сан-Беда университеті | Апелляциялық соттың судьясы (2006–2019) | Жарделеза
Судья | 1958 жылдың 19 желтоқсанында туған, 65 жас | Сан-Хуан, Ла-Унион | 2020 жылдың 8 қаңтары | 2028 жылдың 19 желтоқсаны | Дутерте | Сан-Беда университеті | Апелляциялық соттың судьясы (2009–2020) | Перальта
Судья | 1958 жылдың 15 қазанында туған, 65 жас | Квезон қаласы | 2020 жылдың 10 қазаны | 2028 жылдың 15 қазаны | Дутерте | Манила университеті | Апелляциялық соттың судьясы (2005–2020) | Рейес ЖШ.
Судья | 1963 жылдың 8 ақпанында туған, 61 жас | Манила | 2021 жылдың 25 қаңтары | 2033 жылдың 8 ақпаны | Дутерте | Филиппин университеті | Апелляциялық соттың судьясы (2012–2021) | Балтазар Падилла
Судья | 1963 жылдың 27 желтоқсанында туған, 60 жас | Марави, Ланао-дель-Сур | 2021 жылдың 2 шілдесі | 2033 жылдың 27 желтоқсаны | Дутерте | Шығыс университеті | Апелляциялық соттың судьясы (2004–2021) | Гесмундо
Судья | 1966 жылдың 16 желтоқсанында туған, 58 жас | Квезон қаласы | 2021 жылдың 27 қыркүйегі | 2036 жылдың 16 ақпаны | Дутерте | Манила Атено университеті | Филиппиннің Жоғарғы Сотының әкімшісі (2009–2021) | Делос Сантос
Судья | 1966 жылдың 29 маусымында туған, 57 жас | Жоло, Сулу | 2022 жылдың 23 ақпаны | 2036 жылдың 29 маусымы | Дутерте | Сан-Беда университеті | Сайлау комиссиясының комиссары (2018–2022) | Каранданг
Судья | 1966 жылдың 26 маусымында туған, 57 жас | Квезон қаласы | 2022 жылдың 18 мамыры | 2036 жылдың 26 маусымы | Дутерте | Манила университеті | Апелляциялық соттың судьясы (2014–2022) | Перлас Бернабе

Соттық сыбайлас жемқорлық

2005 жылдың 25 қаңтарында және 2006 жылдың 10 желтоқсанында Филиппин әлеуметтік сауалнама станциясы сот жүйесіндегі сыбайлас жемқорлық туралы екі сауалнаманың нәтижелерін жариялады; ол былай деп хабарлады: а) 1995 жылғыдай, заңгерлердің 1/4-і көптеген/өте көп судьялар сыбайлас жемқор деп айтты. Бірақ (49%) судьялар пара алғанын мәлімдеді, ал заңгерлердің тек 8%-ы пара алу фактісін хабарлады, себебі оны дәлелдей алмады. [Кесте 8–9]; судьялардың өзі, тек 7%-і көптеген/өте көп судьяларды сыбайлас жемқор деп атады [Кесте 10–11]; б) "Соттарда сыбайлас жемқорлық бар; көптеген/өте көп сыбайлас жемқор судьялар немесе судьялар бар деген көрсеткіштер: RTC судьяларына қатысты – 17%, MTC судьяларына – 14%, Апелляциялық сот судьяларына – 12%, Шариат соты судьяларына – 4%, Сандиганбайан судьяларына – 4% және Жоғарғы Сот судьяларына қатысты – 2% [Кесте 15]. 2008 жылдың 14 қыркүйегіндегі Саяси және экономикалық тәуекелдерді зерттеу консультациясы (PERC) сауалнамасы Филиппинді Азиядағы сыбайлас жемқорлыққа ұшыраған сот жүйелерінің арасында 6-шы орынға (6.10) қойды. PERC "Индия мен Филиппин демократиялық елдер болғанымен, шетелдіктер сыбайлас жемқорлық салдарынан олардың сот жүйелеріне жағымсыз қарады" деді. PERC Гонконг пен Сингапурдың Азиядағы ең жақсы сот жүйесіне ие екенін, ал Индонезия мен Вьетнамның ең нашар екенін хабарлады: Гонконгтың сот жүйесі шкалада 1.45 ұпай жинады (нөл – ең жақсы көрсеткіш, 10 – ең нашар); Сингапур – 1.92, одан кейін Жапония (3.50), Оңтүстік Корея (4.62), Тайвань (4.93), Филиппин (6.10), Малайзия (6.47), Үндістан (6.50), Таиланд (7.00), Қытай (7.25), Вьетнам (8.10) және Индонезия (8.26). 2014 жылы Transparency International сыбайлас жемқорлықты қабылдау индексінде (елдерді сыбайлас жемқорлық деңгейі бойынша бағалайтын жаһандық сауалнама) Филиппин 175 елдің арасында 85-ші орынды иеленді, бұл 2013 жылы 94-ші орыннан жақсаруды білдірді. Сыбайлас жемқорлықты қабылдау индексінде (CPI) 1-ден 100-ға дейінгі шкалада 38 ұпай жинады. Дүниежүзілік Әділеттік Жобасының (WJP) 2015 жылғы Заң үстемдігі индексінде Филиппин 9 сатыға көтеріліп, жаһандық рейтинг бойынша ең жақсы көрсеткіштерді көрсеткен елдердің біріне айналды. Ол 102 елдің ішінде 51-ші орынды иеленді, бұл өткен жылғы 60-шы орыннан (99 елдің арасында) айтарлықтай жақсару. Бұл Филиппинді АСЕАН мүше елдері арасында ең жақсы көрсеткішті ел етеді. "Нәтижелер көрсеткендей, ел үкімет билігін шектеу (39-шы орын), сыбайлас жемқорлықтың жоқтығы (47-ші орын) және ашық үкімет (50-ші орын) тұрғысынан жоғары көрсеткіштерге ие". "Дегенмен, Филиппин заңды орындау (52-ші орын), тәртіп пен қауіпсіздік (58-ші орын), қылмыстық сот жүйесі (66-шы орын), негізгі құқықтар (67-ші орын) және азаматтық сот жүйесі (75-ші орын) бойынша жаһандық рейтингтердің төменгі жартысына түсіп қалды".

On January 25, 2005, and on December 10, 2006, Philippines Social Weather Stations released the results of its two surveys on corruption in the judiciary; it published that: a) like 1995, 1/4 of lawyers said many/very many judges are corrupt. But (49%) stated that judges received bribes, just 8% of lawyers admitted they reported the bribery, because they could not prove it. [Tables 8–9]; judges, however, said, just 7% call many/very many judges as corrupt[Tables 10–11];b) "Judges see some corruption; proportions who said – many/very many corrupt judges or justices: 17% in reference to RTC judges, 14% to MTC judges, 12% to Court of Appeals justices, 4% i to Shari'a Court judges, 4% to Sandiganbayan justices and 2% in reference to Supreme Court justices [Table 15]. The September 14, 2008, Political and Economic Risk Consultancy (PERC) survey, ranked the Philippines 6th (6.10) among corrupt Asian judicial systems. PERC stated that "despite India and the Philippines being democracies, expatriates did not look favourably on their judicial systems because of corruption." PERC reported Hong Kong and Singapore have the best judicial systems in Asia, with Indonesia and Vietnam the worst: Hong Kong's judicial system scored 1.45 on the scale (zero representing the best performance and 10 the worst); Singapore with a grade of 1.92, followed by Japan (3.50), South Korea (4.62), Taiwan (4.93), the Philippines (6.10), Malaysia (6.47), India (6.50), Thailand (7.00), China (7.25), Vietnam's (8.10) and Indonesia (8.26).<

In 2014, Transparency International Corruption Perceptions Index (global survey ranking countries in terms of perceived corruption), the Philippines ranked 85th out of 175 countries surveyed, an improvement from placing 94th in 2013. It scored 38 on a scale of 1 to 100
in the Corruption Perceptions Index (CPI). The Philippines jumped nine places in the recently published World Justice Project (WJP) Rule of Law Index 2015, making it one of the most improved countries in terms of global rankings. It ranked 51st out of 102 countries on the ROLI, a significant jump from last year when the country ranked 60th out of 99 countries. This makes the Philippines the most improved among ASEAN member nations. "Results showed that the country ranked high in terms of constraints on government powers (39th); absence of corruption (47th), and open government (50th)." "The Philippines, however, fell to the bottom half of the global rankings in terms of regulatory enforcement (52nd); order and security (58th); criminal justice (66th); fundamental rights (67th), and civil justice (75th)."

Жоғарғы сот

"Жоғарғы Сотты бақылаңыз" коалициясы 2008 жылғы 17 қарашада Жоғарғы Соттың жүз жылдық ғимаратындағы Оқу орталығында "2009 жылы Жоғарғы Соттың 7 судьясын әділ және адал таңдауды қамтамасыз ету мақсатында" іске қосылды. "Bantay Korte Suprema" мүшелеріне Филиппиннің бұрынғы президенттері, зейнеткер Жоғарғы Сот судьялары, заң шығарушылар, заңгерлер, академиялық қауымдастық, бизнес және бұқаралық ақпарат құралдары кіреді. Сенаттың бұрынғы төрағасы Жовито Салонга, Филиппин университетінің (UP) құқық факультетінің деканы Марвик Леонен, Сенаттың көпшілік көшбасшысы және Сот және адвокаттар кеңесінің мүшесі Кико Пангилинан, Филиппин адвокаттар қауымдастығы, Артемио Панганибан және 48 000 мүшелі Филиппиннің Біріккен адвокаттар қауымдастығының (IBP) өкілдері, сондай-ақ сауда палаталары осы маңызды оқиғаға куә болды. BKS кандидатты таңдамайды және қолдамайды, "бірақ егер кандидаттың қабілетсіз екенін көрсететін ақпарат болса, оны жұртшылыққа жариялайды және Сот кеңесіне (JBC) хабарлайды". BKS іске қосылған кезде Жоғарғы Сот судьяларын таңдауды қоғамдық бақылау туралы өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылды. Сонымен қатар, заңгерлер мен азаматтық қоғам ұйымдарынан құралған "Жоғарғы Сотқа тағайындалуды бақылау" (SCAW) коалициясы сот лауазымдарына тағайындалуды бақылау мақсатында қайта іске қосылды. SCAW консорциумы, құрамында Альтернативті заң топтары, Libertas, Филиппин заң мектептері қауымдастығы және Ашықтық және есеп беру желісі бар, Newsbreak онлайн жаңалық журналымен бірге JBC-нің кандидаттарды іріктеу процесіне қайтадан қатысты.