Кіріспе

E mini S&P, көбінесе "E mini" деп қысқартылады (басқа көптеген E mini келісімшарттары бар болғанына қарамастан) және тауарлық тикер символы ES арқылы белгіленеді, Чикаго тауарлық биржасында сауда-саттық жасалатын қор нарығы индексінің фьючерстік келісімшарты болып табылады. Бір келісімшарттың номиналды құны S&P 500 қор индексінің құнының 50 есесіне тең; мысалы, 2018 жылдың 20 маусымында S&P 500 индексі 2767,32-де жабылды, соның салдарынан әрбір E mini келісімшарты 138 366 долларлық салымды білдіреді.

Тарих және құрылымы

CME келісім-шартын 1997 жылдың 9 қыркүйегінде енгізді, себебі қолданыстағы S&P келісім-шартының құны (сол кезде индекстің 500 есесіне, немесе $500,000-нан астамға бағаланған) көптеген шағын саудагерлер үшін тым жоғары болды. E mini тез арада әлемдегі ең танымал акциялар индексі фьючерстік келісімшартына айналды. Бастапқы ("үлкен") S&P келісімшарты кейіннен 2:1 пропорциясында бөлінді, нәтижесінде құны индекстің 250 есесіне дейін төмендеді. Хедж-фондар көбінесе үлкен S&P-мен салыстырғанда E mini-ді таңдайды, себебі ескі ("үлкен") келісімшарт әлі де ашық саудалау әдісін қолданады, ол өз кешіктірулерімен бірге келеді, ал E mini үшін толығымен электронды Globex жүйесі қолданылады. Қазіргі күні E mini-дің күндік орташа айналымы 100 миллиард доллардан асып, негізгі 500 акцияның айналымынан әлдеқайда жоғары. Бұл өнімнің сәттілігінен кейін биржа бастапқы NASDAQ 100 индексіне негізделген келісімшарттың бес бөлігінен тұратын E mini NASDAQ 100 келісімшартын, сондай-ақ ірі хеджерлерге қарағанда, негізінен шағын спекулянттарға бағытталған көптеген басқа "мини" өнімдерді ұсынды. 2005 жылдың маусым айында биржа S&P-ге негізделген, базалық активі өте танымал SPDR биржалық фондының 100 акциясынан тұратын тағы да кіші өнімді енгізді. Алайда, әртүрлі нормативтік талаптарға байланысты, мұндай келісімшарт үшін қажетті орындау кепілдемесі (немесе "маржа") бес есе үлкен E mini келісімшарты үшін қажетті кепілдемеге шамамен тең болды. Бұл өнім танымал болған жоқ, көлемі күніне 10 келісімшарттан сирек асты. E mini келісімшарты сенбі күнінен жұмаға дейін сағат 17:00-ден 16:00-ға дейін (Чикаго уақыты/CT) саудаланады, сағат 15:15-тен 15:30-ға дейін 15 минуттық сауда тоқтатылады. Сағат 16:00-ден 17:00-ге дейін күндік техникалық жұмыс жүргізіледі.

Үлкен сауда

АҚШ үкіметінің тергеуіне сәйкес, бір саудагердің 75 000 E мини келісімшартының сатылуы 2010 жылғы жылдам құлдыраудың (Flash Crash) себебіне айналды. SEC/CFTC есебінде көрсетілгендей, фирма «сауда бағдарламасына оларды ұзақ мерзімге бөліп сатудың орнына, 20 минут ішінде бірнеше сату ордері арқылы бірден сатуды бұйырды». Бұл мәлімдемеге кейіннен Чикаго товарлық биржасы (Chicago Mercantile Exchange) тарапынан жауап берілді, онда «апат» туралы еске салынбады және бағдарламаның жүйелі түрдегі қорқыныш операциясы (hedge) екені, ал оның орындалуы жиырма минут ішінде «көлемнің 9% -дан азын» құрағаны айтылды. 2016 жылдың 7 желтоқсанында бірнеше сатып алушы 16 000 E мини S&P 500 келісімшартын сатып алды, бұл 2225.00 бағасындағы бір келісімшарт саудасынан туындаған бірнеше тоқтату ордерлерінің (stop orders) тізбегі ретінде сипатталды. «Барлығы бірдей наносекундта» сауда жасалған, тоқтату ордерлері ретінде сауда жасалған келісімшарттардың құны 1,8 миллиард долларды құрады. Жаңа рекордтық деңгейдегі саудалардың тізбегі күндік және келесі екі күндегі нарықтың күрт өсуіне әкелді. Бұл 2016 жылғы ең ірі E мини саудасы болды, ол 2010 жылғы жылдам құлдырау саудасымен салыстырылды.