Көлік жоспарлауда тасымалдау режимін таңдауды талдау
Mode choice
Қалалық көлік жоспарлаудағы көлік таңдау талдауы – сапар үлестіруден кейінгі, бағыт тағайындаудан бұрынғы маңызды қадам. Саяхатшылардың көлік түрін таңдау ықтималдығын анықтайды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Режимді таңдау талдауы – көлік жоспарлаудың дәстүрлі төрт кезеңді көлік болжау моделінің үшінші қадамы, сапарды бөлуден кейін және бағытты тағайындаудан бұрын келеді. Сапардың бастапқы және соңғы нүктелері туралы мәліметтерді сапарды бөлуден алғаннан кейін, режимді таңдау талдауы модельдеушіге саяхатшылардың белгілі бір көлік түрін пайдалану ықтималдығын анықтауға мүмкіндік береді. Бұл ықтималдықтар модальдық үлес деп аталады және оларды әрбір қолжетімді көлік түрін пайдалана отырып жасалатын сапарлардың мөлшерін бағалау үшін қолдануға болады.
Mode choice analysis is the third step in the conventional four step transportation forecasting model of transportation planning, following trip distribution and preceding route assignment. From origin destination table inputs provided by trip distribution, mode choice analysis allows the modeler to determine probabilities that travelers will use a certain mode of transport. These probabilities are called the modal share, and can be used to produce an estimate of the amount of trips taken using each feasible mode.
Тарих
Чикаго аймағының көлік зерттеуі (CATS) әзірлеген алғашқы көлік жоспарлау моделі қоғамдық көлікке бағытталған. Ол қоғамдық көлікпен қанша сапар жасалатынын білуді көздеді. CATS қоғамдық көлік сапарларын екі түрге бөлді: Орталық бизнес ауданына немесе CBD-ге (көбінесе метро/эстакадалық көлік, экспресс автобустар және қала маңындағы пойыздармен) және басқа (көбінесе қалалық автобус жүйесімен). Соңғысы үшін жеке көлікке ие болу мен пайдаланудың артуы автобус пайдаланудың орнына таңдау жасаумен байланысты болды; осыған қатысты деректер пайдаланылды. CBD-ға жасалатын сапарлар тарихи режим таңдау деректерімен және CBD жер пайдалануының болжамдарымен бірге талданды. Мұндай тәсілдер көптеген зерттеулерде қолданылды. Мысалы, CATS-тен екі он жыл өткен соң, Лондон зерттеуі де негізінен осы процедураны қолданды, бірақ бұл жағдайда зерттеушілер алдымен қаланың орталық және шеткі бөліктерінде жасалған сапарларды бөліп қарастырды. Бұл процедураның себебі табыс деңгейі (жеке көлік сатып алуға және пайдалануға мүмкіндік беруі) режим таңдауына әсер етеді деген болжамға негізделді.
The early transportation planning model developed by the Chicago Area Transportation Study (CATS) focused on transit. It wanted to know how much travel would continue by transit. The CATS divided transit trips into two classes: trips to the Central Business District, or CBD (mainly by subway/elevated transit, express buses, and commuter trains) and other (mainly on the local bus system). For the latter, increases in auto ownership and use were a trade off against bus use; trend data were used. CBD travel was analyzed using historic mode choice data together with projections of CBD land uses. Somewhat similar techniques were used in many studies. Two decades after CATS, for example, the London study followed essentially the same procedure, but in this case, researchers first divided trips into those made in the inner part of the city and those in the outer part. This procedure was followed because it was thought that income (resulting in the purchase and use of automobiles) drove mode choice.
Сапар сұранысының бөлшектелген модельдері
Жол қозғалысын қалыптастыру туралы қосымшада саяхат сұранысы теориясы енгізілді. Бұл саланың негізі – 1962 жылы Стэн Уорнердің «Қалалық саяхаттағы режимнің стратегиялық таңдауы: Бинарлық таңдауды зерттеу» жұмысынан кейін жасалған модельдер жиынтығы. CATS деректерін пайдалана отырып, Уорнер биология және психология салаларының модельдерін қолдана отырып, жіктеу әдістерін зерттеді. Уорнер және басқа да ерте зерттеушілердің жұмысына сүйене отырып, жекелеген сұраныс модельдері пайда болды. Талдау жеке тұлғалар бақылаудың негізгі бірлігі болып табылатындықтан, жекеленген болып табылады, бірақ модельдер халықтың таңдау мінез-құлқын сипаттайтын параметрлердің жиынтығын беретіндіктен, жиынтықталған да болып есептеледі. Мінез-құлық теориясы экономикадан тұтынушылар мінез-құлқының ұғымдарын және психологиядан таңдау мінез-құлқының кейбір аспектілерін пайдаланғандықтан, осы теорияға енгізілді. Калифорния университетінің Беркли қаласындағы (әсіресе, өз еңбегі үшін экономика саласындағы Нобель сыйлығын алған Дэниел МакФадден) және Массачусетс технология институтының (Моше Бен Акива) ғалымдары (сондай-ақ MIT-мен байланысты консалтингтік фирмалар, әсіресе Кембридж жүйесі) таңдау модельдері, тікелей сұраныс модельдері (ТСМ), кездейсоқ пайдалылық модельдері (КПМ) немесе оның ең көп қолданылатын түрі – көпмүшеліктік логит модельі (КЛМ) деп белгілі болған модельдерді жасады. Таңдау модельдеріне көп көңіл бөлінді және олар бойынша көп жұмыс жасалды; Халықаралық саяхат мінез-құлқы зерттеулер қауымдастығының материалдары модельдердің эволюциясын көрсетеді. Бұл модельдер қазіргі көлік жоспарлау және көлік инженериясы оқулықтарында қарастырылады. Модельдерді жылдам дамытудың себебі – қажеттілік болды. Әсіресе, қоғамдық көлік жүйелері ұсынылып жатқанда, бұрылту қисықтарында қолданылатын тәжірибелік деректер болмады. Таңдау модельдері екінен астам баламаларды салыстыруға және баламалардың қасиеттерінің маңыздылығын анықтауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, жиынтықталған талдауға аз тәуелді және мінез-құлық мазмұны жоғары талдау әдісіне деген жалпы тілек болды. Таңдау модельдерінің логикалық және мінез-құлықтық тамыры 1920 жылдарға дейін жетеді, сондай-ақ Келвин Ланкастердің тұтынушылар мінез-құлқы теориясы, пайдалылық теориясы және қазіргі статистикалық әдістерде де көрінеді.
Travel demand theory was introduced in the appendix on traffic generation. The core of the field is the set of models developed following work by Stan Warner in 1962 (Strategic Choice of Mode in Urban Travel: A Study of Binary Choice). Using data from the CATS, Warner investigated classification techniques using models from biology and psychology. Building from Warner and other early investigators, disaggregate demand models emerged. Analysis is disaggregate in that individuals are the basic units of observation, yet aggregate because models yield a single set of parameters describing the choice behavior of the population. Behavior enters because the theory made use of consumer behavior concepts from economics and parts of choice behavior concepts from psychology. Researchers at the University of California, Berkeley (especially Daniel McFadden, who won a Nobel Prize in Economics for his efforts) and the Massachusetts Institute of Technology (Moshe Ben Akiva) (and in MIT associated consulting firms, especially Cambridge Systematics) developed what has become known as choice models, direct demand models (DDM), Random Utility Models (RUM) or, in its most used form, the multinomial logit model (MNL). Choice models have attracted a lot of attention and work; the Proceedings of the International Association for Travel Behavior Research chronicles the evolution of the models. The models are treated in modern transportation planning and transportation engineering textbooks. One reason for rapid model development was a felt need. Systems were being proposed (especially transit systems) where no empirical experience of the type used in diversion curves was available. Choice models permit comparison of more than two alternatives and the importance of attributes of alternatives. There was the general desire for an analysis technique that depended less on aggregate analysis and with a greater behavioral content. And there was attraction, too, because choice models have logical and behavioral roots extended back to the 1920s as well as roots in Kelvin Lancaster’s consumer behavior theory, in utility theory, and in modern statistical methods.
Қосымша тақырыптар
Қолданылмаған тақырыптарға "қызыл автобус, көк автобус" мәселесі, ішкі модельдерді пайдалану (мысалы, автокөлік пен қоғамдық көліктің арасындағы таңдауды бағалау, содан кейін пойыз бен автобус арасындағы таңдауды бағалау), тұтынушылардың артық пайдасын қалай өлшеу және модельдік бағалау, сәйкестік деңгейі сияқты мәселелер жатады. Бұл тақырыптар бойынша Ortuzar және Willumsen (2001) сияқты оқулықтарға жүгініңіз.
Topics not touched on include the “red bus, blue bus” problem; the use of nested models (e. g., estimate choice between auto and transit, and then estimate choice between rail and bus transit); how consumers’ surplus measurements may be obtained; and model estimation, goodness of fit, etc. For these topics see a textbook such as Ortuzar and Willumsen (2001).
Тамырларға қайта оралу
Жоғарыдағы талқылау экономисттердің пайдалылық тұжырымдамасына негізделген. МНЛ модельдеу әзірленген кезде психологтардың таңдау жұмысына да назар аударылды (мысалы, Люсстің 1959 жылы жарияланған «Жеке таңдау мінез-құлқы» еңбегінде талқыланған таңдау аксиомалары). Оның есептеу процестерін модельдеуде талдамалық жағы бар. Адамдар шешім қабылдағанда немесе мәселелерді шешкенде қалай ойлайтынына баса назар аударылады (Ньюэлл және Саймон, 1972). Басқаша айтқанда, пайдалылық теориясынан өзгеше, бұл таңдаудың өзіне емес, оның қалай жасалғанына баса мән береді. Ол саяхат таңдаулары мен іс-қимылдардың жоспарларын, ұзақ және қысқа мерзімді жад, әсер етуші факторлар және ойлау мен шешім қабылдау процестерінің басқа да аспектілерін ескере отырып, тұжырымдамалық база ұсынады. Ол ақпаратты іздеу және пайдалану жолдарымен айналысатын ережелер түрінде көрінеді. Көлік саласында мінез-құлықты талдауға көп көңіл бөлінгенімен, қазіргі заманғы психологиялық идеялардың ең жақсы үлгілері осы салаға енді ғана басталуда (мысалы, Golledge, Kwan және Garling, 1984; Garling, Kwan және Golledge, 1994).
The discussion above is based on the economist’s utility formulation. At the time MNL modeling was developed there was some attention to psychologist's choice work (e. g., Luce’s choice axioms discussed in his Individual Choice Behavior, 1959). It has an analytic side in computational process modeling. Emphasis is on how people think when they make choices or solve problems (see Newell and Simon 1972). Put another way, in contrast to utility theory, it stresses not the choice but the way the choice was made. It provides a conceptual framework for travel choices and agendas of activities involving considerations of long and short term memory, effectors, and other aspects of thought and decision processes. It takes the form of rules dealing with the way information is searched and acted on. Although there is a lot of attention to behavioral analysis in transportation work, the best of modern psychological ideas are only beginning to enter the field. (e. g. Golledge, Kwan and Garling 1984; Garling, Kwan, and Golledge 1994).