Кіріспе

Jaguar өндірген орталық қозғалтқыштың спорттық машинасы, сол аттас компьютерлік ойын.

XJ220 V12 қозғалтқышы бар 4 дөңгелекті концепт-көлік, Jaguar қызметкерлерінің бос уақытында жұмыс істейтін бейресми тобымен жасалған. Алғашқы XJ220 концепт-көлігі 1988 жылы Англияның Бирмингем қаласында өткен Британдық халықаралық автосалонында көпшілікке таныстырылды. Оның жағымды қабылдануы Jaguar-ды машинаны өндіріске шығаруға итермеледі. Шамамен 1500 депозит, әрқайсысы 50 000 фунт стерлингтен алынды және жеткізілімдер 1992 жылға жоспарланды. Jaguar 1983 жылдан бастап V12 қозғалтқыштарын жеткізіп, 1984 жылы Ле-Манға қатысуға қолдау көрсетумен, IMSA GT Чемпионатында Jaguar қозғалтқышымен XJR 5 пайдаланатын Group 44 Racing жарыс командасына зауыттық қолдау көрсетуді бастады. Том Уолкиншоу мен Jaguar FIA C тобындағы Әлемдік спорттық автомобиль чемпионатына қатысуға келісті және XJR 6 құрамын жасады, ол Group 44 Racing қолданатын Jaguar V12 қозғалтқышымен жабдықталды. Автомобиль 1985 жылғы маусымда шығарылды. Jaguar және олардың инженерлік директоры Джим Рэндл бұл жарыс машиналары жалпы жұртшылыққа қол жетімді өнімнен тым алыс деп санады, әсіресе XJR 10 және XJR 11 жарыс машиналарында Jaguar V12 қозғалтқышын ауыстыруды талап ететін ережелерді өзгерту. Сондықтан, "C" және "D" типті машиналар сияқты, "өз үйінде" Ле-Манда жеңіске жетуге қабілетті машинаны жобалау және жасау жобасы басталды. Жобаның негізін Рэндл 1987 жылы Рождествода 1:4 масштабтағы картондан жасалған модельді жасаған кезде, ол әлеуетті B тобының жарыс машинасы болды. TWR 1980-ші жылдары осы жарыстағы V12 қозғалтқыштарының бірнешеуін жасап шығарған және олар бәсекеге қабілетті болды, бұл қозғалтқыштың 7 литрлік нұсқасы Ле-Манда жеңімпаз XJR 9 болды. Осы қозғалтқыштардың бесеуі әлі де бар, олардың барлығы құрғақ сорғы майлау жүйесімен жабдықталған. Осы бес қозғалтқыштың бірі таңдалды және құрғақ сорғы көлік құралының ауырлық орталығын төмендететіндіктен, ол өте пайдалы деп саналды. V12 қозғалтқышының көлемі XJ220 үшін 6,2 литр (6,222 куб.см) болды. XJ220 концепт-көлігіне орнатылған қозғалтқыштың титанды біліктік таяқтары болды. Тони Ролт сонымен қатар Jaguar-мен ұзақ уақыт жұмыс істеді, 1953 жылы Le Mans 24 сағаттық жарысында C типті машинамен жұмыс істейтін зауыт командасымен жеңіске жетті.

Өндірістік нұсқасы

Jaguar XJ220-ді өз күштерімен жасауға мүмкіндік болмады, себебі бар инженерлік ресурстар XJ және XJS модельдерінде жұмыс істеуге бағытталған еді. Jaguar мен TWR-дың 1987 жылы жарыс машиналарын өндіру үшін құрылған JaguarSport Ltd. деген бірлескен кәсіпорны болды. Jaguar компаниясының басшылығы келісімшарт негізінде TWR және JaguarSport XJ220 үшін жауапты болатыны туралы шешім қабылдады. JaguarSport XJ220 жобасын әзірлеу және құрастыру үшін Project XJ220 Ltd. деген жаңа компания құрды. Porsche-тің техникалық сипаттамалары Jaguar-ға жақын болды, олардың ішінде толық жетек және сәнді интерьер бар еді. Қарсылығында, артқы жетектегі Ferrari өте қарапайым интерьерге ие болды, онда кілем, есік тұтқалары мен радио болған жоқ. Қозғалтқышты ауыстыру шешімі қозғалтқыштың салмағы мен габариттеріне, сондай-ақ экологиялық эмиссияларға байланысты болды. Ықшам V6 қозғалтқышын пайдалану XJ220-нің дөңгелек базасын қысқартуға және салмағын азайтуға мүмкіндік берді. V12 қозғалтқышы эмиссия стандарттарын бірден қанағаттандыра алмайтыны анықталған соң, ол толығымен жоққа шығарылды. V64V бастапқыда атмосфералық болғандықтан, мәжбүрлі индукцияны қолдау үшін қозғалтқыштың барлық бөліктерін қайта жасау қажет болды. Осы өзгерістердің ішінде көлемін 3,5 литрге дейін арттыру, ішкі құрамдастарды нығайту және екі Garrett TO3 турбокомпрессорларын орнату болды. JV6 қозғалтқышы алғаш рет JaguarSport XJR 10 және XJR 11 жарыс машиналарын қуаттандырды; оның ықшам өлшемдері мен жеңіл салмағы оны XJ220 үшін өте қолайлы кандидат етті. V64V қозғалтқышы жарыс машинасының қозғалтқышы ретінде қысқа, бірақ сәтті мансапқа ие болды. XJ220-нің эгзостық жүйесі екі катализатордан тұрады, олар қозғалтқыштың қуатын төмендетіп тұрады. Италиядағы Нардо рингінде сынақ жүргізу кезінде бір XJ220-ден катализаторлар алынып тасталды және айналу шегі 7900 айналымға дейін көтерілді; бұл өзгерістер машинаның қуатын арттырды және машина 1990 жылғы Ле-Ман жеңімпазы Мартин Брундль басқаруымен максималды жылдамдыққа жетті. Алайда, басқа трассаларда нәтижелер өзгеше болды; Road & Track журналы тегіс жолда сынағанда максималды жылдамдық тек құрады, бұл сол шарадағы Bugatti EB 110-нан және 1987 жылы сол жерде сынақтан өткен Ruf CTR-дан төмен болды. V64V қозғалтқышының қосымша артықшылығы – оның осындай қуатты бензиндік қозғалтқыш үшін өте үнемді болуы еді, Jaguar мәлімдемесіне сәйкес, ол жеткізе алатын еді. Керісінше, Jaguar седанының ең кішкентай қозғалтқышы бар XJ6 3.2 шамамен ғана жүре алатын еді. AP Racing диаметрімен біліктік берілген ілеспелі механизмді ұсынды.

Шасси

Өндірістік модель шасси үшін тұжырымдамалық автомобильдегідей Alcan-мен біріктірілген алюминийлі ұялы құрылымды көлік технологиясын (ASVT) пайдаланды. Шасси дизайнында аспапты орнату нүктелері ретінде қызмет еткен және алдыңғы соқтығыс кезінде энергияны сіңіретін құрылымды қамтамасыз еткен екі тіктөртбұрышты бөлімшелі рельстер болды; олар интегралды дөңгелек қоршауының құрамында шасси мен монококтың бөлігі ретінде жоғары жылдамдықтарда сәтті сынақтан өтті, бұл автомобильге қосымша құрылымдық беріктік берді және XJ220-ның қатаң соқтығыс сынақтарынан оңай өтуіне мүмкіндік берді. Jaguar жарыс машиналарын қуаттандырған JV6 қозғалтқыштарын швейцариялық инженер Макс Хайдегер жасаған, бірақ XJ220 бағдарламасы үшін қажетті қозғалтқыштар санын жеткізу оның мүмкіндігінен асып түсетіні есептелді. TWR компаниясы өндірістік автомобильдер үшін қозғалтқыштардың дизайнын, әзірлеуін, құрастыруын және сынауын басқару үшін TWR Road Engines бөлімін құрды. XJ220-де қолданылған JV6 қозғалтқышы Хайдегердің XJR жарыс машиналарын үшін жасаған қозғалтқыштарымен көп ортақ емес еді, ол өнімділікке және әсіресе еуропалық шығарынды талаптарына қатысты ерекше жағдайларға сәйкес жасалған, ал жарыс қозғалтқыштары мұндай талаптарды орындауға міндетті емес еді. FF Developments компаниясына, қорапты және артқы осьтің құрастыру жұмыстарына қатысты жобалау жұмыстарынан өзге, осы компоненттерді өндіру жауапкершілігі берілді. Алюминий шасси компоненттері мен кузов панельдері Ковентридегі Abbey Panels зауытында өндіріліп, құрастырылды, содан кейін ақ кузов Bloxham-дағы құрастыру зауытына жеткізілді. Автомобиль, шасси және кузов компоненттерін қоса алғанда, шамамен 3000 уникалды бөліктен тұрады. Бірінші тапсырыс 1992 жылдың маусым айында орындалды және өндіріс күніне орташа есеппен бір автомобильді құрады.

Гиннес рекордтары

1991 жылы Техас штатындағы Форт-Стоктон полигонында Jaguar компаниясы өндіріске дейінгі XJ220 моделінің (шасси нөмірі 004) жоғары жылдамдық сынақтарын жүргізіп, сол кездегі кез келген серийлік автомобильден жоғары максималды жылдамдыққа қол жеткізді.

Қабылдау және сату

1988 жылы XJ220 концептісі туралы баспасөз жариялымдары өте жағымды болды және 1989 жылы XJ220-ды шектеулі өндіріске енгізу шешіміне ықпал етті. Автомобильдің өндірістік үлгісі алғаш рет 1991 жылғы қазан айында Токио автосалонында көпшілік назарына ұсынылды. Алғашқы автомобиль 1991 жылдың күзінде баспасөз қарауына жіберілді. Performance Car журналының сарапшысы Джон Баркер автомобильдің өнімділігімен, жүрісімен және тұрақтылығымен әсерленді, былай деп жазды: «V6 қозғалтқышының дыбысы керемет, икемді жүрісімен үйлесіп, біз қандай жылдамдықпен келе жатқанымызды сезіндірмейді. Мен жылдамдық көрсеткішіне қарасам, 170 миль/сағат көрсеткішіне сенуге қиналамын». Баркер сондай-ақ автомобильдің инженерлік шешімдеріне риза болды, «Бұл автомобиль катализатормен жабдықталған, толық homologaцияланған және Volvo сатылымға шығар алдында өткен сынақтардың барлығынан өтті» деді. Autocar журналының қорытындысы: «Қазіргі таңда XJ220 барлық басқа жылдам автомобильдерді салыстыруға мүмкіндік беретін стандартты ұсынады. Аз ғана адам XJ220-ға ие болып, оны пайдаланатын болса, олардың ең жетілген суперкарға ие екендігі жеткілікті». 1994 жылғы наурыз айында жарық көрген Car журналындағы салыстыру сынағында сарапшылар «керемет жылдамдық, сыртқы түрі және тамаша кабинасын» жоғары бағалады, бірақ оның үлкендігі, есіктердің толық ашылмауы және басқаруы сынға ұшырады: «Егер біздің жолдарда одан да қауіпті нәрсе болса, мен оны табуға тілектес емеспін, себебі XJ220 бастапқыда күшті төменгі бағыттағы тұрақсыздықтан соң, күшті және жылдам қозғалысқа ие». Ең көңіл көшіргені – қозғалтқыш, ол «біреудің тоңған шегелерді бір-біріне соғып, металл шелекке құйып жатқандай» дыбыс шығарды. Бәсекелес Bugatti EB 110 сарапшыларды әсерлі қалдырса, XJ220 көңіл көшірді: «Jaguar көнеріп, жаны жоқ: ол циникалық маркетингтік тәжірибе сияқты көрінеді және оның тазалығы мен үйлесімділігінің жоқтығында сезіледі». Автомобиль журналистері оның үлкендігіне сын көзбен қарады, екі орындық автомобильге арналған орынның жоқтығына, жолдарда немесе қозғалысты шектеуші құрылғылар арқылы ыңғайлы жүруге тым кең екендігіне назар аударды. ABS-сыз нашар тежегіш жүйе, бағыттың нашар тұрақтылығы және «көрудің нашарлығы» да ұнамады. Ең көп сынға ұшыраған – төмен айналымдардағы мінез-құлқы, қозғалтқыш дыбысы «Magimix арқылы құйылған гайкалар мен бұрандалар» сияқты сөздермен сипатталды. Экономикалық дағдарыс және өндірістік үлгіге енгізілген күрт өзгерістер көптеген депозит салған адамдардың сатып алуын аяқтамауына себеп болды. Келісімшарттарды индекстеу мәселені одан әрі ушықтырып, 1990 жылдың басы мен 1992 жылдың ортасы аралығында сатып алу бағасына шамамен 200 000 фунт стерлинг қосылды. McLaren F1 да ұқсас нашар сатылым көрсеткіштеріне ие болды, McLaren-нің 300 дана сату мақсатына қарағанда бар болғаны 71 автомобиль сатылды. McLaren F1 бағдарламасы 28 GTR жарыс үлгілерін сату және қызмет көрсету арқасында аз ғана пайда тапты. Jaguar клиенттері келісімшарттан бас тартқан жағдайда, олар келісімшарттарынан бас тартуға мүмкіндік алды, бірақ 1995 жылға қарай бұл мәселе сотқа дейін жетті, өйткені сатып алушылар техникалық ерекшеліктердегі өзгерістер келісімшарттарды жарамсыз деп есептеді. Jaguar келісімшартта көрсетілген автомобильдің техникалық ерекшеліктері жеткізілген автомобильге сәйкес келетінін нақты дәлелдермен көрсетті және сот төрағасы Джон Дональдсон Jaguar пайдасына шешім шығарды. XJ220 кейінгі автокөлік баспасөз мақалаларында пайда болды; Evo журналының сарапшысы Дэвид Вивиан 2009 жылы XJ220 мен Lamborghini Murciélago арасындағы салыстыру сынағын жазып, «күлкілі жылдамдықпен жүру өте оңай көрінеді» деп түсіндірді және V12 қозғалтқышын V6 турбокомпрессорлы қозғалтқышқа ауыстыру шешімі «қазір көбірек қабылдауға ие болар еді» деп мойындады. Бірақ Lamborghini айдау тәжірибесін әлдеқайда жақсы көрсетті: «XJ220-ден кейін ол өте шапшаң», «ең үлкен айырмашылық, және ол үлкен, LP640-ты жүргізу қаншалықты қызықты, қызықты және қол жетімді».

Жарыс

1993 жылы Autosport International автосалонында жарысқа арналған нұсқасы таныстырылды; XJ220 C деген атаумен, ол FISA GT жарыстарында бақ сынасу үшін құрастырылды. Вин Перси басқарған XJ220 C өзінің алғашқы жарысында – Silverstone трассасындағы BRDC National Sports GT Challenge кезеңінде жеңіске жетті. 1993 жылғы Ле-Манның 24 сағаттық жарысына жаңа құрылған Grand Touring класында үш XJ220 C машинасы қатысты. Джон Нильсен, Дэвид Брабхам және Дэвид Коултард GT класын жеңіп, Porsche-ді екі айналыммен озыстырды; ал қалған екі машина қозғалтқыш бұзылуынан жарыстан шықты. Бірақ, бұл жеңіс даулы түрде қатализаторларсыз жұмыс істегені үшін Jaguar XJ220 C дисквалификацияланғаннан кейін күшін жойды. Автокөліктер тексеруден өтіп, бірінші күнді біліктілендіруден кейін, бас төреші Ален Берто Jaguar катализаторларды қолданбағанын мәлімдеді. Автокөліктер IMSA GT санатында тіркелген еді және Берто олардың катализаторлармен жұмыс істеуі тиіс екенін айтты. Ричард Пайпер, Тифф Ниделл және Джеймс Уивер түнде қозғалтқыш істен шыққанға дейін төртінші орында тұрды, нәтижесінде жарыс аяқталды, ал екінші XJ220 C жолдан шығып кетіп, жарыстан шықты. 1993 жылы итальяндық GT чемпионатына жеңіл модификацияланған XJ220 да қатысты, бірақ зауыттың қолдауы болмады; ол Martini түсімен жарысты. Бұл қатысу зауыттың Ле-Манға қатысуынан бұрын болды. XJ220 C 1993 жылдың жазында ESPN телеарнасында көрсетілген "Fast Masters" жарыс сериясында АҚШ-та таныстырылды, онда 50 жастан асқан шақырылған жүргізушілер іріктеу форматында бақ сынасты. Жарыс, ұйымдастырушылар таңдаған овалды трассаға жарамсыз болған автокөліктердің жабысқақ дифференциалдарының нәтижесінде бірнеше апатқа әкелген, көңіл көтеруге айналды. TWR XJ220 S деп аталатын тағы алты автомобильді жасады, олардың алдыңғы және артқы бөліктері бір бөліктен жасалған көміртек талшығымен күшейтілген полимерден жасалған. Қозғалтқыш күйінде болды. XJ220 S модельдері түпнұсқадағы жасырын фараларды алып тастап, олардың орнына плексигласпен жабылған фараларды орнатты. S модельдері XJ220 C жарыс машинасының жолға шығарылған нұсқалары болғандықтан, нәтижесінде kevlar орындықтары және былғарыдан жасалған әрлеулерді алып тастау арқылы жарысқа бағытталған қарапайым интерьерге ие болды. Autocar журналының жазушысы Колин Гудвин 1995 жылдың маусым айында Миллбрук сынақ алаңында XJ220 S-ті сынап, орташа жылдамдықпен айналым рекордын орнатты.

Jaguar XJ220 Pininfarina

Jaguar XJ220 Pininfarina – Бруней сұлтаны мен оның інісі, принц Джефри үшін 1995 жылы жасалған ерекше XJ220. Олар қымбатты көліктер негізінде бірнеше сирек және бірегей түрде өзгертілген автомобильдерге тапсырыс берген. Бұл машина Pininfarina компаниясымен модификацияланды, ал қайта жобаланған кузовы Coggiola компаниясы жасады. Өзгерістердің ішінде бекітілген фаралар, жаңа артқы шамдар, қайта жобаланған қос қанатты артқы спойлер және жаңа интерьер жиынтығы бар. Көлік қою жасыл түспен боялған.