Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мұз сарайы немесе мұз қамалы – мұз блоктарынан тұрғызылған қамал сияқты құрылым. Бұл блоктар көбінесе қыс айларында жақын жердегі өзендер мен көлдер мұздаған кезде алынады. Алғашқы мұз сарайы (немесе, дәлірек айтқанда, мұз үйі, ледяной дом) 1739-40 жылдардың қысында Ресей император қызы Анна Ивановнаның тапсырысымен Санкт-Петербургте пайда болды. Архитектор Пьотр Еропкин және ғалым Георг Вольфганг Краффт сарайды салу үшін ұзындығы және ені белгілі үлкен мұз блоктарын қолданды, оларды мұздатылған сумен біріктірді. Қала әр жылғы қыс мезгілінде мұз сарайын қайта жасайды.
Palace like building, made out of ice
An ice palace or ice castle is a castle like structure made of blocks of ice. These blocks are usually harvested from nearby rivers or lakes when they become frozen in winter. The first known ice palace (or, rather, ice house, ледяной дом in Russian) appeared in St. Petersburg, Russia, when Anna Ivanovna, Empress of Russia, commissioned an ice palace in St. Petersburg, Russia, during the winter of 1739–40. Architect Piotr Eropkin and scientist Georg Wolfgang Krafft used huge ice blocks measuring long by wide, joined together with frozen water, to build the palace. The city recreates the ice palace every winter.
Анна Ивановнаның сарайы
1739–1740 жылдардағы қаһарлы қыста Анна Ивановна Санкт-Петербургте мұздан сарай салдыруға бұйрық берді. Сарай мен оның төңірегіндегі тойлар Ресейдің Осман империясын жеңгенінің құрметіне өткізілді. Ол сәулетші Петр Еропкинге ғимараттың жобасын жасауды тапсырды. Сарайдың құрылысын Георг Крафт қадағалады және ол сарай туралы толыққанды сипаттама қалдырды. Сарайдың биіктігі 20 метр, ені 50 метр болды. Үлкен мұз кесектері сумен "жабыстырылды". Бақта мұз ағаштар, мұз құстар мен пілдің мүсіні орналастырылған. Сыртқы қабырғалары мұз мүсіндерімен әшекейленді. Сарайдың алдында мұздан жасалған артиллериялық құралдар қойылды. Сарайдың ішінде мұздан жасалған жиһаз, мұз төсек, мұз жастықтармен мұз төсегі де болды. Бүкіл құрылыс биік ағаш қоршаумен қоршалған. Мұз сарайында өткен тойлардың бірі екі шуттың мазаққа алу тойы болды. Голицын Михаил Алексеевич итальяндық әйелге үйленді. Императрица Анна мұны өзіне намыстың белгісі деп есептеді, өйткені ол православие емес, католик дінін ұстанды. Әйелі көп ұзамай қайтыс болды, бірақ Анна Голицынды кешірмей, оны ерекше тәсілмен жазалауға бел буды. Ол оны шут болуға мәжбүрледі. Императрица Голицынге жаңа әйел таңдады – сұлулығымен көзге түспейтін қалмақ қызметшісі Авдотья Ивановна Буженинова. Ол ханзаданы оған үйленуге мәжбүрледі және жаңа үйленгендерді процессияда көрсетті, онда олар клоун киімдерін киіп пілге мініп, цирк артистері мен шаруа малдары оларды ілесіп өтті. Сарайда жас жұбайлар қатаң күзетпен мұзды үйлену бөлмесіне жалаңаш күйі жабылды. Жұп түнде аман қалды, себебі келіншек күзетшілердің бірінен берметтің алқасын қой терісінен тігілген пальтоға айырбастады. Императрица Анна келесі жылы қайтыс болды және сарай келесі жазда еріді. Ресей оқырмандары Аннаның мазақ сарайы туралы 1835 жылы, Иван Лажечников (1792–1869) оның "Мұз үйі" атты романында, орыс тіліндегі алғашқы тарихи романдарының бірі ретінде жариялағанда білді. Роман 1927 жылы фильмге түсірілді. "Ленинград мадонналарының" авторы жазған "Көзілдірме әлемі" (2012) романы да осы тарихи оқиғаны бейнелейді.
In the cold winter of 1739–1740, Anna Ivanovna gave an order to build a palace made of ice in St. Petersburg. The palace and the surrounding festivities were part of the celebration of Russia's victory over the Ottoman Empire. She ordered the architect Pyotr Yeropkin to design the building. It was built under the supervision of Georg Krafft who left a detailed description of the palace. The palace was 20 meters tall and 50 meters wide. Huge ice blocks were "glued" together with water. The garden was filled with ice trees with ice birds and an ice statue of an elephant. The outer walls were lined with ice sculptures. Before the palace there were artillery pieces also made of ice. The palace was also furnished with furniture made of ice, including an ice bed with ice mattress and pillows. The whole structure was surrounded with a tall wooden fence. The festivities involving the Ice Palace included a mock wedding of two jesters. Prince Голицын, Михаил Алексеевич had married an Italian woman. Empress Anna saw this as an affront because she was a Catholic, not Eastern Orthodox. The wife died soon after but Anna did not forgive Galitzine and decided to punish him in an unusual manner. She first ordered him to become a jester. The Empress selected prince Galitzine a new wife, an unattractive Kalmyk maidservant lt=Avdotya Ivanovna Buzheninova. She forced the prince to marry her and displayed the newlyweds in a procession where they rode an elephant, dressed as clowns, and were followed by a number of circus freaks and farm animals. In the palace the newlyweds were closed naked into an icy nuptial chamber under heavy guard. The couple survived the night because the bride traded a pearl necklace with one of the guards for a sheepskin coat. Empress Anna died the following year and the castle [for obvious reasons] did not survive the next summer. The Russian reading public was made aware of Anna's mock palace in 1835, when Ivan Lazhechnikov (1792–1869) described her escapade in The Ice House, one of the first historical novels in the language. The novel was made into a film as early as 1927. The Mirrored World (2012), a novel by the author of The Madonnas of Leningrad, also depicts this episode in history.
Басқа мұз сарайлар
Содан бері көптеген мұз сарайлар салынды. Солтүстік Америкада 1883 жылы Монреаль қаласында (Квебек, Канада) осындай ғимарат салынды. Висконсин штатындағы Игл-Риверде 1920 жылдардың аяғынан бері жыл сайын мұз қамалы салынды. Миннесотаның астанасы Сент-Пол 1886 жылдан бері қаланың Қысқы карнавалының бір бөлігі ретінде бірнеше мұз сарайын қабылдады. Кейбір сарайларда ондаған мың мұз блоктары болды. 1992 жылы салынған құрылыста 25 000 мұз блогы болды және оның биіктігі 45,7 метрге дейін жетті. 1941 жылы салынған бір құрылымда 30 000 мұз блогы болды. Сент-Пол соңғы рет 2018 жылдың қаңтар айында мұз сарайы салды. 1954 жылдан бері Квебек қаласындағы Қысқы карнавалда әртүрлі мөлшердегі мұз сарайлары немесе мұз қамалдары болды, бұл бюджетке байланысты, және көбінесе осы қуанышты уақытта тым көңілсіз деп табылғандарды қысқа мерзімге қамау үшін пайдаланылды. Нью-Йорктегі Саранак көлінде жыл сайын мұз сарайы салынған қысқы карнавал өтеді. Бұл дәстүр 1897 жылы басталған, ол ұзақ қыс бойы қалаға емделу үшін келген туберкулезбен ауыратын науқастардың рухын көтеру үшін құрылды. Түркменстанның президенті Сапармурат Ниязов 2004 жылдың сәуір айында Ашхабад қаласының жанында үлкен мұз сарайының салынуын бұйырды. Мұз сарайының бастапқы келбеті даулы болғанымен, ол 2005 жылдан бері Санкт-Петербургте (Ресей) жыл сайын қайта салынып, көпшілікке ашық. 1895 жылы Колорадо штатының Лидвилл кеніші алтын мен күміс кендерінің азаюына және 1893 жылғы экономикалық дағдарысқа байланысты экономикалық құлдырауда болды. Қала тұрғындары аймақта туризмді арттырудың жолын іздеді және алып мұз қамалы идеясына келді. Қала басшылары осы жобаны қаржыландырды және құрылыс сол жылдың желтоқсан айында аяқталды. 1896 жылдың 1 қаңтарында көпшілікке ашылды және бірден сенсация тудырды. Ол өте үлкен болды. Мұз сырғанағы, мейрамханалар, банкет залдары, аттракциондар және сырғанақ алаңын үш фут қалыңдықтағы көк-ақ қабырғалар қоршап тұрды. Мыңдаған туристер Лидвиллге мұз қамалын көру үшін келді. Арнайы пойыздар Колорадо тауларынан келушілерді әкелді және жаңалық ел бойынша жылдам тарады. Бұл алып құрылыс Гаррисон даңғылының батыс жағында шамамен бес акр жерді алып жатқан, 5 тоннаға жуық мұзды пайдаланып салынды. Оның үстіне қайнаған су құйылды, ол тез қатып, қабырғаларды одан да нығайтты. Мұз сарайы үш ай ғана ашық болды және қаржылық табыс әкелмеді. Көктемнің ерте келуі құрылыстың ұзаққа соқпайтынын қамтамасыз етті. Ол көп ақша таппағандықтан, Лидвилл қалалық кеңесі келесі қыста оны қайта салуды шешті. Уақыт-уақыт мұз сарайын салуға қызығушылық оянады, бірақ ешқандай нәтиже болған жоқ. Алғашқы орнында қазір үйлер салынған. Мұз құрылысындағы қазіргі заманғы жетістіктерге, әсіресе қарапайым, бірақ сенімсіз суды пайдаланудың орнына, кеңінен қолданылатын әктас пайдалану жатады.
Many ice palaces have been built since. In North America, one was built in Montreal, Quebec, Canada in 1883. Eagle River, Wisconsin, has constructed an ice castle most years going back to the late 1920s. The capital city of Minnesota, St. Paul, has played host to several ice palaces since 1886 as part of the city's Winter Carnival. Some palaces have featured ice blocks numbering in the tens of thousands. A 1992 structure had 25,000 and stretched to a height of 150 feet (45.7 m). One built in 1941 had 30,000 ice blocks. St. Paul last built an ice palace in January 2018. Every year since 1954 the Quebec City Winter Carnival in Quebec City has featured ice palaces or ice castles of various sizes, depending on the budget, and has often used them to imprison briefly those persons who were judged to be too glum in this time of good cheer. Saranac Lake, New York has an annual winter carnival in which an ice palace is built. This tradition dates back to the 1897, when it was initiated to raise the spirits of tuberculosis patients who came to the town for recuperation over the long winter. Saparmurat Niyazov, the recently deceased president of Turkmenistan, ordered the construction of a huge ice palace near the capital city of Aşgabat in April 2004. Although the appearance of the original ice palace is disputable, it has been rebuilt each year since 2005 in Saint Petersburg, Russia and is open to the public. In 1895, the mining town of Leadville, Colorado, was in an economic slump, due to the depletion of gold and silver ores, and the Panic of 1893. The townspeople were looking for a way to increase tourism in the area, and hit upon the idea of a giant ice castle. City leaders financed the endeavor, and the structure was completed in December of that year. It was opened to the public New Year's Day, 1896, and was an immediate sensation. It was huge. Gleaming blue white walls three feet thick surrounded an ice skating rink, restaurants, ballrooms, a merry go round, and a toboggan slide. Thousands of tourists came to Leadville to see the frozen castle. Special trains brought visitors up the mountains of Colorado, and word spread rapidly around the country. The colossal structure was built on a site roughly five acres in size, on the west side of Harrison Avenue, using almost 5 tons of ice. Boiling water was poured over this, which quickly froze, thus strengthening the walls even further. The Ice Palace remained open for only three months, and it was not a financial success. An early spring thaw ensured that the structure would not last but a short time. Because of the fact it did not pull in much money, the Leadville city council decided not to rebuild the following winter. Periodically, there has been a resurgence of interest in building another Ice Palace, but nothing has ever come of it. The original site has since been built up with houses. There have been modern developments in ice construction, including the now widespread use of snice as a mortar alternative, instead of the more simple, but less reliable, use of water alone.
Танымал мәдениетте
Ф. Скотт Фицджеральдтың 1920 жылғы "Мұз сарайы" әңгімесінде басты кейіпкер Салли Кэррол ХХ ғасыр басында 1886-1887 жылдардағы Сент-Пол мұз сарайының қайта жаңартылған нұсқасына сапар шегеді. 2002 жылғы Джеймс Бонд фильмі "Жаңа бір күн" ("Die Another Day") ішінде жауыз Густав Грейвс Исландияда әлемдік бұқаралық ақпарат құралдарына көрсету үшін алып мұз сарай салады. Кейіннен ол "Икар" спутнигінен жолданған күн сәулесімен оны ерітеді. 2013 жылғы Диснейдің "Суық жүрек" ("Frozen") анимациялық фильмінде королева Эльза өзінің мұздық қабілеттерін пайдаланып мұз сарай салады. Кейіннен Ханс ханзаданың әскері оны тұтқындағаннан кейін, сарайдың бір бөлігі қиратылады. Ол "Суық жүрек қызуы" ("Frozen Fever") қысқаша жалғасы мен "Суық жүрек II" ("Frozen II") фильмінің жалғасында қайта пайда болады.
In the 1920 short story "The Ice Palace" by F. Scott Fitzgerald, the protagonist, Sally Carrol, visits a recreation of the 1886 1887 St. Paul ice palace in the early 20th century. In the 2002 James Bond film Die Another Day, villain Gustav Graves has built a massive ice palace in Iceland for a demonstration to the world media. He later melts it with a solar beam from his "Icarus" satellite. In the 2013 animated Disney film Frozen, Queen Elsa builds herself an ice palace using her ice powers. It is later partially destroyed after she is captured by Prince Hans' men. It reappears in the short sequel, Frozen Fever and the film's sequel, Frozen II.