Нельсон Вран: Австралия саяхатшысы және заңгер

Кіріспе

Австралиялық саясаткер (1926–2014)

, Джилл Хиксон (1976–2014; оның қайтысы)

| балалары = 4
| мамандығы = Заңгер
| қолы =
| веб-сайты =
| лақап аты = 1986 жылға дейін "Nifty" деп аталды, сондай-ақ 1986-1991 жылдар аралығында Лайонель Мерфи қорының және Ұлттық ғылыми-зерттеу ұйымының (CSIRO) төрағасы болды.

Алғашқы жылдар

Вран Сиднейдің Паддингтон қалашығында дүниеге келді. Ол Джозеф Вран мен оның әйелі Лилианның (құрметті есімі Лэнгли) сегізінші және соңғы баласы болды. Ол Николсон көшесіндегі мемлекеттік мектепте, Балменде, Форт-стрит ұлдар гимназиясында және Сидней университетінде оқыды, онда ол Либералдық клубтың мүшесі болды және 1948 жылы заң бакалавры дәрежесін алды. 1951 жылы ол заңгер ретінде тіркелді, 1957 жылы адвокаттық коллегияға қабылданды, ал 1968 жылы Корольдік кеңесшісі атанды. Оның ұлы атасы, көрнекті викториялық архитектура мүсіншісі Томас Валланс Вран (1832-1891), оның мүсіндерін Мартин Плейс алдындағы Бас пошта ғимаратында көруге болады, Чичестерден келген. Томас Вран – тегі австриялық – бастапқыда Квинсленд штатындағы Сент-Лоуренс қаласына қоныстанды, содан кейін 1872 жылы Балмендегі Каролин көшесінде орнықты.

Саяси мансап

Вран өзінің саяси мансабын 1970 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс Парламентінің Жоғарғы Палатасының мүшесі болған кезде бастады. Үш жылдан кейін ол төменгі палатаға, Басс Хилл сайлау округіне көшті. Бұл қадамға қолдау көрсетуді FMWU бас хатшысы Рэй Гитцельт ұйымдастырды. Содан кейін ол Пэт Хиллзге Еңбек партиясының штаттық басшылығы үшін күресті (Хиллз 1968 жылдан бері осы лауазымды иеленген). Бұл күресте оған оңшыл саясаткер Джон Дакер және солшыл саясаткер Джек Фергюсон қолдау көрсетті. Көшбасшылыққа дауыс берудің екі турында өтті, нәтижесінде екінші турда Хиллз бен Вран тең түсті. Алайда, сол кездегі Еңбек партиясының қағидаларына сәйкес, екінші турда теңдік болған жағдайда, бірінші турда ең көп дауыс жинаған кандидат жеңімпаз болады. Бірінші турда Вран Хиллзге қарағанда бір дауыс артық болғандықтан, Вран жаңа көшбасшы деп жарияланды. 1976 жылдың мамырында, Гоф Уитлэмнің федералды Еңбек үкіметінен кейін алты ай өткен соң, Вран Еңбек партиясын жеңіске жеткізді, Либералдық партияның премьер-министрі сэр Эрик Уиллисті аз айырымымен жеңді. Вранның жеңісі Госфорд пен Хёрствилл сайлау округтерінде Еңбек партиясының тек 74 және 44 дауыспен жеңіске жеткені анық болғанға дейін қамтамасыз етілмеді, бұл Вранға бір орындық көпшілікті қамтамасыз етті. 1978 жылы бұрынғы премьер-министр отставкаға кетті, нәтижесінде үш онжылдық бойы Либералдық партияның иелігінде болған Эрлвуд сайлау округіне қосымша сайлау тағайындалды. Еңбек партиясы либералдық кандидат Алан Джонсты жеңіп, қосымша сайлауда жеңіске жетті. Сол жылы "Вран – біздің адамымыз" деген ұранмен науқан жүргізген оның үкіметі 13 орынды жеңіп алды, бұл "Вранслайд" деп аталды. Бұл сайлауда 57,7 пайыз дауыс жинады, бұл соңғы ғасырдағы ең үлкен көрсеткіш. Сол кездегі оппозиция көшбасшысы Питер Коулман өз орнын жоғалтты. 1981 жылы Вран екінші "Вранслайдты" жеңіп алды, бұл оған парламенттегі NSW Еңбек партиясының ең үлкен үлесін (99 орынның 69-ы, палатаның 69,7 пайызы) қамтамасыз етті. Оппозиция көшбасшысы Брюс Макдональд өзі таласқан орынды иеленбеді, бұл оппозиция көшбасшысының парламентке сайланбауының екінші реті болды. Сонымен қатар, Еңбек партиясы либералдарды 14 орынға дейін қысқартты, бұл оның номиналды кіші серіктесі, Ұлттық партиямен бірдей көрсеткіш. 1984 жылы төртінші мерзімге сайланды; 11 орынға ауытқығанмен, ол 1960 және 1970 жылдары либералдардың сэр Роберт Аскиннің жеңістерінен гөрі үлкен көпшілікке ие болды. 1977 жылы Вран бұрынғы Федералды Иммиграция министрі Аль Грасббиді қолдап, Жаңа Оңтүстік Уэльстің Гриффит аймағындағы мафиялық тұлға Доменико Барбароға қылмыстық өтіліне байланысты бұрын депортацияланғаннан кейін Австралияға қайта оралуға мүмкіндік берді. Алайда, журналист Дэвид Хики түсіндіргендей, Вран ұйымдасқан қылмыстың, әсіресе заңсыз казинолар саласындағы ықпалын әлсіретуге тырысты. Вран сондай-ақ өте танымал болды, бір кезде пікір сауалнамаларында 80% -дан астам қолдау көрсетті. Ол ұлттық саяси көшбасшы ретінде жиі айтылып, ұлттық сауалнамаларда Билл Хейденге балама Еңбек партиясының көшбасшысы ретінде жоғары бағаланды. Ол 1980 жылы Боб Хоукпен бірге Хейденнің федералды сайлау науқанында қатысты. Вранның Еңбек партиясының премьері лауазымының бірінші жартысы Австралия үкіметтерінің көпшілігі консервативті коалициялардың билігінде болған кезде өтті, бұл үрдіс 1980-ші жылдардың басында Еңбек партиясының үкіметтерінің федералды және штаттық парламенттерге сайланғаннан кейін кері қайтылды. Жаңа Оңтүстік Уэльстің премьері болған 10 жыл ішінде үкімет реформалар мен өзгерістер бағдарламасын іске қосты. Басымдықтар қоғамдық көлік (Уарринга көлік дәлізін қоспағанда, ол судья Майкл Кирбидің оны салу туралы ұсынысына қарамастан тоқтатылды), қоршаған ортаны қорғау, тұтынушылардың құқықтарын қорғау және жұмыс орындарын құру болды. Ол сондай-ақ демократиялық Заң шығарушы кеңес, төрт жылдық мерзім, мемлекеттік қаржыландыру және жариялау заңдары және парламент мүшелерінің мүліктік мүдделерінің тізілімі сияқты маңызды сайлау институционалдық реформаларды жүзеге асырды. Ол Эдвин Лушерді алдымен QC, содан кейін Жаңа Оңтүстік Уэльстің Жоғарғы Сотының судьясы ретінде полиция әкімшілігі мен құмар ойындарды тексеру комиссияларына төрағалық етуге шақырды. Ол сондай-ақ штаттағы ең ірі капиталдық жұмыстар бағдарламасын іске қосты және Сиднейдегі көптеген танымал орындарды жаңартты. Оның үкіметі қазіргі заманғы Дарлинг Харбор аймағын да салды. 1983 жылы Вран Австралиялық телерадиокорпорациясының (ABC) Four Corners ақпараттық бағдарламасының 1977 жылы Кевин Хамфрис ісі бойынша шешім шығаруға әсер етуге тырысқаны туралы мәлімдемелеріне байланысты Street Корольдік комиссиясына тап болды. Ол толығымен ақталды және ABC-ге қорлау үшін сотқа жүгінді. Оның Түзету қызметтері министрі Рекс Джексон түрмеден ертерек босатылғандары үшін пара алғаны үшін 1987 жылы түрмеге қамалды. 1984 жылы Невилл Вран ересек еркектер арасындағы гомосексуалдық қатынасты қылмыстан босату туралы жеке мүшелердің заң жобасын ұсынды, және бұл заң NSW Парламентінен өтті. Бұл NSW тарихындағы тұңғыш рет болды, онда саналы дауыс беру ұсынылып, NSW Парламентімен қабылданды. Вран 1986 жылдың 4 шілдесінде премьер-министрліктен де, Парламенттегі өзінің орынынан да кетті, осыған дейін Жаңа Оңтүстік Уэльс тарихындағы ең ұзақ уақыт бойы лауазымда болған премьер-министр болды (10 жыл мен 81 күн). Боб Карр бұл рекордты бұзды. (Генри Паркс Вран мен Каррдан ұзақ қызмет етті, ол 1872 мен 1891 жылдар арасындағы бес мерзімде 11 жыл мен 278 күн қызмет етті.) Вранның Басс Хилл сайлау округіне қосымша сайлауда Либералдық партияның өкілі Майкл Оуэн тарғыл жеңіске жетті – бұл оның партиясының екі жылдан кейінгі штаттық сайлаудағы ауыр жеңілісінің алғы құрметі болды. 2021 жылдың наурыз айында ABC Телевизиясы "The Ghost Train Fire" атты зерттеуші деректік сериалын "Exposed" бағдарламасының екінші бөлігі ретінде көрсетті, ол 1979 жылы "Luna Park Sydney" паркінде болған өртке Сафронның қатысы бар екенін көрсетті, нәтижесінде жеті адам, оның алтысы бала қайтыс болды. Бұрынғы жоғары полиция шенеуніктері Стив Буллок пен Пол Эгге, сондай-ақ басқа да қатысқан шенеуніктер мен бұрынғы лицензиялау судьясы Джеймс Свансонның куәлігімен, Сафрон қылмыстың жасалуын бұйрық бергенін, ал оны жемқор полиция және үкімет шенеуніктері жылдам және жүйелі түрде жапқандығын айтты. Бағдарламада бұл әрекеттің себебі Сидней портына көрнекі көрінісі бар құнды жағалау жерін бақылау екені айтылды. Сафрон мен покер автоматтарының жарнамашысы Джек Руклин Луна Парк учаскесін бақылауға алып, қайта құруды жоспарлаған. NSW премьер-министрлері Роберт Аскин мен Невилл Вран, сондай-ақ полиция комиссары Норман "Билл" Аллан, Жоғарғы сот судьясы Лионел Мерфи және адвокат Морган Райан Сафронның жемқор жақын серіктері ретінде аталды. Вран 1983 жылғы маусымдағы ALP жылдық конференциясындағы сөзінде "Balmain boys don't cry" деген сөздерімен еске алынады. Премьер-министрліктен кеткені туралы баспасөз мәслихатында Вранға премьер ретіндегі ең үлкен жетістігі туралы сұрақ қойылды. Ол: "жаңбырлы ормандарды сақтау" деп жауап берді.

Wran began his political career in 1970 when he became a member of the upper house of the Parliament of New South Wales, the Legislative Council. Three years afterwards, he moved to the lower house, the Legislative Assembly, in the seat of Bass Hill. Support for this move had been organised by the General Secretary of the FMWU, Ray Gietzelt. He then challenged Pat Hills for the state leadership of the Labor Party (which Hills had held since 1968). In this challenge he had cross faction support from right wing powerbroker John Ducker and left winger Jack Ferguson. There were two rounds to the leadership vote which resulted in a tie between Hills and Wran in the second ballot. However, under Labor Party rules of the time, in the event of a tie in the second ballot, the candidate who won the most votes in the first ballot would be the winner. Since Wran had won one vote more than Hills in the first ballot, Wran was therefore declared the new leader. In May 1976, six months after Gough Whitlam's federal Labor government's dismissal, Wran led Labor to victory, narrowly defeating the Liberal Party premier, Sir Eric Willis. Wran's win was not assured until it became clear that Gosford and Hurstville had fallen to Labor by only 74 and 44 votes respectively, giving Wran a one seat majority. In 1978, the former premier resigned causing a by election to be held for the seat of Earlwood, which had been held by the Liberal party for three decades. Labor won the by election, beating the Liberal Candidate Alan Jones. Later that year, campaigning with the slogan "Wran's our Man", his government won a 13 seat swing, popularly known as the "Wranslide". This came on the back of 57.7 percent of the primary vote, the largest primary vote for any party in a century. The Opposition Leader on that occasion, Peter Coleman, lost his seat. In 1981, Wran won a second "Wranslide", picking up a six seat swing for what is still NSW Labor's largest proportion of seats in Parliament (69 out of 99 seats, 69.7 percent of the chamber). The Opposition Leader, Bruce McDonald, failed to be elected to the seat that he contested, marking the second time in a row that an Opposition Leader had failed to be elected to Parliament. Labor also reduced the Liberals to 14 seats, the same as its nominal junior partner, the National Country Party. He won a fourth term in 1984; although he suffered an 11 seat swing, he still won a larger majority than any of the victories won by the Liberals' Sir Robert Askin in the 1960s and 1970s. In 1977, Wran supported Al Grassby, former Federal Immigration Minister, in allowing Domenico Barbaro, a Mafia figure in the Griffith region of New South Wales, back into Australia after having been earlier deported because of his criminal record. However, as journalist David Hickie explains, Wran attempted to undermine the influence of organised crime, particularly in the area of illegal casinos. Wran was also very popular, at one stage rating over 80 per cent approval in opinion polls. He was often talked about as a national political leader and rated highly in national polls as an alternative Labor Leader to Bill Hayden. He featured in Hayden's 1980 federal election campaign, along with Bob Hawke. Wran's first half of his tenure as a Labor premier came at a time when most Australian governments were held by conservative coalitions, a trend subsequently reversed in the early 1980s following the elections of Labor governments to both federal and state parliaments. During his 10 years as Premier of New South Wales, the government embarked on a program of reform and change. Priorities were public transport (with the exception of the Warringah Transport Corridor which was cancelled despite a recommendation by Justice Michael Kirby that it be built), the environment, consumer protection and job creation. He also achieved significant electoral institutional reform such as a democratic Legislative Council, four year terms, public funding and disclosure laws and a pecuniary interests register for members of parliament. He called on Edwin Lusher, firstly while a QC and then as a Judge of the Supreme Court of New South Wales, to chair commissions of inquiry into police administration and gambling. He also undertook the state's largest capital works program and refurbished many iconic places in Sydney. His government also built the modern day Darling Harbour precinct. In 1983, Wran faced the Street Royal Commission over claims by the Australian Broadcasting Corporation (ABC) current affairs show Four Corners that he had tried to influence the magistracy over the 1977 committal of Kevin Humphreys, who had been charged with misappropriation of funds. He was completely exonerated, and sued the ABC for defamation. His Corrective Services Minister, Rex Jackson, was jailed in 1987 for accepting bribes for the early release of prisoners. In 1984, Neville Wran introduced a private members bill to decriminalise adult gay male sex, and the bill passed the NSW Parliament. This was the first time in NSW history a conscience vote was both introduced and passed by the NSW Parliament. Wran resigned both the premiership and his seat in Parliament on 4 July 1986, after continuously holding office longer than any other premier in the history of New South Wales until that time (10 years and 81 days). Bob Carr has since broken that record. (Henry Parkes served longer than both Wran and Carr in total, serving for 11 years and 278 days over five terms between 1872 and 1891.) The by election for Wran's seat of Bass Hill was narrowly won by Michael Owen for the Liberal Party–a harbinger of his party's heavy defeat at the state election two years later. In March 2021, ABC Television broadcast an investigative documentary series, "The Ghost Train Fire" as a second series of the Exposed program which directly implicated Saffron in an arson plot at "Luna Park Sydney" in 1979, resulting in the deaths of seven people, six of them children. [3] Former senior police officers Steve Bullock and Paul Egge, supported by the testimony of other involved officers and former licensing magistrate James Swanson, stated on camera their belief that Saffron ordered the crime, which was swiftly and systematically covered up by corrupt police and government figures. It was alleged by the program that the motive was control of the valuable harbourside land next to the Sydney Harbour Bridge and with unobstructed views of the Sydney Opera House. It was the intention of Saffron and associate Jack Rooklyn, a poker machine promoter, to gain control of and redevelop the Luna Park site. NSW premiers Robert Askin and Neville Wran have been named as corrupt close associates of Saffron, along with the police commissioner Norman "Bill" Allan, the High Court justice Lionel Murphy and lawyer Morgan Ryan, among others. Wran is remembered by the phrase "Balmain boys don't cry" in his speech at the June 1983 ALP Annual Conference. At a press conference after announcing his departure Wran was asked what was his greatest achievement as premier. He answered, "saving the rainforests".

Жеке өмір

Вранның алғашқы некесі 1946 жылы, 20 жасында «Жаңа Тиволи» театрындағы шоу-қыз Марсия Оливермен болды. Оливердің жас ұлы болды, оны Вран өгей ұлы ретінде тәрбиеледі, сондай-ақ олар актриса Ким Вранды дүниеге әкелді. 1976 жылы, ажырасуы ресми түрде аяқталғаннан кейін бір ай өткен соң және Жаңа Оңтүстік Уэльс премьері болғаннан үш ай өткен соң, Вран Джилл Хиксонға үйленді, олардың екі баласы болды. Вран мен Хиксон бірнеше рет ажырасып, қайта табысты, алғаш рет 2006 жылы, ал кейін 2011 жылдың тамызында Хиксон күйеуінің қызы Ким және оның досы әрі бизнес-серіктесі Альберт Вонг оны күйеуінің жеке істерінен шеттетуге тырысқанын айтты. Олар 2011 жылдың желтоқсанына қарай қайтадан татуласты. 1980 жылы ауыр жұқпалы ауруға шалдыққаннан кейін, зақымдалған дауыс шығарғыштарын нығайту үшін тефлон инъекциялары қажет болды, нәтижесінде оның ерекше, қабақты дауысы пайда болды.

Өлім

Кейінгі жылдары Вран деменциямен ауырып, 2012 жылдың шілдесінен бастап Элизабет-Бейдегі Lulworth House қарттарға күтім көрсету орталығында арнайы күтімде болды. Ол 2014 жылдың 20 сәуірінде 87 жасында қайтыс болды. Одан әйелі Джилл және төрт баласы қалды. 2014 жылдың 1 мамырында Сидней қалалық залында мемлекеттік жерлеу рәсімі өткізілді.

Құрметтер

1987 жылдың маусым айында ол "қоршаған ортаға қосқан үлесі үшін" Нидерландтың Алтын Шығанақ орденінің офицері болып тағайындалды. 1987 жылдың қазан айында Италия президенті Франческо Коссига оны Италия Республикасының Еңбегі үшін орденінің ІІ дәрежелі Ұлы офицері етіп тағайындады. 1995 жылдың 6 мамырында Сидней университеті Вранға құрметті заң докторы (honoris causa) ғылыми дәрежесін берді.

Панама құжаттары

2016 жылдың 12 мамырында Невилл Вранның есімі Панама құжаттарында кездесті (сонымен қатар сол кездегі премьер-министр Малкольм Тернбуллдың есімі де аталған), себебі ол Моссак Фонсека компаниясы құрған Star Technology Systems Limited компаниясының бұрынғы директоры болған. Вран 1995 жылы осы лауазымынан кеткен. Австралия хабар тарату корпорациясының мәліметінше, "Тернбулл немесе Вран екеуінің де ешқандай заңбұзушылық жасағанына ешқандай дәлел жоқ".