Джон Хардинг: Англия тарихшысы және жылнама авторы

Кіріспе

Ағылшын жылнамашысы және тарихшысы (1378–1465)
сол сияқты атқа ие басқа адамдар

Джон Хардинг (немесе Хардинг; 1378–1465) – ағылшын жылнамашысы. Ол Солтүстік Англияда туған.

Өмірбаян

Бала кезінде Хардинг сэр Генри Персидің (Хотспур) қызметіне кірді, ол онымен Шрусбери шайқасында болды (1403). Содан кейін ол сэр Роберт Умфравиллдің қызметіне өтті, оның басшылығымен ол Нортумберлендтегі Уоркворт қамалы мен Линкольнширдегі Кайм қамалының констеблі болды. Ол 1415 жылы Аженкур шайқасында және 1416 жылы Харфлер алдындағы теңіз шайқасында Умфравиллдің жасағында болды. 1424 жылы Хардинг Римде болды, онда кардинал Бофорттың тілегімен Гней Помпей Трогустың жылнамасын зерттеді. 1436 жылы Умфравилл қайтыс болғаннан кейін Хардинг Кимедегі Августин монастырына шегініп, онда жылнамасының екі нұсқасын жазды және шамамен 1465 жылы қайтыс болғанға дейін өмір сүрген болуы мүмкін. Хардинг ежелгі білімдерге құштар адам болды және Генрих V тұсында Шотландияның Англия тәжіне қатысты феодалдық қатынастарды зерттеуге жұмысқа алынды. Осы мақсатта ол Шотландияға сапар шекті. Өзінің айтуынша, ол үш жарым жыл бойы жер бедерін картаға түсіріп, Англияның билігіне қатысты құжаттарды жинады. Кейіннен ол Шотландия сапарынан алған материалдарды, ең әйгілісі – Шотландияның тұңғыш дербес картасын, Генрих V ұлына арналған Британия тарихына енгізді. Ол көрсеткен қызметі үшін Генрих V Хардингке Нортгемптонширдегі Геддингтон иелігін сыйлауға уәде бергенін айтады. Көп жылдар өткен соң, 1440 жылы, оған осындай қызметтері үшін жылына 10 фунт стерлинг мөлшерінде жалақы тағайындалды. 1457 жылы Хардинг Шотландияға қатысты құжаттарды Шрусбери графына тапсырғаны және оған 20 фунт зейнетақы берілгені туралы жазба бар. Хардинг Шотландияны жақсы білген, ал Джеймс I оған құжаттарын тапсыру үшін пара ұсынған деседі. Бірақ қазіргі архивте сақталған құжаттардың көпшілігі жалған екені анықталды, және оларды, мүмкін, Хардинг өзі жасаған болар. Хардинг Англияның ұйқасты жылнамасын жазуға көп жыл жұмсады. Персилер мен Умфравиллдерде қызмет еткен кезінде ол он бесінші ғасыр тарихы үшін құнды көптеген ақпарат алуға мүмкіндік алды. Ол әртүрлі тапсырыс берушілердің тілегіне қарай қайта-қайта жазылды. 1437 жылы аяқталған түпнұсқа басылымда Ланкастерлік бағыт басым болды және Генрих VI мен оның отбасына арналды. Кейін ол Йорк герцогы Ричард үшін нұсқасын дайындауға кірісіп, Ричардтың ұлы Эдуард IV үшін жылнаманы жалғастырды. Эдвардтың әйелі Элизабет Вудвилль туралы сілтеме жасау Хардингтің 1464 жылы екінші нұсқасымен әлі де айналысып жатқанын көрсетеді.

As a boy Hardyng entered the service of Sir Henry Percy (Hotspur), with whom he was present at the Battle of Shrewsbury (1403). He then passed into the service of Sir Robert Umfraville, under whom he was constable of Warkworth Castle, Northumberland, and Kyme Castle, Lincolnshire. He was in Umfraville's retinue at the Battle of Agincourt in 1415 and in the sea fight before Harfleur in 1416. In 1424 Hardyng was at Rome, where at the instance of Cardinal Beaufort he consulted the chronicle of Gnaeus Pompeius Trogus. Upon the death of Umfraville in 1436, Hardyng retired to the Augustinian Priory at Kyme, where he wrote the two versions of his chronicle and where he probably lived till his death about 1465. Hardyng was a man of antiquarian knowledge, and under Henry V was employed to investigate the feudal relations of Scotland to the English crown. For this purpose he visited Scotland. By his own account, he spent three and a half years mapping the terrain and securing documents related to English sovereignty. Later, he would incorporate material from his Scottish mission, most notably the first independent map of Scotland, into a history of Britain written for Henry V's son. For his services he says that Henry V promised Hardyng the manor of Geddington in Northamptonshire. Many years after, in 1440, he had a grant of £10 a year for similar services. In 1457 there is a record of the delivery of documents relating to Scotland by Hardyng to the earl of Shrewsbury, and his reward by a further pension of £20. It is clear that Hardyng was well acquainted with Scotland, and James I is said to have offered him a bribe to surrender his papers. But most of the documents, which are still preserved in the Record Office, have been shown to be forgeries, and were probably manufactured by Hardyng himself. Hardyng spent many years on the composition of a rhyming chronicle of England. His services under the Percies and Umfraville's gave him opportunity to obtain much information of value for fifteenth century history. It was written and rewritten to suit his various patrons. The original edition ending in 1437 had a Lancastrian bias and was dedicated to Henry VI and his family. Afterwards he began preparing a version for Richard, Duke of York, and continued the chronicle for Richard's son, Edward IV. A reference to Edward's wife, Elizabeth Woodville, in the prologue indicates that Hardyng was still working on his second version in 1464.

Нұсқалар

Бірінші нұсқасы Ұлыбритания кітапханасындағы Лансдоун қолжазбасы 204-те сақталған, ал кейінгі нұсқалардың ең жақсысы Оксфордтағы Бодлеян кітапханасында, Arch. Selden B. 10-да. Ричард Графтон 1543 жылдың қаңтар айында екі басылым шығарды, ал басқа нұсқамен таныс Стоу, осы мәселеде Графтонды шамалы әділетсіздікпен сынады. 1812 жылы сэр Генри Эллис Сельден және Харли қолжазбаларынан алынған қосымшалармен бірге Графтонның ұзақ нұсқасын жариялады. Профессорлар Сара Певерли мен Джеймс Симпсон алғашқы жылнамаларды өңдеді, ал Певерли екінші нұсқаны өңдеуде.