Кіріспе
Оңтүстік эстон тілінің диалектісі – балтық-фин тілі.
the Balto Finnic language
Võro (VORRoh; ) – Оңтүстік Эстонияның тілі. Мемлекеттік тұрғыдан, Оңтүстік эстон тілінің барлық нұсқаларымен бірге, эстон тілінің диалектісі деп есептеледі. Алайда, көптеген тіл білімі мамандары Оңтүстік эстон тілін тәуелсіз фин тілі деп санайды. Оның өзіндік әдеби стандарты бар және Эстонияның жергілікті аймақтық тілі ретінде ресми мойынға алуға күш салынып жатыр. Võro тілінде шамамен 75 000 адам сөйлейді (Võros), көбінесе Оңтүстік-Шығыс Эстонияда, тарихи Вору округінің сегіз приходтарында: Карула, Харгло, Урвасто, Рõугõ, Канепи, Пылва, Рапина және Вахтсолина. Бұл приходтар қазіргі уақытта (әкімшілік-аумақтық бөліністің өзгеруіне байланысты) Вору және Пылва округтерінде орналасқан, ал кейбір бөліктері Валга және Тарту округтеріне дейін созылады. Сөйлейтіндерді Таллин және Тарту қалаларында, сондай-ақ Эстонияның басқа да аймақтарында кездестіруге болады.
Governmentally, it has been considered a dialect of the Estonian language along with all varieties of South Estonian. However, many linguists consider South Estonian to be an independent Finnic language. It has its own literary standard and efforts have been undertaken to seek official recognition as an indigenous regional language of Estonia. Võro has roughly 75,000 speakers (Võros), mostly in southeastern Estonia, in the eight parishes of the historical Võru County: Karula, Harglõ, Urvastõ, Rõugõ, Kanepi, Põlva, Räpinä and Vahtsõliina. These parishes are currently centred (due to redistricting) in Võru and Põlva counties, with parts extending into Valga and Tartu counties. Speakers can also be found in the cities of Tallinn and Tartu and the rest of Estonia.
Тарих
Воро тілі ежелгі Оңтүстік эстон тілінің ұрпағы болып табылады және Стандарттық эстон тілінің (Солтүстік эстон диалектілеріне негізделген) ықпалы ең аз. Бұрын Воро тілі тарихи Ворома аймағынан оңтүстікке және шығысқа қарай, қазіргі Латвия мен Ресейде орналасқан Оңтүстік эстон тілінде сөйлейтін Лутси (Лудза), Лейву және Красна анклавтарында қолданылған. Вородан басқа, Оңтүстік эстон тілінің қазіргі заманғы басқа да түрлеріне Мулги, Тарту және Сето диалектілері жатады. Оңтүстік эстон тілінде жазылған ең ерте жазбалардың бірі – 1686 жылы жарық көрген Жаңа Өсиеттің (Wastne Testament) аудармасы. 1880 жылдардан кейін Оңтүстік эстон тілінің мәртебесі төмендегенімен, 1980 жылдардың соңында тіл қайта жандануға бет бұрды.
Қазіргі жағдай
Бүгінде воро тілі Эстонияның танымал драматургтары, ақындары мен жазушыларының (Мадис Коев, Уль Каукси, Яан Каплински, Айн Каалеп және т.б.) шығармаларында қолданылады. Воро тілінде екі апта сайын жарық көретін "Uma Leht" ("Біздің газет") газеті шығады. Жиырма алты мемлекеттік мектепте қазіргі заманғы воро тілінде апта сайын арнайы сабақтар (көбінесе қосымша) ұйымдастырылады. Эстония 2004 жылғы "Евровидение" ән байқауына "Tii" әнімен қатысты, оны Neiokõsõ воро тілінде орындады. Тіл қауіпті жағдайда, және Қадри Кореиниктің сөзіне сәйкес, бұл тілді қорғау үшін үкіметтің заңдық міндеттемелерінің жетіспеуіне байланысты.