Суона – қытайдың дәстүрлі, қатты дыбысты, екі қамысты музыкалық аспабы. Ираннан келген, солтүстік Қытайда мерекелерде, әскери салтанаттарда қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытайша қос қамысты мүйіз
Chinese double reeded horn
Суона (IPA: /swoʊˈnɑː/), сондай-ақ дида (кантондық 啲咑/啲打 [dīdá] сөзінен), лаба немесе хайди деп те аталады, бұл дәстүрлі қос қамысты қытай музыкалық аспабы. Суонаның негізгі дизайны ежелгі Иранда пайда болды, ол кезде "Сорна" деп аталды. Суона шамамен 3 ғасырда Қытайға келді. Оның ерекше дауысты, жоғары жиілікті дыбысы бар және ол қытайдың дәстүрлі музыкалық ансамбльдерінде, әсіресе ашық ауада орындалатындарда жиі қолданылады. Бұл аспап Қытайдың солтүстігіндегі халық музыкасында, әсіресе Шаньдун және Хэнань провинцияларында маңызды рөл атқарды, онда ол ұзақ жылдар бойы мерекелер мен әскери мақсаттарда пайдаланылды. Бүгінгі күнге дейін суона шенг ауыз мүшелерімен, гонгтармен, барабандармен және кейде басқа да аспаптармен бірге тойларда және жерлеу рәсімдерінде қолданылады. Мұндай желді және соққылы аспаптар жиынтығы чуйда немесе гучуй деп аталады (бұл атау Тайваньдық Хоккиен тілінде суонаның өзіне қатысты). Стивен Джонс оның Шаньсидегі ритуалдық музыкада қолданылуы туралы көп жазған. Ол Соңғы Шығыс Қытайдағы ритуалдық музыкада да кең таралған. Тайваньда суона Даоизмнің игі және жаман ритуалдарына сүйенетін ритуалдық музыканың маңызды бөлігі болды, яғни тірілер мен қайтыс болғандар үшін де орындалған. Суонаны жетекші аспап ретінде пайдаланатын ең танымал туындылардың бірі – "Бай Ньяо Чао Фэн", яки "Жүз құс феникске табыну". "Феникстің әні" фильмі заманауи қытай музыка тарихында суонаның танымалдылығының өрлеуі мен төмендеуін көрсетеді.
Suona (IPA: /swoʊˈnɑː/, ), also called dida (from Cantonese 啲咑/啲打 [dīdá]), laba or haidi, is a traditional double reeded Chinese musical instrument. The Suona's basic design originated in ancient Iran, then called "Sorna". Suona appeared in China around the 3rd century. It had a distinctively loud and high pitched sound, and was used frequently in Chinese traditional music ensembles, particularly in those that perform outdoors. It was an important instrument in the folk music of northern China, particularly in provinces of Shandong and Henan, where it has long been used for festival and military purposes. It is still being used, in combination with sheng mouth organs, gongs, drums, and sometimes other instruments in weddings and funeral processions. Such wind and percussion ensembles are called chuida or guchui (; this name refers to the suona itself in Taiwanese Hokkien). Stephen Jones has written extensively on its use in ritual music of Shanxi. It was also common in the ritual music of Southeast China. In Taiwan, it was an essential element of ritual music that accompanied Daoist performances of both auspicious and inauspicious rites, i. e., those for both the living and the dead. One of the most famous pieces that uses suona as the leading instrument is called "Bai Niao Chao Feng" , or "Hundred Birds Worship the Phoenix". The movie Song of the Phoenix casts the rise and fall of the popularity of suona in modern Chinese musical history.
Құрылыс
Қытайда қолданылған суонаның конустық ағаш корпусы тибет халқы қолданған гиалинг мүйізіне ұқсас, екеуі де металлдан, әдетте түтікшелі мыс немесе қола бокалдан жасалған, оған кішкентай қос қамыс бекітіліп, соңында алынып тасталатын металл қоңырау орнатылған. Қос қамыспен тартылған бұл аспаптың дыбысы қазіргі обoйға ұқсас. Дәстүрлі нұсқасында жеті саусақ тесігі болған. Аспап түрлі өлшемдерде жасалған. Солтүстік Қытайда кеңінен таралған, суонамен байланысты наци аспабы мелодиялық түрде ойналатын суона қамысынан (бокалмен бірге) тұрады. Үнбіліс ауыз бен қолмен өзгертілген. Кейде наци үлкен металл мүйізге үрленіп, дыбысын күшейтілген.
The suona as used in China had a conical wooden body, similar to that of the gyaling horn used by the Tibetan ethnic group, both of which used a metal, usually a tubular brass or copper bocal to which a small double reed was affixed, and possessed a detachable metal bell at its end. The double reed gave the instrument a sound similar to that of the modern oboe. The traditional version had seven finger holes. The instrument was made in several sizes. The nazi , a related instrument that was most commonly used in northern China, consisted of a suona reed (with bocal) that was played melodically. The pitches were changed by the mouth and hands. video Sometimes the nazi was played into a large metal horn for additional volume.
Қытайда қолдану
Қазіргі заманда суонаның көптеген орындалыстары жерлеу рәсімдерінде немесе ұлттық оркестрлерде танылады, себебі суона ерекше дыбысқа, күшті әсерге және қатты жұқпалы қуатқа ие. Мысалы, классикалық суона туындысы "Бай Ньяо Чао Фэн" (百鸟朝凤) оркестрде орындалады.
In modern, most of the performances of the Suona are performed at funerals, or in national orchestras because the Suona has a unique tone, a strong penetrating power, and a strong infectious power. For example, in the classic Suona piece "Bai Niao Chao Feng" (百鸟朝凤), which is performed in orchestra.
Суонаның XXI ғасырдағы жастарға әсері
Өзінің ерекше дыбысының арқасында суона бүгінгі жастардың арасында ең көп танымал аспаптардың біріне айналды, себебі олар дәстүрлі аспаптарды заманауи репертуар орындау үшін пайдалана алады. Бүгінде суона тіпті топтарда, фестивальдерде, музыкалық бағдарламаларда, киноларда және басқа да жағдайларда кездеседі, жастардың кеңінен сүйіспеншілігіне бөленеді.
Because of its unique sound, the Suona has become one of the most popular instruments among young people today, because they can use traditional instruments to perform the modern repertoire. Nowadays, Suona even appears in band performances, festival performances, music programs, movies, and in any other way, and is widely loved by young people.
Шығу тегі
Қытайдағы суонаның шығу тегі нақты белгісіз, бірақ кейбір мәтіндер суонаны Цзинь династиясы (266–420) кезінен бастап қолдануды көрсетеді. Суонаның ежелгі қытай мемлекеттерінің шегінен тыс жерде пайда болғаны туралы жалпы пікір бар, мүмкін Орталық Азия аспаптарынан, мысалы сорна немесе зурнадан дамыған болуы мүмкін, және оның қытайша атауы содан шыққан болуы да мүмкін. Басқа дереккөздерде суонаның Арабия немесе Үндістаннан шыққандығы айтылады. Шыңжаң провинциясының батысындағы Жібек жолындағы діни ескерткіште суонаға өте ұқсас аспапта ойнап отырған музыканттың суреті бейнеленген. Бұл сурет 3-ші немесе 5-ші ғасырға жатады, ал осы кезеңге жататын Шандоң және Солтүстік Қытайдың басқа аймақтарындағы бейнелерде оны әскери шерулерде, кейде ат үстінде ойнағандарын көрсетеді. Суона туралы Қытай әдебиетінде Мин әулетіне (1368–1644) дейін еске алынбаған, бірақ осы кезде суона Солтүстік Қытайда қалыптасқан еді. Суонамен байланысты басқа аспаптар да Азия зурнасынан тараған болуы мүмкін, мысалы еуропалық шаум. Басқа мысалдарға корей таэпьёнсосы, вьетнамдық кэні және жапондық чарумерасы жатады (チャルメラ). Соңғысының атауы португал тіліндегі шарамла сөзінен алынған. Оның дыбысы бүкіл Жапонияда жақсы танымал, өйткені оны бүгінде көшедегі сатушылар рамен сату кезінде жиі қолданады.
Although the origin of the suona in China is unclear, with some texts dating the use of the suona as far back as the Jin dynasty (266–420), there is a consensus that the suona originated outside of the domains of ancient Chinese kingdoms, possibly having been developed from Central Asian instruments such as the sorna or zurna, from which its Chinese name may have been derived. Other sources state the origins of the suona were Arabia, or India. A musician playing an instrument very similar to a suona was shown on a drawing on a Silk Road religious monument in the western Xinjiang province. It dates to the 3rd or 5th centuries, and depictions dating to this period found in Shandong and other regions of northern China depicted it being played in military processions, sometimes on horseback. It was not mentioned in Chinese literature until the Ming Dynasty (1368–1644), but by this time, the suona was already established in northern China. Other instruments related to the suona may have also descended from the Asian zurna, such as the European shawm. Other examples include the Korean taepyeongso, the Vietnamese kèn and the Japanese charumera. (チャルメラ) The latter's name is derived from charamela, the Portuguese word for shawm. Its sound was well known throughout Japan, as it is often used today by street vendors selling ramen.
Қытайдан тыс жерлерде қолдану
Суонаны отаршылдық дәуірде қытай иммигранттары енгізгеннен кейін, Ориенте мен Гаванадағы кубалықтар дәстүрлі аспап ретінде қолданды. Жергілікті тұрғындар оны "corneta china" деп атайды. Ол 1915 жылдан бері Сантьяго-де-Кубаның конга карнавал музыкасының жетекші аспаптарының бірі болды. Гаванада кейде "trompeta china" (Lang es) термині де қолданылған. Америкада джаз саксофонисі Дьюи Редман өнеркөрсетілімдерінде суонаны жиі ойнап, оны "музет" деп атаған. Ағылшын басы мен саксофонисі Мик Карн бұл аспапты "дида" деп атап пайдаланған. "Музет" деп аталатын осы аспап Шрайнерлер бауырластық ұйымының "Шығыс тобында" қолданылған. "Араб" киімінде, соққы барабандарымен Шығыс тобы мүшелері басқаратын "кішкентай көліктермен" шерулерге қатысқан. Олар Фез (қалпақ) киген. Көрермендерді ұстап, оларға виски сыйлап, босатып жіберген. Аспаптың қытай екендігі белгілі емес, тек "Шығысқа" жатқан. Дьюи Редмонд сопрано суонасын бұрынғы Шрайнер импортынан алған болуы мүмкін. Шрайнерлер тіпті жақсы сапалы қамыстарды да жеткізген (ол үнемі проблема болып тұрады, себебі әр қамыстың өзіндік ерекшелігі бар).
The suona was used as a traditional instrument by Cubans in Oriente and Havana, having been introduced by Chinese immigrants during the colonial era. Known locally as corneta china, it has been one of the lead instruments in the conga carnival music of Santiago de Cuba since 1915. In Havana, the term "trompeta china" (Lang es) was sometimes used. In America, the jazz saxophonist Dewey Redman often played the suona in his performances, calling it a "musette". English bassist and saxophonist Mick Karn used the instrument crediting it as a dida. The same instrument, also called a "musette", was used in "Oriental Bands" of the Shriner fraternal organization. Dressed in "Arabic" garb with mallet drums, Oriental Bands marched in parades that featured "little cars" driven by members. They wore the Fez (hat). They arrested bystanders, gave them a whisky and let them go. The instrument was not known to be of Chinese origin, just "Oriental". Dewey Redmond possibly got his soprano suona as a former Shriner import. The Shriners even supplied the reeds (which are a constant issue because every reed is different).
Аудио
http://music.cn.yahoo.com/search?pid=ysearch&source=ysearch music result topsearch&p=%DF%EF%C4%C5&mimetype=all Тректі ойнату үшін дүрбін суретін басыңыз.
http://music. cn. yahoo. com/search?pid=ysearch&source=ysearch music result topsearch&p=%DF%EF%C4%C5&mimetype=all Click the image of the headphones to play a track.