Кіріспе
Украинада туған американдық актер және әнші (1868–1939) орыс ғалымы Борис Томашевский (Борис Пинхасович Томашевский, кейде Томашевский, Томасчевский, т.б. деп жазылады; ) (1868–9 шілде, 1939), Борух Аарон Томашевский ретінде туған, украиналық (кейін американдық) еврей әншісі және актері, идиш театрының ең ірі жұлдыздарының бірі болды.
the Russian scholar
Boris Thomashefsky (Борис Пинхасович Томашевский, sometimes written Thomashevsky, Thomaschevsky, etc. ; ) (1868–July 9, 1939), born Boruch Aharon Thomashefsky, was a Ukrainian born (later American) Jewish singer and actor who became one of the biggest stars in Yiddish theater.
Ерте өмір
Ол Орыс империясының Киев губернаторлығының Чиһирин уезіндегі (қазіргі Кировоград облысы, Украина) Оситняжка (Новоукраїнський район) (Оситняжка; ) ауылында Борух Аарон Томашефский болып дүниеге келді. Ол жақын орналасқан Камянка қаласында (қазіргі Черкас облысы, Украина) өсті.
Мансап
Томасхефский жергілікті таверна иесін кейбір орындаушыларды шақыруға инвестиция салуға көндірді. Алғашқы қойылым Абрахам Голдфаденнің идиш тіліндегі опереттасы «Ди мехшпе» (Сиырқынша) болды. Қойылым шамалы сәтсіздікке ұшырады: идиш театрына қарсы болған, бай және мәдениетті «жоғарғы» неміс еврейлері оны саботаж жасауға бар күштерін жұмсады. Оның сахналық мансабы осы саботаждың нәтижесінде ішінен туды – субретке тамағы ауырғанын айтып, пара берді: Томасхефский оның орнына сахнаға шықты. 1887 жылы Балтиморда ойнап жүргенде, ол 14 жасар Бесси Баумфельд Кауфманмен танысты. Бесси сахнада көрген әдемі жас «актрисамен» кездесу үшін сахна артына келді, бірақ «ол» Борис екенін білді. Бесси компанияға қосылу үшін үйден қашып кетті, ал Борис романтикалық рөлдерге ауысқан соң, ол надан қыздардың рөлін алды. Олар 1891 жылы үйленді. Адлер Якоб Гординді драматург ретінде шақырып, Гординнің «Идиш патшасы Лир» пьесасы арқылы көпшілікті театрға тартудың жолын тапқаннан кейін, содан соң Шекспирдің «Отелло» пьесасына көшкенде, Томасхефский өзі де осы деңгейде бәсекелесе алатынын көрсетуді шешті және Шекспирдің «Гамлет» пьесасының алғашқы идиштік қойылымын ұсынды, онда ол өзін тамаша көрсетті. Оның «Гамлет» қойылымы тек тікелей аударма емес, сонымен қатар, оқиғаны Еуропалық еврей қауымына түсінікті ету үшін бейімделген. Пьесаның басында жас Гамлет раввиндік колледжде оқып жүр, ал оның ағасы патша Гамлеттен әйелін ұрлап, қарттың жүрегін ауырлатады. Періштелермен байланысқа қатысты сектанттық әзілдер бар. Клавдий ханзада Гамлеттің алыста жүргенде нигилизмге берілгені туралы қауесет таратады, бірақ оның жоспары ашылып, сатқын інісінің орнына Сібірге жіберіледі. Пьеса ерте аяқталады, Гамлет Офелияны жерлеу рәсімінде үйлендіріп, содан кейін жүрегі ауырып қайтыс болады. Мұндай түзетулер идиш тіліндегі театр сахнасында жиі кездесетін. Кейбір сыншылар оны иммигранттардың ассимиляциясынан алшақтау қадам деп санайды, ал басқалары – жаңа тұрғындар мен олардың американдық көршілері арасындағы ортақ тілге жасалған қадам деп қарастырады. Бұл қойылымдар идиш театрының алғашқы шағын дәуірін басталды, ол Нью-Йоркте орналасқан және 1905-1908 жылдарға дейін жалғасты, содан кейін еврей иммиграциясының жаңа толқыны қайтадан кең комедия, водевиль және жеңіл оперетталарға сұраныстың артуына әкелді, оны Томасхефскийлер құштарлықпен қабылдады, әсіресе Леон Кобриннің иммигранттар өмірі туралы пьесаларын орындауда. Томасхефскийдің басқа да атақты қойылымдары арасында «Том ағаның үйі» романының, Гётенің «Фаусты» және, мүмкін емес сияқты, Вагнердің «Парсифалы» идиш тіліндегі нұсқалары бар. Яһудилердің виртуалды кітапханасы мәлімдегендей, «Дер Ешива Бохер» («Ешива студенті») атты «Гамлет» пьесасының бейімделуінде «жаман ағасы» раввинге үміткердің беделін «нигилист» деп атап, бұзады және жас жігіт жүрегі ауырып қайтыс болады. Алайда 1915 жылы Томасхефский банкротқа ұшырады, оның активтері 21 900 долларды құраса, борыштары 76 297,65 долларды құрады. 1935 жылы, мансабының соңында Томасхефский Генри Линннің идиш тіліндегі «Бар-мицва» фильмінде актер/әнші болды, онда ол қызықтырған мелодрамалық рөлді ойнады және фильмді бірлесіп өндірді. Ол 1924 жылғы «Бар-мицва» идиш пьесасынан «Эрлех Зайн» («Адал бол») әнін орындады.
Жеке өмір
Әйелі актриса Бесси Томасхефскимен үш ұл, сондай-ақ алты жасында қайтыс болған қызы болды. Үшінші ұлы Теодор атын Тед Томас деп өзгертіп, сахналық менеджер болды. Тед Томастың ұлдарының бірі - дирижер Майкл Тилсон Томас. Бірінші ұлы Гарри Федералдық театр жобасының қолдауымен "Идиш патшасы Лир" (1935) фильмін түсірді, кейіннен анасымен Лос-Анджелеске көшіп кетті. Екінші ұлы Микки бір уақытта екі әйелмен қарым-қатынас құрды, бұл 1931 жылы оның тәтесі Эмма Томасхефски Финкельдің 1904 жылғы даңқты романынан еске түсіретін, драмалық кісі өлтіруге талпынысқа/өзін-өзі өлтіруге әкелді. Микки де, тәтесі Эмма да қызғанышпен толған жұбайларының жасаған талпынысынан паралич болып қалды, екеуі де кейіннен жараларынан туған асқынулар салдарынан қайтыс болды; Эмма көп жылдар өткен соң, 1929 жылы, ал Микки бес жылдан кейін, 1936 жылы дүние салды. Борис Томасхефский еврей актрисасы Регина Цукербергпен ұзаққа созылған махаббат өнерін бастады, ол Бессиден жиырма жас кіші, Австрияда туған актриса еді. Бұл Борис пен Бессинің ажырасуына себеп болды. Екеуі де жеке-жеке табысты мансаптарға қол жеткізді. Дегенмен, Борис 1930 жылдары мүсір болып қалды.
Өлім және мұра
Томасхефский 1911 жылы айырылған әйелімен бірге Нью-Йорк штатының Куинс аймағындағы Флашинг қаласындағы Маунт Хеброн зиратының идиш театры бөлімінде жерленген. Томасхефскийлер екеуі де заманауи театр әлемін, "фолли"ден бастап Бродвейге дейін қалыптастырды және көптеген актерлерге, композиторларға және продюсерлерге жол ашты, олар өздері театрлар мен киностудияларын ашып, иеленді. Тіпті Гершвин ағайындылары да Томасхефскийлермен жұмыс бастаған. Олар сол кездегі даулы әлеуметтік мәселелерді көтеріп, "жасыл көшпенділерге" американдықтар болудың жолын үйреткен. Олар театрлар мен өндіріс компанияларын ғана емес, баспа үйлерін де құрды және көптеген басқа да табысты кәсіпорындармен айналысты. Борис Томасхефский тіпті еврей армиясын құрып, қаржыландырып, Израильге жіберді, ол оның атымен аталады. Бұл бөлім кейіннен Британ армиясының құрамына кірді.