Кіріспе

Канадалық Киелі кітап зерттеушісі және журналист (1929–2017)

Томас Уильям Харпур (14 сәуір, 1929 – 2 қаңтар, 2017) – канадалық Киелі кітап зерттеушісі, бағана жазушысы және хабар таратушы. Англикандық дін қызметкері ретінде, ол Исаның мифтік болғаны, яғни оның нақты тұлға болмағаны туралы теорияны қолдады – ол ойдан шығарылған немесе аңызға айналған кейіпкер. Ол көптеген кітаптардың авторы, олардың ішінде: «Иса үшін» (For Christ's Sake, 1986), «Өлімнен кейінгі өмір» (Life after Death, 1996), «Бүт-пейген Иса» (The Pagan Christ, 2004) және «Жаңадан туған» (Born Again, 2011 және 2017).

Өмірбаян және білім

1929 жылғы 14 сәуірде Онтарионың Торонто қаласының шығыс жағында евангелистік отбасында дүниеге келген Харпур 1951 жылы Торонто университетінің Университет колледжінде бакалавр дәрежесін қызметкерлік дипломмен аяқтады. Ол грек және латын тілдері бойынша Джарвис стипендиясын, классика ғылымы бойынша Морис Хаттон стипендиясын, классика ғылымы бойынша сэр Уильям Мюлок стипендиясын және классика ғылымы бойынша алтын медальді жеңіп алды. 1951-1954 жылдары Оксфорд университетінің Ориел колледжінде Родос стипендиясы бойынша "literae humaniores" ("үлкендер" немесе классика) мамандығын оқыды, онда ежелгі тарихшылардың (Геродот, Фукидид және Тацит) еңбектерін түпнұсқа тілінде толық оқыды. 1954 жылы бакалавр дәрежесін алып, екі жылдан кейін өнер магистрі дәрежесін алды. 1954-1956 жылдары Торонто университетінің Уиклиф колледжінде теологияны оқыды, онда грек тілінен сабақ берді. Уиклифте ол уағыз өнері мен грек тілінен жүлделерді жеңіп алды және бітіру курсының үздік студенті атанды. 1962 және 1963 жылдары аспирантурада оқу үшін Оксфордқа қайта оралды, онда шіркеу әкелерінің еңбектерін зерттеді.

Діни қызмет

Харпур 1956 жылы Канаданың Англикан шіркеуінде дін қызметкеріне (священником) тоғыстырылды. Ол 1956-1957 жылдары Солтүстік Йорк штатындағы Сент-Джонс Йорк Миллс шіркеуінде көмекші пастор болып қызмет етті. 1957 жылдан 1964 жылға дейін ол Онтарионың Скарборо қаласындағы Сент-Маргарет-ин-Пайнс шіркеуіне қызмет етті. Осы кезеңде ол Уиклиф колледжінде жартылай уақытқа ежелгі философиядан лекция оқыды. 1962 жылдан 1963 жылға дейін Оксфордтағы Ориел колледжінде Патристика және Жаңа Өсиет зерттеулері бойынша аспирантуралық зерттеулермен айналысты.

Академия

1964 жылдан 1971 жылға дейін Харпур Уиклифте Жаңа Өсиет және Жаңа Өсиет грек тілінің ассистент-профессоры, сосын толық профессоры болды. Ал 1984 жылдан 1987 жылға дейін Торонто университетінің теология мектебінде «Бұқаралық ақпарат құралдарының теологиясы және тәжірибесі» курсының жарты штатты лекторы болып жұмыс істеді.

Журналистика

Харпур Торонто Стар газетінде отыз жыл бойы журналист болып жұмыс істеді, оның он екі жылы газеттің дін редакторы қызметін атқарды. Ол әйелі Сьюзанмен Star газетінде танысып, 1980 жылы үйленді, ол заң бөлімінде жұмыс істеген. 1996 жылы оның өлімге жақын тәжірибелер туралы жазылған «Өлімнен кейінгі өмір» атты бестселлері Харпурдың өзі жүргізген он бөлімді телесериалға айналды. Харпурдың 2004 жылғы «Пагандық Христос» кітабы «Торонто Стар» және «Глоб энд Мейл» газеттерінде Канаданың ең көп сатылған көркем емес кітабы деп жарияланды.

Стипендиялар мен марапаттар

Харпур Америка діни қоғамдық қатынастар кеңесінің мүшесі болды және 1976 жылы ең үздік журналистикасы үшін Израиль мемлекетінің күміс медалін жеңіп алды. Оның өмірбаяны «Америка дініндегі кімдер», «Канада кімдері» және «Жетістікке жеткен ерлер» кітаптарына енгізілген. 2008 жылы Харпурдың кітабы негізінде түсірілген CBC деректі фильмі «Пайғамбар Христос» Хьюстон халықаралық кинофестивалінде «Платиналық Реми» сыйлығын және АҚШ-тың Редондо-Бич қаласындағы халықаралық кино және бейнефестивалінде «Алтын камера» сыйлығын жеңіп алды. Ол Канадалық Родос стипендиясын жеңіп алғандар қауымдастығы мен Жазушылар одағының мүшесі болды.

Мәсіхтің жалған тәңірлерге табынушылығы

Харпурдың 2004 жылы жарық көрген «Пагандық Мәсіх» атты кітабында, жақсы хабарлар ежелгі пагандық мифтерді қайта өңдегенін дәлелдейді. Харпур, Иса, Горус, Митрас, Будда және басқа да оқиғалардың ұқсастығын тізімдегенде Альвин Бойд Кунның еңбектеріне сүйенді. Харпурдың сөзіне қарағанда, екінші немесе үшінші ғасырда алғашқы шіркеу, Исаның нақты тарихи тұлға екенін қалыптастырып, дәлелдерді жасыру үшін жалғандыққа және зорлыққа жүгінген. Жазбаларды тарихи факт ретінде емес, ғарыштық шындықтың символдық аллегориясы ретінде қарастырған Харпур, Мәсіхтің рухымен терең ішкі байланыста екенін сезінеді. Кітап көп сынға ұшырады, соның ішінде «Пагандық Мәсіхтің бетпердесін сызу: Космикалық Мәсіх идеясына евангелист жауабы» атты жауап кітабы жарық көрді. Роберт М. Прайс «Пагандық Мәсіх» кітабына жасаған сынды пікірінде, Харпур жақсы хабарлардағы мифтер египеттік үлгілерден грек-римдік құпия культтері мен тіпті Ескі өсиет арқылы ғана тікелей емес, жанама түрде келгенін мойындайды. Бірақ, оның египеттік оқиғалар мен иконографияға, Масси сияқты авторлардың үлгісімен, тікелей қарыз алуға қатысты сілтемелері менің ойымша, кейде шамадан тыс. Мен бұл көзқарасқа белгілі бір деңгейде келісемін. Алайда, ол египеттік мифтер мен діни рәсімдердің көптеген фрагменттерін келтіреді, олардың көпшілігі маған Харпурға әсер еткендей күшті сезім тудырмайды. Харпур 2007 жылы «Суды шарапқа айналдыру» атты ғылыми еңбегін жариялады.

Өлім

Харпур 2017 жылдың 2 қаңтарында Онтарио штатының Лайонс-Хед қаласында 87 жасында дүние салды.