Кіріспе

Құранның 27-ші тарауы «Ан-Намл» (النمل) – 93 аяттан (āyāt) тұратын Құранның 27-ші сүресі. Намазға түсірілу уақыты мен жағдайларына (asbāb al nuzūl) қатысты, бұл ерте «Мекке сүресі» болып саналады, яғни ол Мединада емес, Мекеде түсірілген деп есептеледі.

Атаудың мәні

Бұл сүре Сүлейменнің сөйлескенін түсінген құмырсқалардың атымен аталған. "Раъд" ("Найза") немесе "Аль-Анкабут" ("Ауылбарыс") сүрелері сияқты, "Құмырсқалар" сүресінде тақырыптық маңызы жоқ, ол сенушілер арасында танымал фраза болып табылады және Сүлейменнің оқиғасын еске түсіреді. Исламда құмырсқалар Сүлейменнің оқиғасымен байланысты жануарлардың ішінде ерекше мәртебеге ие. Хадис әдебиетінде Мұхаммед (с.ғ.с.) мұсылмандарға құмырсқа, ара, тоқылдақ және шыршаны өлтіруге тыйым салғаны айтылады; олардың барлығы "Намл" ("Құмырсқа") және "Ан-Нахл" ("Бал арасы") сүрелерінде кездеседі, бұл жай ғана кездейсоқтық емес. Құмырсқаның діни маңызының бір түсіндірмесі оның тарихи рөлімен үйлеседі. 1993 жылғы "Ислам энциклопедиясында" жазылғандай: Ежелгі заманнан бері құмырсқалар өздерінің тынымсыз еңбектерімен, олардың 27-ші тарауындағы (сүресінде) 93 аятты (аятты) қамтамасыз етулерімен және қоғамдарын үлгілі түрде ұйымдастыруларымен таң қалдыратын нысан болған. Бір мақсатқа бағынған мұндай кемелді ұйым исламдағы мойынсұну, яғни ибадат идеясымен жақсы үйлеседі.

Негізгі түсініктер

Таухидті Құранның түсірілуінен бұрын көптеген Исраил және араб пайғамбарлары уағыздаған. «Шын мәнінде, бұл Құран, Израиль ұлдарына олар таласқан нәрселердің көп бөлігін түсіндіреді, және ол иман келтіретіндер үшін басшылық және мәрхамет болып табылады». Алланың жаратушы ретінде теңі жоқ; Аллаға серік қосатындардың барлығы ширкке бой алдырған. Алламен салыстырғанда, дүниелік білім ештеңе емес; тек құлақтары мен көздері ашықтар ғана Аллаға бет бұрады. Алланың хабарламасын қабылдамағандар Қиямет күні үмітсіз болады. Бұл – айқын ескерту. 27-ші сүреде барлық адамзат Аллаға кез келген кешігусіз бет бұруы керектігі қайтадан еске салынды.

Хронологиясы

27-ші сүре Меккелік кезеңнің ортасынан шыққан Меккелік сүре екеніне келісім бар. Тафсир әл-Жалалайн 52-55 аяттар Медина кезеңінен екенін, ал 85-аят Хижра кезінде Мединаға көшкенде түсірілгенін айтады.

Нолдеке хронологиясы

Шығыстанушы Теодор Нольдеке хронологиясы бойынша 27-ші сүре 114 сүренің ішінде 68-ші орында тұрады. Ол оны Екінші Мекке кезеңінің 21 сүресінің қатарына жатқызады («Мұхаммед Меккеде» дегенді қараңыз). (Мекке кезеңі б.з. 610-622 жылдары аралығында болған деп есептеледі.) Нольдеке «Ан-Намл» сүресінен бұрын «Аль-Исра» және одан кейін «Аль-Кахф» сүрелері келгенін айтады. Бұл үш сүренің барлығы да яһуди дініне, әсіресе Мұса пайғамбардың хикаяларына сілтеме жасайды.

Мысыр хронологиясы

Стандартты исламдық египеттік хронология бойынша «Нәмл» сүресі 114 сүренің ішінде 48-ші орында тұрады. Осы ретте ол «әл-Қасас» («Мысал») сүресінен бұрын, ал «аш-Шу’ара» («Ақындар») сүресінен кейін келеді, бұл рет стандартты «Османдық Құранда» сақталған (Құран тарихына қараңыз). «Тафсир әл-Жалалайн» көрсеткендей, бұл сөздер кейде Алланың құпиялары – сенуге шақыратын белгілер ретінде түсіндіріледі.

Түсіндірудің тікелей түрі

Мәтінді хронологиялық оқығанда, сүре ескерту арқылы аяқталады. Бұл мәтінді түсінудің толыққанды дұрыс жолы. Тафсир әл-Жалалайн осы түсінікпен келіседі, 91-93 аяттарға сілтеме жасап, пайғамбардың міндеті тек ескерту екенін айтады. Сақина тәрізді құрылымда, шығарманың орталық нүктесі ортада орналасқан, алдыңғы және артқы жағынан параллель мәлімдемелермен қоршалған. (Бұл параллель мәлімдемелер бір-бірін толықтыруы, қарама-қарсы қоюы немесе растауы мүмкін. Көптеген интерпретациялар бар.) 27-ші сүрені былай түсіндіруге болады:

1. Құранның мақсатын қайталап ескерту арқылы жариялау. 2. Перғауын Мұсаның белгілерін елемеді. 3. Сот күнінің алдын ала хабар беру белгілері. 4. Сүлеймен Алланың нығметін сезініп, өзін сенуші ретінде арнайды. 5. Шиба патшайымы Сүлейменге жомарттықпен қарайды және оған жақсы қарымта жасады. Ол сенімсіздіктен тәубеге келіп, содан кейін тәухидке бет бұрды. 6. Алла пайғамбарларын жатқан соң, Содом және Самуд халқынан кек алады, соның нәтижесінде сенбеушілерді толықтай жоққа шығарады. 7. Сақина тәрізді құрылымнан алынған қорытынды түсіндірме: Сенімсіздікті Алланың шексіз күші, қастерлі қасиеттері және барлық нәрсені білуі арқылы айыптау.