Кіріспе

Ең ұзақ күн – 1959 жылы Корнелиус Райанның жазған, Екінші дүниежүзілік соғыстағы Нормандияға жасалған шабуылдың бірінші күні – "Д-День" оқиғасын баяндайтын кітап. Онда негізгі шабуылға дейін Каен каналы мен Орне өзенінің көпірлерін (Пегас көпірі мен Хорса көпірі) басып алған ұшақтан түскен әскерлердің операциясы егжей-тегжейлі сипатталған. Кітап он сегіз тілге аударылып, он миллионнан астам данада сатылды. Ол АҚШ, Канада, Ұлыбритания, Франция және Германия офицерлері мен азаматтардан алынған сұхбаттар негізінде жазылған.

Шолу

Райан Reader's Digest журналынан қаржылық және зерттеу жәрдемі алды, кітаптан үзінділер 1959 жылдың маусым және шілде айларында Digest журналында жарияланды. Кітап Ла-Рош-Гюйон ауылында басталып, сонда аяқталады. Кітапта бұл ауыл оккупацияланған Франциядағы ең көп тұрғыны бар ауыл деп көрсетіледі және Ла-Рош-Гюйонның 543 тұрғынына ауыл мен айналасындағы аймақта үштен астам неміс әскері қарастырылған. Армиялар тобының бас қолбасшысы фельдмаршал Эрвин Роммельдің штабы Ла-Рошфуко герцогының резиденциясы болған ауылдағы қамал ішінде орналасқан. Райанның кітабы үш бөлімге бөлінген: бірінші бөлімі "Күту", екінші бөлімі "Түн", ал үшінші бөлімі "Күн" деп аталады. Кітапта D күнінің қаза тапқандары туралы бөлім бар, сондай-ақ кітап алғаш жарияланған кездегі қызметтері мен мамандықтарын қоса алғанда, үлес қосқандардың тізімі келтірілген. Райан кітабын D күніне қатысқан барлық адамдарға арнады. Зерттеушілер D күнінен аман қалғандарды табуға үш жылға жуық уақыт жұмсады және АҚШ, Канада, Ұлыбритания, Франция және Германияда 3000-нан астам сұхбат жүргізілді. Кітаптың мәтінінде D күні туралы 383 дерек пайдаланылды. Авторға көмек көрсеткен жоғары шенді одақтас офицерлерінің арасында генерал Максвелл Д. Тейлор, генерал-лейтенант Джеймс М. Гавин, генерал-лейтенант сэр Фредерик Э. Морган және генерал сэр Ричард Нельсон Гейл болды. Кітапқа көмектескен неміс офицерлерінің қатарында генерал-оберст Франц Халдер, гауптман Хеллмут Ланг және генерал-инфантерия Гюнтер Блюментрит болды. Автор сонымен қатар одақтас және неміс әскери операциялардан кейінгі есептерді, соғыс күнделіктерін, тарихтарды және ресми құжаттарды пайдаланды. 1965 жылдың 6 маусымында автор Reader's Digest журналында "Ең ұзақ күннің жаңасы" деген мақаласын қосымша ретінде жариялады. Редактор Питер Швед кітапқа атауды 1944 жылдың 22 сәуірінде неміс фельдмаршалы Эрвин Роммельдің өзінің көмекшісі гауптман Хельмут Лангқа айтқан сөзінен берді: "Басқыншылықтың алғашқы 24 сағаты шешуші болады, Германияның тағдыры нәтижеге байланысты болады, одақтастар үшін де, Германия үшін де бұл ең ұзақ күн болады".

Қабылдау

Simon & Schuster 1959 жылы қарашада «Ең ұзақ күн: 1944 жылдың 6 маусымы» кітабын 85 000 дана алғашқы басылыммен жариялады. Кітап көптеген рет қайта басылды және 22 апта бойы «Нью-Йорк Таймс» газетінің ең сатылатын кітаптар тізімінде болды.

Бейімделу

1962 жылы кітап Голливудта сол атпен фильмге бейімделді. 2014 жылдың мамыр айында «Андре Дойч» баспасы 70 жылдық мерекелік коллекционерлік басылымын жарыққа шығарды, оған 120 фотосурет, Корнелиус Райан архивінен алынған 30 жарияланбаған көшірме құжаттар және бразилиялық фотограф Родриго Брессане салған мұқаба қосылды. Мұқабада Голливудтағы бейімдемеде көрінген Омаха жағажайындағы танымал касканың интерпретациясы бейнеленген.