Кіріспе

2004 жылы Буэнос-Айрестегі қазақтарға әкелген өрт 2004 жылдың 30 желтоқсанында Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласындағы República Cromañón түнгі клубында өрт шығып, 194 адам қаза тауып, кем дегенде 1492 адам жарақат алды. Өрттің тікелей себебі – жабық кеңісте қолданылған пиротехникалық құралдардың төбеге ұшуынан тұтануы болды. Бұл фейерверкке байланысты және түнгі клубтағы өрт еді.

Түнгі клуб

Республика Кроманьон (Cro Magnon Republic) – Буэнос-Айрестің Балванера ауданындағы Бартоломе Митре көшесі 3060, 3066, 3070 мекенжайында концерттер мен іс-шаралар өткізілетін орын. Оны Омар Чабан басқарды және 2004 жылдың 12 сәуірінде Callejeros тобының концертімен ашты – сол топ өрт түні де орындаған. Клуб екі қабатты ғимаратта орналасқан, алты есігі бар негізгі кіреберісі түнгі клубтың басты залына алып шығады. Өрт болған түні осы алты есіктің төртеуі құлыпталған болатын. Бұған қоса, жақын орналасқан қонақ үйге, құлыпталған төтенше шығуға және сахна алдындағы қоршаумен жабылған тағы бір төтенше шығуға қосылыс бар еді. Өрт қауіпсіздігі шаралары дерлік болмады, өртті анықтау және дабыл жүйесі, авариялық жарықтандыру немесе өрт сөндіру құралдары туралы ешқандай хабарлама жоқ; он бес өрт сөндіргіштің он бірі қолданысқа жарамсыз, қысымы болмады. Түнгі клубтың өрт қауіпсіздігіне берілген лицензиясы өрттен бір ай бұрын тоқтап қалған. Өрт Жаңа жылды қарсатыу кезінде танымал болатын пиротехникалық шашуылдан тұтанған көбік жануынан басталды. Ғимаратты безендіру үшін қолданылған материалдар – ағаш, пенопласт, дыбыстоңдағыш панельдер және пластикалық тор (media sombra) – өте тез тұтанатын болды, сондықтан өрт жылдам тарады. Тор төбеден ілінген еді, алғашқы болып одан жанды және еріген пластик тамшылары түсіп жаңбыр сияқты тарады. Ғимараттың кейбір бөліктерінде жүннің орнына арзан балама ретінде плюштік ойыншықтардың ішкі толтыруы қолданылған. Иесі мен топтың жетекші әншісі келушілерге ғимарат ішінде шашуылдарды пайдаланбауды ескерткен. Алты есіктің төртеуі, олардың кейбіреуі төтенше шығу есіктері болған, тізбекпен жабылып қойылған. Көптеген құрбандардың жасы он алтыдан жиырмаға дейін болғаны анықталды, бірақ құтқарушылар клубты тазалау кезінде балалар мен нәрестелерді де тапты. Тірі қалғандар түнгі клубтағы әбденет бөлмесі балаларға қарау орны ретінде пайдаланылғанын, ата-аналар оларға баланы қалдырып, қойылымды тамашалай алатынын айтты.

Салдары

Апаттан кейін Аргентина судьясы, жергілікті кәсіпкер және República Cromañón мен басқа да түнгі клубтардың иесі Омар Шабанға қатысты ұлттық және халықаралық тұтқындау ордерін шығарды. Оның ішінде, Cemento деп аталатын клуб бұрын сот шешімдерімен бірнеше рет жабылған еді. Шабан Монсеррат ауданындағы үйлерінің бірінде ұсталды. Полиция әлі де жарықшақты (пиротехникалық құралды) қойғандарды іздеуде. Кінәлілерге сегізден жиырма жылға дейін түрме жазасы берілуі мүмкін. Президент Нестор Кирхнер үш күндік ұлттық аза тұтуды жариялады, ал қала әкімдігі концерттерге тыйым салып, аза тұту кезеңінде Буэнос-Айрестегі барлық түнгі клубтарды жапты. Өрттен қорғау қызметі тексеріп, мақұлдағаннан кейін ғана клубтар бірінен соң бірі қайта ашылды. Рим папасы Иоанн Павел II Аргентина шіркеулерінің өкілдеріне жолдаған хатында қаза болғандардың отбасыларына көңіл айтты.