Осмостық диуретиктер: әрекет ету механизмі және қолданылуы
Osmotic diuretic
Осмостық диуретиктер – су мен натрийдің қайта сіңуін тежейтін дәрілер. Маннитол, изосорбид сияқты препараттар қан ағымын арттырып, зәр шығаруға көмектеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Осмостық диуретик – су мен натрийдің (Na) қайта сіңірілуін тежейтін диуретиктердің бір түрі. Олар фармакологиялық жағынан белсенді емес заттар болып табылады және көктамырға жіберіледі. Олар қан мен бүйрек сүзгісінің осмолярлығын арттырады. Бұл сұйықтық әрі қарай несепке айналады. Маннит және изосорбид – екі мысал. Осмостық диуретиктер нефронның су өткізгіш бөлімдеріне әсер етеді. Олар жасушадан тыс сұйықтық пен плазма көлемін кеңейтеді, соның салдарынан бүйрекке қан ағынын арттырады. Бұл бүйректегі қабықша-медуллярлық градиентті жояды. Бұл Хенле ілмегінің зәрді шоғырландыруын тоқтатады, ол әдетте ерітінділер мен суды тасымалдау үшін жоғары осмостық және ерітінді градиентін пайдаланады. Бұл препараттар денедегі басқа да аймақтарға да әсер ете алады. Мысалы, олар бас ішілік және көз ішілік қысымды төмендету үшін қолданылуы мүмкін. Осмостық диуретиктер плазма көлемін арттырады, бірақ олар қан-ми тосқауылдан өте алмайтындықтан, бұл жүйке жүйесіне әсер етпейді. Нәтижесінде, олардың осы әрекетінің себебі – жүйке жүйесіндегі плазма көлемін жергілікті түрде азайту болып табылады.
An osmotic diuretic is a type of diuretic that inhibits reabsorption of water and sodium (Na). They are pharmacologically inert substances that are given intravenously. They increase the osmolarity of blood and renal filtrate. This fluid eventually becomes urine. Two examples are mannitol and isosorbide. In the nephron, osmotic diuretics act at the portions of the nephron that are water permeable. Osmotic diuretics work by expanding extracellular fluid and plasma volume, therefore increasing blood flow to the kidney. This washes out the cortical medullary gradient in the kidney. This stops the loop of Henle from concentrating urine, which usually uses the high osmotic and solute gradient to transport solutes and water. These agents can also act at other parts of the body. For example, they can be used to reduce intracranial and intra ocular pressure. Osmotic diuretics increase plasma volume, but because they do not cross the blood brain barrier, this does not affect the nervous system. In effect, this is the cause of their action reducing locally the plasma volume in the nervous system.
Әрекет ету механизмі
Осмотикалық диуретиктер негізгі әсерін проксималды жиырылған түтікшеде және Хенле ілмегінің төмен түсетін бөлігінде көрсетеді. Бұл жерлер суға еркін өткізгіш. Осмостық әсерлері арқылы олар жинаушы түтікшедегі АДГ әрекетіне қарсы тұрады. Маннит сияқты қайта сіңірілмейтін ерітіндінің болуы, қарсы күштің осмостық күшін қосу арқылы судың қалыпты сіңірілуін болдырмайды. Нәтижесінде несеп көлемі артады. Несеп ағынының артуы сұйықтық пен түтікше эпителийі арасындағы байланыс уақытын қысқартады, соның салдарынан натрий де, су да қайта сіңірілуі азаяды. Соның нәтижесінде туындайтын натриурез су диурезінен кем болады, бұл соңында судың шамадан тыс жоғалуына және гипернатриемияға алып келеді. Гломеруль арқылы сүзіліп, бірақ қайта сіңірілмейтін кез келген осмостық белсенді зат судың осы сегменттерде тұрақтап қалуына себеп болады және су диурезін күшейтеді. Мұндай заттар бас сүйегі ішіндегі қысымды төмендету және бүйрек токсиндерін жылдам шығару үшін қолданылуы мүмкін. Типик осмотикалық диуретик – маннит. Маннит мидағы екі әсері арқылы бас сүйегі ішіндегі қысымды төмендетеді. Бірінші, реологиялық әсері, қанның тұтқырлығын азайтады, плазманың кеңеюін және миға оттегі жеткізілуін жақсартады. Жауап ретінде, ауторегуляцияға байланысты ми қан тамырлары тарылады және ми қан көлемі азаяды. Екінші әсері – қан-ми тосқауылы арқылы осмостық градиенттің қалыптасуы, нәтижесінде су паренхимадан қан тамырларына өтеді. Ми тінінің көлемі азаяды, демек, бас сүйегі ішіндегі қысым төмендейді.
Osmotic diuretics have their major effect in the proximal convoluted tubule and the descending limb of the Loop of Henle. These sites are freely permeable to water. Through osmotic effects, they also oppose the action of ADH in the collecting tubule. The presence of a nonreabsorbable solute such as mannitol prevents the normal absorption of water by interposing a countervailing osmotic force. As a result, urine volume increases. The increase in urine flow rate decreases the contact time between fluid and the tubular epithelium, thus reducing sodium as well as water reabsorption. The resulting natriuresis is of lesser magnitude than the water diuresis, leading eventually to excessive water loss and hypernatremia. Any osmotically active agent that is filtered by the glomerulus but not reabsorbed causes water to be retained in these segments and promotes a water diuresis. Such agents can be used to reduce intracranial pressure and to promote prompt removal of renal toxins. The prototypical osmotic diuretic is mannitol. Mannitol lowers the intra cranial pressure through two effects in the brain. The first, rheological effect, reduces blood viscosity, and promotes plasma expansion and cerebral oxygen delivery. In response, cerebral vasoconstriction occurs due to autoregulation, and cerebral blood volume is decreased. The second effect occurs through creation of an osmotic gradient across the blood brain barrier, leading to the movement of water from the parenchyma to the intravascular space. Brain tissue volume is decreased and, therefore, ICP is lowered.