Кіріспе

Римдік пастораль ақыны Тит Кальпурний Сицилий – римдік пастораль ақыны. Оның атымен бізге он бір эклог жеткен, олардың соңғы төртеуі метрикалық тұрғыдан және қолжазба куәліктеріне сәйкес император Карус пен оның ұлдары тұсында өмір сүрген Немезианға (III ғасырдың екінші жартысы) жатқызылады. Кальпурний мен Немезианның эклогтарының жеке авторлығын Хаупт анықтаған.

Күні туралы дау

Калпурнийдің эклогтары Вергилийдің эклогтарынан кейін жазылғаны сөзсіз, себебі Калпурний үлкен қарызға батқан және жиі Вергилийге сілтеме жасайды. Дегенмен, Калпурнийдің қызмет еткен кезеңі күрес тудырып, нақты пікірге келу мүмкін болмады. Эдвард Гиббон оны Карус патшалығы тұсында (282-283 ж.б.) орналастырды. Он тоғызыншы ғасырдың соңында Хаупт Калпурнийдің Нерон тұсында (54-68 ж.б.) жазғанын айтты. Бұл Нерон тұсында жазылғанын дәлелдейтін мәліметтерге Калпурнийдің I, IV және VII эклогтарында императордың Марс және Аполлон сияқты әдемі жас жігіт ретінде суреттелгені, оның билікке келуімен жаңа алтын ғасырдың басталуының белгіленгені, бұл Клавдийдің өлімінен бұрын пайда болған кометаның пайда болуымен болжамдалған; ол амфитеатрда (мүмкін, Неронның 57 жылы салған ағаш амфитеатрында) көрнекті ойындар ұйымдастырған; ал *maternis causam qui vicit Iulis* (i.45) деген сөздері Неронның грек тілінде Илийліктер үшін жасаған сөйлеуіне сілтеме жасайды (Суетоний, Нерон, 7; Тацит, Анналы, xii.58), олардан Юлийлер әулеті бастау алған. Калпурнийдің шығармаларын кейінірек жазуға байланысты аргументтер ішкі стильдік, метрикалық және лексикалық негіздерге, соның ішінде кейбіреулердің пікірінше, Калпурний поэзиясындағы Флавий дәуірі әдебиетіне жасалған сілтемелерге негізделген. Кейіннен ғалымдар арасында Калпурний поэзиясының жазылған уақыты туралы пікірталас болды, кейбіреулері Нерон тұсында, ал басқалары кейінірек жазылғанын айтты.

Өмір

Кальпурнийдің өмірі туралы ешқандай нақты мәлімет жоқ. Кейбір ғалымдар Кальпурнийді поэзиясында Кордон бейнесі арқылы көрсеткенін айтады және оның поэмаларындағы Кордонның өмірінен Кальпурнийдің өмірі туралы қорытынды жасауға тырысты. Осыдан Кальпурнийдің жағдайы қиын болғандығы және Испанияға эмиграциялауға дайын тұрғандығы анықталды, сол кезде оған меценат (поэмаларда Мелибой ретінде бейнеленген) көмекке келді. Оның ықпалы арқасында Кальпурний Римде лауазымға ие болды. Ақынның меценаты Колумелла, философ Сенека және Гай Калпурний Пизонмен байланыстырылған. Мелибойдың әдеби қызметінің сипаты (Эклог IV.53-те көрсетілгендей) бұл есімдердің ешқайсысына толық сәйкес келмесе де, Калпурний Пизон туралы белгілі мәліметтер ақынның Мелибой туралы айтқандарымен – оның жомарттығымен, императормен жақын қарым-қатынасымен және трагикалық поэзияға деген қызығушылығымен – үйлеседі. Бұл пікірді автор аты аталмай жеткен «De Laude Pisonis» (ред. К. Ф. Вебер, 1859) поэмасы да қолдайды, оны Кальпурний жазған деп санауға негіз бар, өйткені басқа үміткер – Лукан.

Эклогтар

Эклоги - Калпурний Сицилийге жатқызылатын латын поэзиясының жинағы. Оның негізгі үлгісі - Вергилий, ол (Титир есімімен) оны зор құлшыныспен бағалайды; сонымен қатар Овидий мен Теокриттен де әсер алған.

Лаус Писонс және Эйнсиделн эклогтары

Лаус Писонис өлең құрылымы, тілі және тақырыбы жағынан Калпурнийдің эклогтарымен керемет ұқсастық көрсетеді. Лаустың авторы жас, әулетті отбасынан және Пизонның меценаты ретінде оның құрметін алуға ниетті. Сонымен қатар, екі есімнің ұқсастығының кездейсоқ болуы екіталай; ақынды сарайдағы адам асырап алған болуы мүмкін, немесе ол Пизонның босатылған құлының ұлы болған. Лаустың авторының панегирика тақырыбына қатысты көзқарасы эклогтардағы Коридон мен Мелибеус арасындағы қарым-қатынасқа қарағанда аздап жақындықсыз көрінеді, сонымен қатар Лаус Клавдийдің билігі тұсында жазылғандығын көрсететін ішкі деректер бар (Тюфел Швабе, Рим әдебиетінің тарихы. 306,6). Бұл жерде Кальпурний поэзиясымен ортақ белгілері бар Эйнсиделн эклогтары деп аталатын екі қысқа гексаметрлік өлеңнің фрагменттері де айтуға лайық.