Кіріспе

Қытайлық сорпалап пісірілген ет бұршағы. Арыстан басы немесе сорпалап пісірілген ет бұршағы – Шығыс Қытайдың Хуайян асханасынан шыққан, көкөністермен бірге сорпалап пісірілген ірі шошқа немесе сиыр етінен жасалған тағам. Оның екі түрі бар: ақ (немесе қарапайым) және қызыл (红烧, соя соусымен пісіріледі). Қарапайым түрі көбінесе напа капустасымен буда немесе сорпалап пісіріледі. Ал қызыл түрін капустамен сорпалап пісіруге болады, немесе бамбук және тофу өнімдерімен бірге дайындауға болады. Майлы ет фаршының құрамы жақсырақ пішім беруге мүмкіндік береді, сондай-ақ кеспеленген бадам жаңғағы қосу да тиімді. "Арыстан басы" деген атау, ет бұршағының пішінінен туындаған, ол дәл осы қытайлық сақшы арыстанының басына ұқсайды. Бұл тағам Янчжоу және Чжэньцзян қалаларында, аз дәрежеде Хуайаньде пайда болған. Қарапайым түрі Янчжоуда, ал қызыл түрі Чжэньцзянда көбірек таралған. 19-шы және 20-шы ғасырдың басында мигранттардың көптеп келуіне байланысты бұл тағам Шанхай асханасының бір бөлігіне айналды. Тағамды сиыр етінен де дайындауға болады, сонымен қатар вегетариандық нұсқада да жасауға болады.

Тарих

Бұл тағам Қың әулетінің соңынан бері белгілі, Сю Кэнің «Цин бай лей чао» (清稗類鈔) кітабынан алынған рецептісі дәлелдейді: 獅子頭者,以形似而得名,豬肉圓也。豬肉肥瘦各半,細切粗斬,乃和以蛋白,使易凝固,或加蝦仁、蟹粉。Сары құмнан жасалған ыдыстың түбіне сары бакаль немесе бамбук салып, аздап су және тұз қосыңыз. Еттің үлкен шарларын жасап, олардың үстіне жапырақтарды жауып, ыдыстың қақпағын жабыңыз. Одан кейін ыдысты тұзды су толтырылған темір қазанға қойып, қазанның жарылуын болдырмау үшін, ақырын қыздырыңыз. Отынды бірнеше рет қосып, шамамен бес минуттан кейін қайтадан жағыңыз, піскенше күтіңіз. Бұрынғыда, Қың әулетінің ортасында Янчжоу қаласында тұрған тұз саудагері Тонг Юэцзянь (童嶽薦) өзінің «Тяодинг цзи» (調鼎集) атты қысқаша ас кітабында «Дадянь роюань» (大㓠肉圓) тағамын жазған: 取肋條肉去皮切細長條粗㓠,加豆粉少許作料,用手松捺不可搓,或油炸,或蒸,襯用嫩青. Екі тағамның айқын ұқсастығы екіншісі біріншісінің прототипі болуы мүмкін екенін көрсетеді, бұл қабылданады. Аңыз бойынша, тағамның тарихы Суй әулетіне дейін жетеді, бірақ оны қолдайтын ешқандай дәлел әзірге жоқ.