Кіріспе

"Алтын қысқыш көзілдіріктің оқиғасы" – сэр Артур Конан Дойл жазған 56 Шерлок Холмс әңгімесінің бірі. Ол "Шерлок Холмс қайтып келді" (1905) жинағына енген 13 әңгімеден бірі. Алғаш рет 1904 жылдың шілдесінде Ұлыбританиядағы "The Strand Magazine" журналында, ал 1904 жылдың қазан айында Америка Құрама Штаттарындағы "Collier's" журналында жарияланды. Әңгіме "The Strand Magazine" журналында Сидни Пейджет салған сегіз суретпен, ал "Collier's" журналында Фредерик Дорр Стил салған алты суретпен бірге жарық көрді. Ол "Шерлок Холмс қайтып келді" әңгімелер жинағына қосылды.

Кино және теледидар

1922 жылы Шерлок Холмс рөлінде Эйл Норвуд, Уотсон рөлінде Хьюберт Уиллис, инспектор Хопкинс рөлінде Тедди Арунделл, Анна Корам рөлінде Норма Уэлли, профессор Корам рөлінде Сесил Мортон Йорк қатысқан "Столл" фильмдер сериясының бір бөлігі ретінде әңгімеге бейімделген қысқа үнсіз фильм жарық көрді. Джереми Бретттің қатысуымен жасалған "Шерлок Холмс" телесериалының бейімделуі сәл өзгеше. Орыс бауырластығының сақалды мүшесі бақта жасырынып, зұлым профессорға соңғы жазасын кеседі. Аннаның кілті – оның өзінің түпнұсқа кілті еді. Эдвард Хардвик эпизодқа қатыса алмағандықтан, доктор Уотсонның орнына Шерлок Холмс ағасы Майкрофт Холмс келеді. Шерлок Холмс еденге темекі күлін төккен орнына, Майкрофт табақшаны шашыратады. Холмс ағасының инспектор Хопкинспен бірге қылмыс орнында жүргізген тергеуі кезінде Шерлок Холмс олардың әкесінің үлкейту әйнегін әрқашан жалқау және әрекетсіз деп бейнеленген Майкрофтқа бергеніне қынжылды. Сондай-ақ, Майкрофт Холмс олардың әкесі әрқашан оларға: "Мүмкін емес нәрсені жойыңыз, ал қалғаны, қаншалықты ықпалсыз болса да, шындық болуы керек" дейтін. Одан кейін ол: "Мен оның нақты сөздерін ұмытып қалдым, бірақ бұл сөздерге жақын" деп қосады.

Радио

Эдит Мейзердің драмалық бейімдеуімен әңгіменің радиолық нұсқасы 1931 жылдың 1 маусымында америкалық «Шерлок Холмс оқиғалары» радиосериалында эфирге шықты. Ричард Гордон Шерлок Холмс рөлінде, ал Лей Ловелл доктор Ватсон рөлінде ойнады. Мейзер бұл әңгімені «Шерлок Холмстың жаңа оқиғалары» американдық радиосериалының бір эпизоды ретінде де бейімдеді, Базил Ратбоун Холмс, ал Найджел Брюс Ватсон рөлінде 1940 жылдың 12 ақпанында эфир берді. Сол сериалдағы тағы бір эпизод Макс Эрлихтің әңгімесінен бейімделді және 1949 жылдың сәуірінде эфирге шықты (Холмс рөлінде Джон Стэнли, Ватсон рөлінде Венделл Холмс). Джон Гилгуд Холмс рөлін, ал Ральф Ричардсон Ватсон рөлін 1955 жылдың сәуірінде NBC радиосында эфирленген радиолық бейімдеуде ойнады. Радиолық бейімдеуде («Йоксли [немесе Яцли] ісі» деп те аталады), Анна у арқылы емес, тапаншамен өз-өзіне қол жұмсайды. Майкл Хардвик бұл әңгімені BBC Light Programme үшін радиолық бейімдеу ретінде драмаландырды, ол 1952–1969 жылдар аралығындағы радиосериалдың бір бөлігі болды, онда Карлтон Хоббс Холмс, Норман Шелли Ватсон рөлінде, ал Андреас Маландринос профессор Корам рөлінде ойнады. Бейімдеу 1962 жылдың тамызында эфирге шықты. «Алтын мұрындық» 1993 жылы Питер Лингтің бейімдеуімен BBC Radio 4 үшін жасалды, ол 1989–1998 жылдар аралығындағы радиосериалдың бір бөлігі болды, онда Клайв Меррисон Холмс, Майкл Уильямс Ватсон рөлінде, Морис Денхам профессор Корам және Морин О'Брайен ханым рөлінде ойнады. Соңында, қамауда отырғанда Анна пойыздың алдына секіреді, ал Холмс Анна Каренина да осылай өлгенін айтады. Бұл әңгіме 2010 жылы америкалық Imagination Theatre радиошоуындағы «Шерлок Холмс классикалық оқиғалары» сериясының бір бөлігі ретінде бейімделді, онда Джон Патрик Лоури Холмс, ал Лоуренс Альберт Ватсон рөлінде ойнады.