Кіріспе

Рауль Уолштің 1947 жылғы фильмі

Сюжет

20-шы ғасырдың басында Нью-Мексикода орын алған және флэшбэктер арқылы баяндалған фильм Джеб Рэндтің бала кезінде отбасының толығымен қырғынға ұшырауы туралы айтады. Оқиғадан кейін Джебті жесір Каллум табады және оны өз отбасында тәрбиелейді. Қырғыннан қатты жарақаттанған Джеб сол түннің ешқандай есін сақтамайды, тек жиі арманда көретін шашыраңқы суреттер ғана есінде қалады. Миссис Каллум оны Торли "Тор" деген қызы мен Адам деген ұлымен бірге өз баласы ретінде тәрбиелейді. Бірнеше жыл өткен соң Джеб есекке мініп келе жатып оққа ұшырайды, бірақ оқтан қашады. Миссис Каллум оқиғаны еліктердің кінәсіне жабады, бірақ бұл оның күйеу інісі Гранттың жасаған өлтіру әрекеті екенін біледі. Ол Грантпен бетпе-бет келеді және Рэндтер мен Каллумдар арасында ұзақ жылдар бойы созылған алауыздық болғаны белгілі болады. Джебтің әкесі, Миссис Каллуммен қарым-қатынасы болған, оның күйеуін өлтірген, ал Грант кек алу үшін Джебтің отбасын қырғынға ұшыратқан. Қырғын түні Гранттың қолы қатты жарақаттанып, кейіннен оны жоғалтады. Миссис Каллум күйеу інісінен Джебке тиіспеуін өтінеді, оның ешкімге қауіп төндірмейтінін айтады. Грант Джебтің өмір сүруіне келіседі, осылайша ол Миссис Каллумға бір күні Джеб оған қарсы шығатынын дәлелдейді. Көп жылдар өткен соң Джеб, Адам және Тор ересек болады. 1898 жылы бір күні заң өкілдері АҚШ армиясына қосылуға еріктілерді іздеп келеді. Джеб пен Адамға біреуінің міндетті түрде қатысуы керектігі айтылады. Тиын тастау арқылы келісімге келгеннен кейін Джеб жеңіледі және тіркеледі. Испан-американ соғысында жарақаттанады және ауруханада жазылғанда отбасының қырғынға ұшыраған түні туралы естеліктері қайта оянады. Жарақатына байланысты әскерден құрметпен босатылып, Артық Медалімен марапатталады. Джеб пен Тор ұзақ жылдар бойы махаббатта болады. Үйге оралу тойынан кейін Джеб Торды онымен бірге қашып, мүмкіндігінше тезірек үйленуге көндіруге тырысады. Ол біреудің немесе бір нәрсенің оны қадағалап отырғанын сезеді. Тор оның қалауынша үйленгісі келетінін айтады, қорқыныштан емес. Джеб ойын астарын тазарту үшін ұзақ саяхатқа шығады және бұрын көргендей сезінген тасталған ранчоға тоқтайды. Үйге оралғанда анасы оның тапқан ранчосы бала кезінде нағыз ата-анасымен бірге тұрған және кісі өлтірген жер екенін растайды. Джеб қаладағы казинода құмар ойнауға дайындалғанда, Адам оған әскерде болған кезде оған бөлінген ақшаны көрсетеді. Сондай-ақ, ол Джебке анасының барлық нәрсені үшеуге бөлу туралы тілегіне сәйкес, оған тиесілі пайданы көрсетеді. Бірақ Адам Джебтің үлесін "Рэнд үлесі" деп атайды және Джебке ақша беруге наразылық білдіреді. Екеуі де ранчо екеуіне де жеткіліксіз екендігіне келіседі және кім кететінін анықтау үшін тиын тастауға келіседі. Джеб жеңіледі, Адам оны лақтырып тастауға қуанады, содан кейін олар төбелес шайқасады. Джеб келесі күні Тор үшін қайтып келетінін және Адам оны тоқтатуға тырысса, оны өлтіретінін уәделейді. Джеб казинода үлкен ұтысқа ие болады және иесі Джейк Дингл оған серіктестік ұсынады. Осы уақытта Адам казинодан қайтып келе жатқан Джебке тұзақ құрып, өзін-өзі қорғауда өлтіреді. Джеб сотта кісі өлтіруден босатылады, бірақ Тор мен Миссис Каллум оны тастап кетеді, Джеб оларға өлі екенін мәлімдейді. Отбасы, жұмыс немесе өз үйі жоқ Джеб Джейк Динглдің ұсынысын қабылдайды және казиноның үлескері болады. Бірнеше айдан кейін Джеб Тордың Прентис есімді кісімен тұрғанын біледі және Тор мен Прентис қала биіне баратынын біледі. Джеб биге қатысады және Торды онымен билеуге мәжбүрлейді. Грант Каллум Прентиске Тордың ар-намысын қорғауға итермелейді және оны Джебтің өміріне қол жұмсауға көндіреді. Джейк Дингл Джебке Прентистің келіп жатқанын ескертеді. Джеб жағдайдан қашу үшін артқы есіктен аллеяға шығады, бірақ Прентис көшеден келе жатыр. Екеуі атыс-шабысқа түседі және Джеб өзін-өзі қорғау үшін тағы да өлтіруге мәжбүр болады. Кейін Тор мен Миссис Каллум Джебке жасаған жамандықтары үшін кек алуды ойлап табады. Тор Джебті кешіргендей етіп, онымен үйленуге келіседі, үйлену түнінде оны өлтіруді жоспарлайды. Джеб оның жоспарын білетінін айтады, ол оны өлтіруге мәжбүр бола алмайды және онымен татуласады. Грант Каллум басқа Каллумдардың тобын жинап, олар Джебті шөл арқылы қуып, Каллумның осыдан көп жыл бұрын бастаған Рэндтерді өлтіру жұмысын аяқтауды мақсат етеді. Джеб әкесі мен бауырлары өлтірілген түнін еске алады, оларды Грант өлтіргенін және Миссис Каллум да сол жерде болғанын түсінеді. Тор анасының Джебтің әкесімен қарым-қатынасы болғанын және Миссис Каллумның күйеуі оны білгенде Рэндті өлтіруге тырысқанын, бірақ өзі де өлтірілгенін біледі, нәтижесінде Грант Джебтің отбасын қырғынға ұшыратып, бауырының өлімінен кек алды. Джебтің қырғыннан құтылып қалғанын білген Миссис Каллум өкінішпен оны қабылдап алды. Тор анасына Джебті дарға асуға рұқсат етпеуді өтінеді, оның әлі де іс-әрекеттерін түзетуге уақыты бар екенін айтады. Грант Джебті дарға асуға дайындалғанда, Миссис Каллум оны атып өлтіреді. Ол Джеб пен Тордан кешірім сұрап, оларға болашаққа қарап, өмірлерін бірге құрметпен өткізуге кеңес береді.

Өндіріс

Фильмнің сценарисі Нивен Буш пен белгілі актриса Тереза Райт 1942 жылдан бастап он жыл бойы үйленген. Райт пен Роберт Митчем Уильям А. Уэллман режиссерлік еткен «Мысықтың ізбен қуып жетемін» (1954) фильмінде «Қудаланғаннан» кейін жеті жыл өткен соң тағы да бірге түсті. Митчем екінші рет бірге жұмыс істегенде басты рөлге ие болды. Буш кейіннен: «Мен мұны толық бақылай алдым. Мен нәтижеге өте қуандым. Менде керемет актерлер, ұсынысқа лайықты түсірілім тобы және әлемдегі ең үздік оператор [Джеймс Вонг Хоу] болды. Мен оқиғамен өте мақтан тұтам; оның грек трагедиясының сипаттары бар – туысқандық сезім және осыған ұқсас нәрселер, Батыс сондай болатын. Ежелгі Грецияда Батыс сияқты ықылас күшті болған және қару-жарақ қол жетімді болған». Буш сценарийді Техас штатының Эль-Пасо қаласындағы газетте оқыған бір оқиғаға негіздеген. Оқиғада бір отбасының қақтығыста қырылып, жан сақтап қалған жалғыз бала оларды өлтірген отбасымен өсіп-өскен. Буш фильмді өндірді және әйеліне рөл берді. Роберт Митчемге рөл беруден бұрын Роберт Яйлор, Джоэл МакКреа (Буш оны тым ескі деп ойлады), Монтгомери Клифт (Райт оны білген) және Кирк Дуглас сияқты бірнеше актерлер басты рөлге қарастырылды.

Сыни жауап

Фильм сыншысы Босли Кроутер ара-жібірлі пікір жазды: "Осы драманың өте қиын жолмен жүзеге асырылатын ерекше және ашулы әрекеттері қатты қызықтырмайды және абсурдты көрінеді. Асырап алынған бала болса да, Нью-Мексикодағы қарапайым шаруа қожалығында өмірдің қиын болуы соншалықты маңызды ма? Біз айтқандай, соңында ашылған нәрсе болмаса, осы ауыр сұрақтардың маңыздылығын түсіну қиын, өйткені фильм жай ғана созылып жатыр. Сондай-ақ, қаһарманға, өзінің барлық қайғысына көңілі толмайтын сияқты, көңіл білдіру де қиын. Бұл, мүмкін, рөлін сомдаған Роберт Митчемнің өте қатал адам болғандықтан, ол "Еріді" режиміне қойылған тоңазытқыштан да аз эмоция білдіреді." "Variety" журналы, керісінше, фильмді жоғары бағалады. "Variety" журналының редакторы жазды: "Pursued – шекара күндерінің қуатты вестерн фильмі. Фильмдегі ең маңыздысы – түпнұсқа сценарий және Рауль Уолштің режиссерлік шеберлігі арқасында туындаған күшті ширығу. Бұл батыс қарулысының өлімге қадам басуын қызықты және әрекетке толы сәттерге айналдырады. Актерлердің таңдалуы да осы фильмді жарнамалауда маңызды рөл атқарады. Фильмде Нью-Мексиконың табиғи көріністері қолданылған, камера бұл көріністерді шынайы түрде бейнелейді."

Кассалық жинақ

Warner Bros. деректеріне сәйкес, фильмтің ішкі кірісі 2 536 000 доллар, ал шетелдік кірісі 1 175 000 долларды құрады.