Кіріспе

Қоғамнан тыс немесе қоғамға қарсы өмір сүретін ақын. "Арамдалған ақын" – қоғамнан тыс немесе оған қарсы өмір сүретін ақын. Есірткі мен алкогольге құмарлық, психикалық ауру, қылмыс, зорлық-зомбылық және жалпы қоғамдық моральға қайшы келетін әрекеттер, көбінесе ерте өлімге алып келеді – бұл "арамдалған ақынның" өмірбаянында жиі кездесетін элементтер.

Терминнің пайда болуы

Poète maudit (сөзбе-сөз "қарғысқа ұшыраған ақын") терминін 19 ғасырдың басында Альфред де Виньи өзінің 1832 жылғы "Стелло" романында қолданды. Ол ақынды "la race toujours maudite par les puissants de la terre" (жер бетіндегі құдіреттілер әрқашан қарғысқа ұшырататын ру) деп атады. Шарль Бодлер, Пол Верлен және Артур Рембо бұл ұғымның классикалық мысалдары саналады. Лаутреамонт немесе Элис де Шамбриер, сондай-ақ 20 ғасырдың американдық ақыны Харт Крейн де "қарғысқа ұшыраған ақындар" қатарына жатқызылады. Бұл термин Верленнің антологиясынан кейін кеңінен танымал болды. Алғашқыда ол тек оның кітабындағы жазушыларға қатысты қолданылған (төменде қараңыз), бірақ кейіннен өмірі мен өнері қоғамнан тыс немесе оған қарсы тұратын жазушылардың (немесе тіпті суретшілердің) жалпы атауына айналды. Мысалы, ақын және баспагер Пьер Сегерс 1972 жылы Парижде "Poètes maudits d'aujourd'hui: 1946–1970" ("Қазіргі заманғы қарғысқа ұшыраған ақындар: 1946–1970") антологиясын жариялады, онда Антонин Артау, Жан Пьер Дюпре және тағы 10 автордың туындылары жиналды, олардың кейбіреулері (Артау сияқты) өлімнен кейін зор атаққа ие болды. Бұл термин Франциядан тыс жерлерде де қолданылады. Мысалдарға американдық ақын Делмор Шварц, оны Марк Форд "Американың осы атаққа ең лайықты үміткері" деп атады, канадалық ақын Пол Поттс, чех ақын Карел Хинэк Маха, поляк ақын Рафаль Воячек және итальяндық ақын Сальваторе Тома жатады; Воячек пен Тома жас кезінде өмірлерін өздері аяқтады. "Қарғысқа ұшыраған ақын" терминінің тағы бір көрнекті мысалы – Дьино Кампана, өзінің жалғыз поэзия жинағы "Canti Orfici" арқылы танымал болған итальяндық автор, ол қырық алты жасында психиатриялық ауруханада қайтыс болды.

" Қаһарлы ақындар "

Les Poètes maudits – Пол Верленнің 1884 жылы жарық көрген туындысы. Бұл еңбек Тристан Корбиер, Артур Рембо, Стефан Малларме, Марселин Десборд Вальмор, Вильер де Лиль-Адам және Кедей Лелианға (Поль Верленнің өзі, аты анаграмма болып табылады) арналған құрмет көрсету.