Кіріспе
1944 жылы Марта Грэм мен Аарон Копландтың балеті. "Аппалачия көктемі" – американдық балет, хореограф Марта Грэм мен композитор Аарон Копланд жасаған, кейіннен оркестрлік туынды ретінде қайта жұмыс істелген. Элизабет Спраг Кулиджтің тапсырысымен Копланд Грэм үшін балет музыкасын жазды; бастапқы хореография Грэмге, костюмдер Эдит Гилфондқа, декорациялар Исаму Ногучиге тиесілі болды. Балет 1944 жылғы премьерада жақсы қабылданды, Копланд 1945 жылы АҚШ-тағы гастрольдері кезінде Музыка саласындағы Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. 1945 жылы жазылған оркестрлік сюита сол жылы көптеген симфониялық оркестрлерде орындалды; сюита Копландтың ең танымал туындыларының бірі және балет Марта Грэм би тобының репертуарындағы маңызды туынды болып қала береді. Грэм бидің "Грэм техникасын" жасауымен танымал; 1930 жылдары ол әртүрлі композиторлардан, көбінесе американдық тарих пен мәдениетке байланысты музыкалық тапсырыстарды беруді бастады. Осы кезеңде Копланд музыкасын кең жұртшылыққа жақындату үшін америкалық стильге тән, қарапайым және түсінікті музыкалық ерекшеліктерді енгізді; ол бұл тәсілді алғаш рет "Билли Ди Кид" және "Родео" сияқты балеттерінде қолданды. Грэм жасаған "Аппалачия көктемі" балетінің бастапқы сюжеті Грэм мен Копландтың екеуі де бірнеше рет қайта қарастырды; басты кейіпкерлердің аттары бірнеше рет өзгертілді, ал алғашқы нұсқаларындағы кейбір кейіпкерлер соңғы қойылымнан алынып тасталды. Бастапқыда он үш музыканттан тұратын камералық оркестр үшін жазылған музыка, Копландтың әртүрлі мақсаттар үшін жасаған бірнеше сюиталарға ұйымдастырылды; балетте сегіз эпизод болды, олардың үшеуі белгілі оркестрлік сюитадан алынып тасталды. Балет 19 ғасырдағы Пенсильвания штатындағы шағын елді мекенде өтеді. Басты төрт кейіпкер: Келін, Шаруа, Пионер әйел және Жаңартушы; соңғысына төрт ізбасар еріп жүреді. "Аппалачия көктемі" балеті Келін мен Шаруаның үйлену тойын және олардың қоғамда тойлауын көрсетеді. Сюжетте соғыс тақырыбы жиі кездеседі; Шаруаның соғысқа аттанатыны және бұл оқиғаның қоғамда алаңдаушылық пен үрей тудыратыны айтылады. Балетке шейкерлердің рухани әндері де әсер еткен, әсіресе музыкасында, Копланд шейкерлердің танымал әні "Қарапайым сыйлықтар" негізінде тақырыптық вариациялар жасады.
Appalachian Spring is an American ballet created by the choreographer Martha Graham and the composer Aaron Copland, later arranged as an orchestral work. Commissioned by Elizabeth Sprague Coolidge, Copland composed the ballet music for Graham; the original choreography was by Graham, with costumes by Edythe Gilfond and sets by Isamu Noguchi. The ballet was well received at the 1944 premiere, earning Copland the Pulitzer Prize for Music during its 1945 United States tour. The orchestral suite composed in 1945 was played that year by many symphony orchestras; the suite is among Copland's best known works, and the ballet remains essential in the Martha Graham Dance Company repertoire. Graham was known for creating the "Graham technique" of dance; in the 1930s, she began commissioning scores from various composers, often related to American history and culture. Around the same time, Copland incorporated relatable and accessible musical characteristics of the Americana style to increase his music's appeal to the general public; he first implemented this in earlier ballets like Billy the Kid and Rodeo. The initial scenario for Appalachian Spring devised by Graham was revised many times by both her and Copland; the title characters' names were changed numerous times and other characters from the early revisions were cut in the final production. Originally orchestrated for a thirteen piece chamber orchestra, the score was arranged into various suites by Copland for different purposes; the original ballet featured eight episodes, three of which were cut in the well known orchestral suite. The ballet takes place in a small settlement in 19th century Pennsylvania. There are four main characters: the Bride, the Husbandman, the Pioneer Woman, and the Revivalist; the last is accompanied by four Followers. Appalachian Spring follows the Bride and the Husbandman as they get married and celebrate with the community. Themes of war are present throughout the story; it is suggested that the Husbandman leaves for war, causing worry and anxiety among the community. Shaker themes also influenced the ballet, notably in the music, where Copland incorporated a theme and variations on the common Shaker tune "Simple Gifts".
Өмірбаян
1920-ші жылдардың аяғы мен 1930-шы жылдардың басында Аарон Копленд көп уақытын американдық композиторлар мен музыканы насихаттауға жұмсады. Осы кезеңде Коплендтің шығармалары джаздық және диссонанстық стильге ұшырады, бірақ бұл стиль көпке ұнаған жоқ. Ұлы экономикалық дағдарыс кезінде оның солшыл саяси көзқарастары күшейді, себебі оны қарапайым халықтың мұң-мұқтаждарын шешуге деген ниет жетеледі. Осыдан кейін, "Екінші дауыл" (1937) балалар операсында және "Мексика салоны" (1936) балетінде көрініс тапқан, қарапайым жандарға түсінікті және ұнайтын музыка идеясы қалыптасты. Осы "қарапайым музыка" идеясы "Аппалач көктемінде" де бар; Копленд 1980 жылғы сұхбатында бұл музыканың "таза, әнмен толы, салыстырмалы түрде күрделі емес және сәл халықтық, тікелей және жақындатылатын" екенін айтты. Композитор "Билли-Ди-Кид" (1938) және "Родео" (1942) сияқты балеттерімен популистік және америкалық стилін бекітті, олардың екеуі де ковбой әндерін пайдаланды және Жабайы Батыс туралы кең таралған стереотиптерге сай келді. Сонымен қатар, "Линкольн портреті" (1942) және "Қарапайым адамға арналған фанфара" (1942) американдық тақырыптары үшін жоғары бағаланды, бұл Коплендтің композитор ретінде жан-жақтылығын көрсетті. Марта Грэм – қазіргі заманғы биші және хореограф, ол "Грэм техникасын" жасауымен танымал. Марта Грэм би тобы бастапқыда Грэмнің феминистік көзқарастарына байланысты тек әйелдерден құралды; бұл американдық тарихтың маңызды сәттерін американдық тақырыптармен және фольклормен біріктірген "Американдық құжат" (1938) сияқты қойылымдарда маңызды рөл атқарды. 1930-шы жылдары ол әртүрлі композиторлардан музыка тапсырысын берді; сценарийлер көбінесе американдық тарих пен мәдениетке қатысты болды.
Өндіріс
Премьераға жақын уақытта Грэм «Аппалач көктемі» деген атауды таңдады. Ол американдық ақын Харт Крейннің «Көпір» ақындық циклынан алынған, ол да бірегей американдық өнерді жасауға ұмтылған; «Поухатанның қызы» атты ақындық туындысында «О, Аппалач көктемі!» деген жол бар еді. Крейннің туындылары Грэмге түрлі сценарийлерді жазғанда үлкен шабыт берді. Декорацияны жасау үшін Грэм компанияның мүсіншісі және серіктесі Исаму Ногучиді шақырды. Жоспарлау кезінде ол Ногучиді Заманауи өнер мұражайына алып барып, Альберто Джакометтидің «Сағат 4-тегі сарай» мүсінін көрсетті, өйткені ол үйдің ішкі және сыртқы жағын бөліп көрсетпейтін, біршама бүркіткен бейнелеуді қалаған. Ногучи үйдің контурын пайдалануы жұмыстың «адамдардың өмір сүру құрылымы» туралы жалпы идеясының метафорасы болды. Декорацияда үйдің контуры, периласы бар веранданың бөлігі, шайғалақ, кішкентай қоршау және ағаш түбірі (жаңғырушының мінбері ретінде) болды. Эдит Гилфонд костюмдерді, ал Жан Розенталь жарықтандыруды жасады. Партитура аяқталғаннан кейін сценарийге көп өзгерістер енгізілді. «Кіші қарындас», «Екі бала» және «Көршілер» кейіпкерлері алынып тасталды, ал қалған актерлердің аттары өзгертілді: «Қыз» – «Келін», «Азамат» – «Шаруа», «Ана» – «Пионер әйел», ал «Қашқын» – «Жаңғырушы» болып өзгертілді. Балетке барлығы тоғыз биші кіру үшін актерлік құрамға төрт «Ізбасар» қосылды. Хореография көбінесе соңғы сценарийден және Копландтың партитурасындағы түсіндірмелерден ауытқыды; мысалы, Келін мен Шаруа арасындағы махаббат дуэті Жаңғырушы мен оның төрт Ізбасарының биіне айналды. Дегенмен, Копланд бұған ренжіді деуге болмайды, кейін ол: «Мұндай шешім хореографтың құзырында, менің үшін бұл ешқандай маңызға ие емес, әсіресе ол тиімді болса». Премьерадағы актерлік құрамда Грэм Келін, Хокинс Шаруа, Мей О'Доннелл Пионер әйел, ал Мерс Каннингем Жаңғырушы рөлінде болды. Юрико, Перл Ланг, Нина Фонарофф және Марджори Мазия Жаңғырушының Ізбасарларын биледі. Грэмнің өнері жас және жанды болды, сыншылар оны жоғары бағалады. Керісінше, Хокинс қатаңдығымен және рөлдің еркектігін көрсете білді, бірақ кейінгі орындаушылар қимылдарымен икемдірек болды. «Түн қорқынышы» кезінде өзінің жеке хореографиясын жасаған Каннингемге үлкен ашуды көрсетуді тапсырды; Грэм кейіннен жаңа бишіге бұл рөлді «тоқсан тоғыз пайыз жыныстық тартымдылық және бір пайыз дін: халыққа әсер ететін, әйелдерге билік жүргізетін магниттік адам» деп сипаттады. Грэмның төрт Ізбасар туралы көзқарасы – олар өз уақытына дейін толығымен қозғалмай тұруы керек, ал билегенде, энергиямен және назармен билеуі керек еді. Агнес де Милл, әріптес хореограф және Грэмнің жақын досы, кейінгі көптеген қойылымдарда сүйкімді және көңілді Ізбасарлар болғанын, бірақ бұл Грэмнің бастапқы ниеті емес екенін атап өтті. Әйел және еркек кейіпкерлері арасындағы контрасттың көп бөлігі қасақана жасалған. Әйел кейіпкерлері серпімді және жеңіл болса, еркек кейіпкерлері қатаң және көп орын алып жатты. Баспасөз хореографияны қарапайым және дәл деп сипаттады. Мұндай жағдайға қарамастан, хореографиялық туынды әскери тойды нақты бейнелемейді; керісінше, би жеке кейіпкерлердің эмоцияларын көрсетеді. Келіннің қимылдары оның айналасындағы көзге көрінбейтін қораптың ішінде қалып отыратын жылдам үлгілерден тұрды. Бұл Жаңғырушының қатаң сыртқы түрімен және Пионер әйелдің ағып жатқан қимылдарымен қарама-қарсы болды. Бір сыншы кейіпкерлердің жалғыздығын және оның олардың қимылдарында көрініс табатынын атап өтті, «Бұл төбелерде тұратын адамдардың көп уақытын жалғыз өткізуге дағдыланғанын көрсетеді» деп жазды.
Бастапқы жүгіру және қабылдау
"Апалачия көктемі" 1944 жылғы 30 қазанда Кулидж аудиториясында, компанияның музыкалық директоры Луис Хорсттың дирижерлігімен алғаш рет көрсетілді. Премьера Кулидждің 80 жылдығына арналған төрт күндік камералық музыка фестивалінің аяқтау концерті болды. Грэмнің өтінішімен Копланд репетициялардың ешқайсысына қатыспады және алғаш рет премьерадан бір күн бұрын толық қойылымды көрді. Балет сыншылар мен көрермендер тарапынан жылы қабылдады. "The New York Times" газетінің сыншысы Джон Мартин музыка туралы: "Аарон Копланд жаңа және ән салатын сұлулыққа толы партитура жазды. Бұл, сырттай қарағанда, ерте американдық музыкаға ұқсаса да, шын мәнінде адам рухын мақтан ету болып табылады", - деп жазды. "Dance Observer" сыншысы Роберт Сэбин оқиға туралы: "Апалачия көктемі адамдардың бірге өмір сүруінің, махаббаттың, діни сенімнің, некенің, балалардың, еңбектің және адам қоғамының негізгі тәжірибесін көрсетеді", - деп мәлімдеді. Бишілердің жақсы даярланғаны және ынтасымен бағаланды. Копландтың қарапайым музыка туралы идеясы танымал болды; бір сыншы оның "тіпті шаршаған бизнесменге де түсінікті" екенін айтты. Копланд өзі премьера туралы сақтықпен пікір білдірді; бір аптадан кейін ол хатта: "Адамдарға ұнаған сияқты, демек, жақсы болды деп ойлаймын", - деп жазды. Билеттерге зор сұраныс болғандықтан, 30 қазандағы бағдарлама келесі күні қайталанды. Премьерадан кейін Грэм компаниясы "Апалачия көктемін" АҚШ бойынша гастрольдік сапарға алып шықты, актерлер құрамы өзгермеді. Гастрольдің алғашқы көрсетілімі 1945 жылғы 23 қаңтарда Вашингтонда өтті. Балеттің Нью-Йорк премьерасы Еуропадағы Жеңіс күнінен кейін бірнеше күн өткен соң болды; балеттің американдық халықтық тақырыптары және Копландтың сол аптада Музыка саласындағы Пулитцер сыйлығын жеңіп алғаны осы қойылымды одан да сәтті етірді. Барлық билеттер сатылып болғаннан кейін Нью-Йорк кезеңі бір түнге ұзартылды.
Кейінгі орындалуы
"Апалачиялық көктем" Марта Грэм би компаниясының репертуарындағы маңызды қойылым болып қала береді. Лицензия алудың жоғары құнына байланысты, балет 1998 жылға дейін басқа компаниялармен орындалмады, сонда Колорадо балеті, көркемдік жетекшісі Мартин Фредман басшылығымен оны сахналады. 2013 жылы Балтимор өнер мектебі Грэм компаниясымен бірлесіп "Апалачиялық көктем фестивалі" аясында қойылым қойды, онда балеттің толық нұсқасы және түрлі көркем көрмелер көрсетілді. Бұл Марта Грэм орталығының кәсіби емес компанияға балетті орындауға рұқсат беруінің алғашқы жағдайы болды. Осыдан кейін "Апалачиялық көктем" көптеген би компанияларымен орындалды, олардың ішінде Гавайидегі Onium Ballet Project, Теннессидегі Nashville Ballet, Индианадағы Dance Kaleidoscope және Флоридадағы Sarasota Ballet бар. Көптеген адамдар "Апалачиялық көктемді" Коплендтің ең жақсы және ең танымал туындыларының бірі деп санайды; "Simple Gifts" әнінің мәтіні балеттің соғыс кезіндегі бейбітшілік және естелік тақырыптарымен байланысты: "Қарапайым болу – сыйлық, еркін болу – сыйлық".
Алдын ала сөз
Балет жұмсақ, тыныш кларнеттегі А мажорлық үштікпен басталады. Виолончель А тоникасын сақтайды, ал флейта, скрипка және альт тағы да А мажорлық үштікті құрайды, бірақ бұл жолы үстіне басымды акорд (Е мажор) қойылады. Бұл жарқын көрініс тудырады, бірақ диссонанстар қауіптің алға жартылай ескертуін береді. Копланд фортепианодағы терең тоникамен аяқтап, сосын үштік сияқты қайталанатын шопан флейтасымен жалғастыра отырып, пасторальдық көріністі бейнелейді. А мажорлық және басым Е мажорлық тониктерінен тұратын бұл бастапқы полихорд, көптеген мелодиялар мен тоналдықтардың негізі ретінде партитураның өзінде кездеседі. Алғашқы кіретін – Жаңғыртушы, одан кейін орындығына отыратын Пионер әйел. Содан соң Шаруа мен Келін кіреді; Шаруа үйді бақылап тұрғанда, күн сәулесі сахнаны жарықтандырады. Төрт ізбасар Жаңғыртушыға қосылады, ол Пионер әйелмен бірге жерді бақылап отыр. Екі минуттық кіріспе балеттегі тақырыптарды қалыптастырды, ал Копланд Грэмнің ерте сценарийлерінде сипаттағандай, "соғыссыз фанфарды" бейнелеу үшін хордтардың жоғары қарай құрылысын қолданды.
Едем аңғары
Аллегро әуені Қыз үйден секіріп шыққанда басталады. "Едем аңғарының" әуендері, Келіншектің қуанышын білдіру мақсатымен жазылған, ерте сценарийлерде сипатталған "ескі стильдегі бидің" элементтерін пайдаланады. Жаңа әуеннен кейін "Прологтан" алынған полихордтың серпілісті қайталауы келеді. Бірінші тақырыппен бірге хор сияқты екінші тақырып енгізіледі. Бұл хорда әртүрлі дауыстар арасында ерекше ырғақтар бар; жоғарғы партия екінші соққыны баса көрсетсе, төменгі партия бірінші және үшінші соққыларды баса назарлайды. Музыка модератоға дейін баяулайды; Шаруа кірген кезде, өңкей ырғақтар оның қиын қозғалысын көрсетеді, бірақ ол екі рет жұмсақ хормен үзіледі. Екеуі үйден шыққанда, жұбайлар дуэт билейді, осы жолы скрипкалардың жаңа, күшті тақырыбымен сүйемелденеді. Төмен қарайтын мелодиялық желі хор тақырыбымен қарама-қарсы қойылады; тақырыптардың осы байланысы эпизод бойына көрінеді және Грэм кейіпкерлерді оңай өзгерту үшін оны пайдаланды. Екеуі де Пионер әйел мен Жаңғырушының батасын алады. Бұл бөлім Родеодағы Қыз музыкасын немесе Махаббат тақырыбындағы Линкольн Портретінің жұмсақ бөлімдерін еске түсіреді; соңына қарай, кларнет хорды қайтарады, ал флейта жауап береді, Келіншек пен Шаруа арасындағы сұрақ-жауап. Эпизод бойына Жақтастар әртүрлі топтық солистіктерге қатысады; топ көбінесе "спираль тәрізді" қозғалыспен, тізе бүгіп отыруға көшумен ерекшеленеді. "Едем аңғары" Жақтастар орындыққа қайта оралып, бірінен соң бірі орын алатын тұсымен аяқталады. Хореографияның музыкамен тығыз байланысын көрсететін, әрбір Жақтардың отыру сәті ағаш аспаптарындағы қысқа мотивпен белгіленеді.
Үйлену күні
Кларнеттен ойнақы, балалық әуен шығады, бұл "Той күні" шығармасының бірінші бөлігін ашады және мерекелердің басталуын білдіреді. Грэм бірінші бөлімде "Ауылдық жәрмеңке, діни жиын, кеш, пикник" сезімін беруді қалады; Копланд музыканы шаршы би және скрипка тартумен байланыстыра отырып, мұны іске асырады. Музыка ауырлап, күйеу жігітінің Дэви Крокетт еске түсіретін солосы үшін өткір ырғақтар қайта оралады; күйеу жігіт қалыңдықты үйге алып кіргенде, махаббат тақырыбы тыныш музыкада қайтадан естіледі. "Той күні" бөлімінің екінші бөлімі сценарийде айтылған "ескіше шаривариді" бейнелейді. Қуанышты және сергіп тұрған музыка, ырғақты секірулер мен метрлерді өзгерту арқылы той мен мерекелік көңіл-күйді тудырады. Қалыңдық, бірінші бөлімдегі күйеу жігітінің биіне ұқсас, күрделі ырғақты соло билейді. Аспаптар бөлімдері жылдам ауысулар арқылы өзгермелі метрлермен нақты бөлінеді. Тегіс емес ырғақтар тұрақты сегізінші ноталармен алмастырылады, осымен жеңіл престо басталады; мұнда Копландқа Стравинскийдің әсері, "Петрушка" сияқты жоғары және төмен қозғалатын гаммаларда көрінеді. Музыка хордың қайталануымен тынышталып, Жаңғырушы өзінің ізбасарларымен билейді, ал содан кейін актерлердің барлығы сахнаға шығады. Тыныш ашылудың қайталануы (бастапқыда белгіленгендей) кейіпкерлер серуенге шыққанда оларды сүйемелдейді; жарық Пионер әйелдің бетіне түседі, содан кейін "Жай сыйлықтар" басталғанда қараңғылыққа сіңіп кетеді.
Аралық
Копланд Шейкер әні "Simple Gifts" әнін «Аппалачи көктемі» пьесасының көп бөлігінде пайдаланды, алғаш рет оны «Интерлюдия» бөлімінің басында толық орындады. Басқа американдық оркестрлер де сюитаға қызығушылық танытты, сол маусымда Сан-Франциско симфониялық оркестрі, Питтсбург симфониялық оркестрі, Канзас-Сити филармониялық оркестрі және Кливленд оркестрі оны қоюға жоспарлады. Оның үлкен сәттілігі (сол кезде гастрольде болған) балетті одан да танымал етті, Копланд пен Грэмді өте бағаланған суретшілер ретінде бекітті. Оркестрлік сюитаның Венадағы премьерасы қарашада, ал Австралиядағы премьерасы одан көп ұзамай өтті. 1946 жылдың қаңтар айында Марта Грэм би тобы Нью-Йоркте жаңа қойылымдар ұсынды, олардың ішінде «Аппалачи көктемі» де болды. 1946 жылдың мамыр айына қарай оркестрлік сюита әлемнің түкпір-түкпірінде орындалды. Оркестрлік сюита сегіз бөлімге бөлінген, олар балеттегі эпизодтардың атауларының орнына темптік белгілерімен аталады: «Пролог», «Едем аңғары», «Той күні», «Интерлюдия» және «Құдай күні». Сюиталарда Копланд оқиғаның қақтығыстарын («Түндегі қорқыныш», «Қызыл күні» және «Шығу сәті») алып тастады, осы эпизодтар жұртшылыққа беймәлім және сирек жазылған. Оркестрлік сюитаның танымалдылығы басқа да көптеген аранжировкаларға әкелді, соның ішінде 1954 жылы оркестр үшін толық балеттің аранжировкасы және 1956 және 1967 жылдары «Simple Gifts» вариацияларының духовой және оркестрлік аранжировкасы. Барлығы Копланд жасаған «Аппалачи көктемі» пьесасының бес нұсқасы бар; хронологиялық ретімен тізімделген: 13 аспапқа арналған балет, оркестрге арналған сюита, 13 аспапқа арналған балеттің қайта қаралуы, оркестрге арналған қайта қаралуы және 13 аспапқа арналған сюита. Оркестрлік сюита ең танымал болып қала береді.
Жазбалар
"Апалачия көктемі" туындысының алғашқы жазбасы оркестрлік сюита болды: 1945 жылы Нью-Йорк филармониялық оркестрінің өткізген премьерасы 1999 жылы жазылып, қайта шығарылды. Толық оркестрге арналған балетті алғаш рет 1954 жылы Филадельфия оркестрі жаздырды, ал төрт жылдан кейін «Колумбия рекордс» компаниясы оны шығарды. Алғашқы түпнұсқа балеттің жазбасы 1990 жылы Эндрю Шенк пен Хью Вольф жасады. 1976 жылы WNET-тің «Dance in America» фильмдер сериясы үшін Юрико басты рөлде ойнаған тағы бір нұсқасы түсірілді.